FİLYOS HAKKINDA GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü:Filyos beldesinin yüzölçümü ortalama 150 kilometrekaredir. Sırtını sarp olmayan yamaçlara dayamıştır. Denizden iç kesimlere doğru 500 metre ile 1500 metre arasında daralıp genişleyen düz bir arazi vardır. Kale önünden Tünel Ağzı denilen Abacık Mahallesine kadar uzanan oldukça uzun kıyı boyunca altın gibi kuma sahip doğal plajları beldeye ayrı bir güzellik katar.
Konumu: Filyos, Karadeniz kıyılarının batı bölümünde, Zonguldak merkezine bağlı Türkali Köyü ile Çaycuma ilçesine bağlı Saz Köyü yakınından denize dökülen Filyos çayı arasındaki kıyı boyunca uzanan bükümlü vadide kurulmuştur. Güney kıyıları zengin ormanlarla kaplıdır. Kasabanın doğusunda bulunan Kale Burnu ile batıdan denize doğru 800 metre uzunluğunda Cenevizliler zamanında yapıldığı sanılan liman döküntüleri mevcuttur.
Bitki Örtüsü: Çevresi kestane, meşe, çam ve köknar ormanlarıyla çevrili olup, ormanlık alanlarının sona erdiği bölümlerde fundalıklar başlar. Filyos ve çevresinin bitki örtüsü ve su kaynakları (çeşmeler-sebil) görülmeye değerdir. Bu alanlar dağ sporu ve trecking yapmaya çok elverişli olup, deniz, orman ve antikite birlikteliği tadına doyum olmaz bir görüntü oluşturur.
Filyos’ta turizm ve önemi: Filyos beldesi; Zonguldak, Karabük, Yenice, Devrek, Çaycuma ve çevresinin çok yönlü turizm gereksinimlerini karşılayacak büyük bir potansiyele sahiptir. Beldenin, turizmden aldığı pay, ülke ortalamasının çok altındadır. Genel olarak “günü birlik” turizm göze çarpar. Plajlarının uzunluğu ve denizden yararlanma bakımından çevredeki diğer yerleşim birimlerine göre üstünlükleri vardır. Beldede, son bir kaç yıldır turizm alanında hareketlenme göze çarpmaktadır. Sahil boyu çadır turizmine son derece elverişlidir. Küçük yatırımlarla, turizm alanında ciddi yol alınabilir ve Filyos ve çevresi turizm bakımından dikkat çekici noktaya ulaşabilir. Varolan kısıtlı olanaklarıyla beldeye gelen turistlere hizmet verme bilinci gelişen belde sakinleri bu yöndeki çabalarını sürekli artırmaktadırlar.
Ancak, Filyos beldesi tek başına turizm potansiyelini artırıcı ekonomiye sahip değildir. Teşvik ve desteğe ihtiyaç vardır. Yaşanan ekonomik sıkıntıların gerekli düzenleme ve yüksek olmayan maliyetlerle aşılacağı söylenebilir. Beldenin turizm payının artmasının ticari yaşamı olumlu yönde etkileyeceği açıktır.
Filyos merkezine bağlı mahalleler ve muhtarları: Hisarönü mahallesi (Kemal Sarı), Kocaali Mahallesi (Ahmet Yankın), Öteyüz Mahallesi (Şeref Köktürk), Sefercik Mahallesi (Arif Sefercik), Abacık Mahallesi (İsmail Yılmaz), Geriş Mahallesi (Alaattin Gökçe)
Filyos Beldesine bağlı köyler ve muhtarları: Gökçeler Köyü (Beytullah Uzun), Derecikören Köyü (Kaya Kara), Çömlekçi Köyü (Sadık Kaya), Akpınar Köyü (Mutaher Ünlütürk), Temenler Köyü (Ramazan Genç), Çayköy (Ramazan Çaylıoğlu), Esenyurt (Mevlüt Karabulut)
Filyos beldesi merkezi köylerinin ilçe merkezine ve il merkezine uzaklıkları, mevcut yolların nitelikleri, ulaşım ve haberleşme olanakları: Filyos’a bağlı köylerin tamamı asfalt, stabilize yollarla merkeze bağlıdır. Filyos’a en uzak köy 20 km ile Esenyurt köyüdür.
Beldeye bağlı köylerin il ve ilçe merkezi ile ulaşımı Zonguldak-Filyos-Çaycuma arası çalışan banliyö tren seferleri ve mevcut karayolları ile yapılmaktadır. Filyos merkezi ile 7 köy arasındaki haberleşmede telefon kullanılmaktadır.
