BESNİ

BESNİ NİN TARİHİ
Anadolu nun Güneydoğusunda bir yay şeklinde uzanan Güneydoğu Toroslar sırasına ait Yumrutepe eteklerinde kurulmuş olup denizden yüksekliği 900 metredir.
Besni tarih içerisinde BAHSNA,BETHESNA,BEHESNA ve Osmanlılar döneminde ise BEHESNİ olarak kullanılmış 19.Yüzyıl sonlarında Besni şeklini almıştır. Tarih boyunca Akadlar, Huriler, Mitanniler ve Asurların akınlarına sahne olmuş M.Ö. 500 lerden başlayarak Perslerin , İskenderin, Romalıların yönetimine girmiştir. İslamiyet in yayılmaya başladığı devirlerde , İpek Yolu nun buradan geçmesi sebebi ile akınlara maruz kalmıştır. 670 de Emevilerin egemenliğine girmiş 1173 te Eyübilerin eline geçmiştir. 1260 ta Moğollar tarafından zapt edilmiş, 1293 te Memlüklülerin eline geçmiştir. Besni nihayet 1516 da Yavuz Sultan Selim tarafından Memlüklüler den alınmış ve Arap Vilayetine bağlı bir sancak haline getirilmiştir. Ancak daha sonra kaza olarak önce Kahta ve Gerger ardından da 1560 a doğru Malatya sancağına bağlanmıştır.
Besni de halkın başlıca ekonomik faaliyetlerini tarım ve hayvancılık teşkil etmektedir. Tarım ürünlerinin başlıcalarını buğday, arpa, nohut, mercimek,darı, pamuk çeşitli meyveler üzüm ve fıstık oluşturmaktadır.
Besni de 16 Yüzyılda birçok vakıf ve vakıf eserleri bulunmaktaydı. Zadegeş ,Bezmgah, Hacı Arslan, Sofraz Camileri bunlara örnektir. Ayrıca eğitim ve öğretimle ilgili Hasan Bey Muallimhanesi, Bekir Bey Medresesi bulunmaktaydı. Bu dönemde Besni de on üç mahalle, on üç cami iki mescit, seksen talebesi bulunan yirmi bir medresesi ve bir rüşdiye mektebi vardı. Ayrıca sıbyan mektebi mevcut olup yirmi bir han üç kilise ve buna bağlı iki mektep yer alıyordu.
1859 da Hısnımansur kazasına bağlanan Besni bu tarihten sonra tekrar Malatya ya bağlı kaza merkezi oldu. 1926 dan 1933 e kadar ise Gaziantep e bağlı kaldı. 1954 te Adıyaman ın il oluşu ile buraya bağlı ilçe merkezi, durumuna geldi. 1950-1960 yıllarında yer değiştirerek şimdiki yerlerine taşındığı için Besni halkının çoğu çevre il ve ilçelere göç etti. Bazı sanayi tesislerini kuruluşu günümüzde çevre iller göçü engelledi. İlçemizdeki mevcut sanayi tesisleri okulları, Sosyal tesisleri, modern oteli ,Yüzme havuzu halı sahaları ile,Besni hızla kentleşmektedir. Planlı şehirleşmenin örneği olan Yeni Kent ve Toki Konutları buna en güzel örneklerdir.108.000 Nüfusuyla Güneydoğunun çağdaş yüzü Besni gelecek için güven vermektedir.

BESNİ DE EĞİTİM VE KÜLTÜR
İnsan hayatında, en önemli unsur olan, eğitim ve kültür; kuruluşu çok eskilere dayanan, ilçemiz Besni, gerek Cumhuriyet gerekse de Osmanlı döneminden beri, eğitim, öğretim ve kültüre önem veren yerleşim yerlerinden biridir. Bu konuda Osmanlı arşivlerinden yazılı kaynaklara geçmiş sağlam veriler bulunmaktadır.

16ncı yüzyılda Hasan Bey Muallim Hanesi (öğretmen okulu) ve Bekir Bey Medreselerinin Besni de bulunduğu,
20nci yüzyılın başlarında bir Rüştiye Mektebi ( ortaokul ),
748 talebesi bulunan 38 sübyan mektebi ( ilkokul ),
Üç kiliseye bağlı olan, iki gayri Müslim mektebi, olduğu kayıtlarda sabittir.

Cumhuriyet döneminde de, eski Besni de 2 ilkokulun bulunduğu ve gece mekteplerinin açıldığı, bilinmektedir.
Cumhuriyet dönemi, Besni mizin yeni yerleşim yerinde de, 1938 yılında Dumlupınar İlköğretim Okulunun eğitim ve öğretime açıldığı bilinmektedir.

1949 yılında halkın katkılarıyla, müstakil ortaokul binası yapılmış ve öğretime başlamıştır. Ortaokul, 1969-70 yılında Besni Lisesine dönüştürülmüştür.1960 lı yıllarda iki ilkokulun daha yapıldığı, 1968 yılında Türkiye de 89 okuldan birisi olan Besni İlk Öğretmen Okulu öğrenime açılmıştır.

Günümüzde, ilçe merkezimizde, 7 lise (liseler bünyesinde Yabancı Dil Ağırlıklı Lise, Anadolu Ticaret Lisesi, ve Anadolu Kız Meslek Lisesi), belde ve köylerimizde de 6 lise olmak üzere 13 lisemiz mevcuttur. Bu liselerimizde 2005 - 2006 eğitim ve öğretim yılında 3401 öğrenci öğrenim görmektedir. 13 lisemizden 5 tanesi pansiyonlu olup, toplam 771 öğrenci bu eğitim ve öğretim yılında pansiyon hizmetlerinden yararlanmaktadır. Ayrıca liseye devam eden kızlarımızdan Besni Kaymakamlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından YİBO da oluşturulan pansiyonda 169 kız öğrenci yararlanmaktadır.
İlköğretim olarak, ilçe merkezinde biri Yatılı Bölge olmak üzere, 11 ilköğretim okulu, 1 müstakil anaokulu, 1 Ahmet Emine Çil İş Okulu ve İlköğretim Okulu (Engelliler okulu) mevcuttur. Belde ve köylerimizde, 27 tane müstakil ilköğretim okulu eğitim öğretime devam etmektedir. İlköğretim okullarımızın tümünde, okul öncesi sınıf vardır. Bu okullarımızda 2005 - 2006 eğitim ve öğretim yılında 12357 öğrenci öğrenim görmektedir. Yatılı Bölge İlköğretim Okulumuzda 325 öğrenci yatılılık imkânlarından yararlanmaktadır.

Ayrıca, köy ve mezralarımızda, 70 adet Birleştirilmiş Beş Sınıflı İlköğretim Okulu mevcut olup, 2817 öğrenci öğrenim görmektedir.

İlçemizde bununla beraber 1 İlçe Halk Kütüphanesi, 4 dershane, 4 özel yurt, 1 Motorlu Taşıt Sürücü Kursu mevcuttur.
Bu manada, eğitim, öğretim ve kültüre önem veren ilçemizde okullaşma oranı % 100’dür. İlçe merkezinde okuma oranı % 95, köylerde % 