Kara, deniz ve demir yollarının birleştiği noktada kurulmuş olan Filyos Çaycuma ilçe merkezine 24 Kilometre uzaklıktadır.
Filyos’un jeopolitik özellikleri ve askeri açıdan önemi: Tren yoluyla Zonguldak’tan Kardemir’e nakledilen kömürün beldeden geçmesi, Kardemir’in beldede 270 metrelik bir yükleme-boşaltma (tahmil-tahliye) iskelesinin olması, ağır sanayinin ana malzemesi olan ateş tuğlasının bir fabrikası ile Genel Kurmay’a bağlı 4. Elektronik Birlik Komutanlığının beldede bulunması Filyos’un jeopolitik önemini artırmaktadır.
Buna bağlı olarak Filyos Vadisi Projesinin Karadeniz kapısı olan Filyos limanı ve Birinci Kısım Serbest Bölgesi’nin istimlak ve ihalelerinin gerçekleşmesi Karadeniz’de Filyos’un jeopolitik önemini daha çok artırmaktadır.
FİLYOS’UN EKONOMİK YAPISI VE ÖZELLİKLERİ:
Arazi durumu: Arazinin genel yapısı her türlü tarıma uygundur. Ancak sulu ziraat ve herhangi bir sulama şebekesi bulunmamaktadır. Halk genelde yapay gübreye önem vermektedir. Bu bağlamda, yılda 250 ton amonyum nitrat, 150 ton trible süper fosfat kullanılmaktadır. Zirai mücadele daha çok sebze ve meyve ziraatinde yapılmaktadır.
Tarımsal ürünler: Filyos’un köylerinde genellikle buğday ve mısır yetiştirilmektedir. Diğer ürünler gereksinime göre üretilmektedir. Belde merkezinde, 22 bin adet meyve verir halde zeytin, 35 dekar fındık, 10 bin adetin üstünde ürün veren çeşitli cins meyve ürün vermektedir. Ayrıca; 13 bin 600 dekar buğday, 23 bin 900 dekar mısır, 543 dekar da çeşitli cinste sebze üretilmektedir.
Ticari durum:Filyos beldesinde başta demir çelik olmak üzere ağır sanayide kullanılan ateş tuğlası üretimi başta olmakla birlikte, balıkçılık ve son yıllarda da turizm işletmeciliği başlıca gelir kaynağıdır.
Kasabada çarşamba ve cumartesi günleri pazar kurulmaktadır. Çevre köylerden gelen köylüler ürünlerini bu pazarlarda satışa sunmaktadırlar. Ayrıca seyyar satıcılar da her gün için mallarını pazarlamaktadırlar. Yörede 56 ortaklı Nakliyat Kooperatifi de bulunmaktadır.
Hayvancılık: Belde merkez ve köylerinde 1570 baş koyun, 5600 büyükbaş sığır, 2515 tavuk yetiştirilmektedir.
Ekonomik gelişme yönü ve olanakları: Filyos merkezinde kurulu bulunan Filyos Ateş Tuğla Müessesesinin yıllık tuğla üretim kapasitesi 33 bin tondur. Çaytaş AŞ Tuğla Fabrikasının yıllık üretimi ise 5 bin tondur. Son yıllarda balıkçılıkla uğraşanların sayısında 1994 yılında ihalesi yapılan Filyos Balıkçı Barınağının inşaatıyla birlikte her geçen gün artış görülmektedir. Genelde Zonguldak ilinin balık gereksinimi Filyos’tan karşılanmaktadır. Turizm bu yıl canlanmıştır. Filyos’a gelen yerli ve yabancı turistlerin sayısında büyük oranda artış olmuştur. Ayrıca Filyos çayının Karadeniz’e döküldüğü bölümde Filyos çayının ıslahı ve Filyos Vadisi Projesi ile birlikte Orta Karadeniz’in en büyük liman yapım projesi mevcuttur. Bu proje 1997 yılında Kardemir’e ihale edilmiş bulunmaktadır. Buna ek olarak Birinci Kısım Serbest Bölge ve Liman alanının kamulaştırması 1998 yılında gerçekleştirilmiştir.
Fİlyos Beledİyesİ: Zonguldak il merkezine bağlı iken, 1944 yılında Çaycuma’nın ilçe olmasından sonra Çaycuma’ya bağlı bir nahiye haline getirilen Filyos’ta Belediye kurulması için 2 Ekim 1953’te referandum yapıldı. 31 Aralık 1954’de Belediye kuruldu.Hisarönü, Kocaali ve Öteyüz köylerinin birleştirilmesiyle kurulan Belediyeye, merkezde bulunan Hisarönü köyünün adını alarak Hisarönü Belediyesi oldu. Bucak merkezi olarak adı Filyos olan belde, belediye kurulduktan sonra Hisarönü olarak anılmaya başladı.
Bakanlar Kurulu’nun 26.04.1999 Tarih ve 99/12698 sayılı kararıyla Hisarönü olan beldenin adı “FİLYOS” olarak değiştirildi.
Şehirleşme hızı: 1964 yılında yapılan imar planı 1986 yılında revize edilerek genişletilmiştir. 1986-1987 yılı içinde takriben 16 kilometre imar yolu kamulaştırılarak hizmete sokulmuştur. Yeni yollarla birlikte yapılaşmalar çoğalmış ve 1986 yılı başlarında kooperatifler kanalıyla yapılan 194 ve 165 daire hak sahiplerine dağıtılmış ve kullanıma açılmıştır.
İmar durumu olan kamu alanları: Karabük Demir Çelik Müessesesi Müdürlüğü 31 bin metrekare, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü 36 bin 685 metrekare, Filyos Ateş Tuğla Fabrikası 24 bin 325 metrekare ve Karayolları Genel Müdürlüğü 900 metrekaredir.
Filyos’un içme suyu, elektrik ve kanalizasyon durumu: Filyos merkezinin içme suyu, 1960 yılında 13 lt/sn.lik kuyu olarak inşa edilmiştir. Ancak varolan şebeke suyu yeterli gelmediğinden İller Bankasınca yaptırılan yeni içe suyu şebekesi kentin 2013 yılına kadar su gereksinmesini karşılayabilecek biçimde projelendirilerek yapılmıştır. Şu anda şebeke bitmiş olup, halkın hizmetine sunulmuştur. Ancak yaz aylarında nüfus ikiye katlandığından beldede su sıkıntısı yaşanmış, o nedenle başlatılan çalışmayla saniyede 8 litre su kapasiteli yeni bir sondaj kuyusu ana depoya bağlanarak beldenin su sorunu tamamen çözümlenmiştir.
Kasabanın KEDAŞ tarafından yönetilen elektrik şebekesinin yanı sıra merkezdeki 4 mahallenin de kanalizasyonu vardır. Diğer mahallelerde foseptiklerle yetinilmektedir. Şu anda kanalizasyon şebekesi projeleri bitirilmiş olup, İller Bankası’nca DPT Yatırım Programına aldırılması için Belediye Başkanlığının başlattığı çalışmalar sürdürülmektedir.
Kültürel durum:
Filyos, Zonguldak ve çevresinin turizm yönünden gelişmiş beldelerinden biridir. Özellikle günü birlik turizm hareketi her geçen yıl artmaktadır.
Filyos ve çevresinden toplanan eski eserlerden gümüş sikkeler, toprak şamdan, küp vb. gibi tarihi eserler Amasra Müze Müdürlüğünde sergilenmektedir.
Filyos merkezinde 1 adet lise, 2 adet 8 yıllık ilköğretim okulu bulunmakta olup, okuma-yazma oranı yüzde seksendir.
Sağlık Teşkilatı:
Filyos merkezinde 1 adet sağlık ocağı bulunmakta olup, ayrıca 1 SSK dispanseri vardır. 4. Elektronik Birlik Komutanlığı’nda da 1 doktor vardır.
FİLYOS’UN SOSYAL DURUMU VE ETNİK YAPISI:
Sosyal Durum: Filyos beldesinde sosyal farklılıklar büyük değildir. Aile tipi pederşahidir(babaerkil). Miras yönünde genelde yakın akraba evlilikleri görülmektedir. Doğum ve ölüm olaylarında karşılıklı ilgilenme ve dayanışma gelenek halindedir. Evlerin çoğu betonarme, karkaş bina olup, iklim şartlarına da elverişlidir. Filyos ve köylerinin dış dünya ile ilişkisi ve bağlantısı kara ve tren yoluyla sağlanmaktadır. Halk gelişmeye ve değişime açıktır. Yeniliklere hızla uyum gösterebilmekte, turizm etkisiyle de yerli-yabancı farklı dil, milliyet ve kültürlere sahip insanlarla uyum sağlayabilmektedir.
Etnik yapı: Filyos ve köylerinde etnik farklılıklar, dil, din ve mezhep ayrılıkları yoktur.
Nüfus: Son yapılan 22 Ekim 2000 Genel Nüfus
Sayımına göre merkez nüfusu 6107’dir.
HİSARÖNÜ BELEDİYESİ ERİŞİM BİLGİLERİ:
TELEFON: (372) 623 10 18 FAKS: (372) 623 10 91
ANASAYFAYA DÖNMEK İÇİN TIKLAYINIZ.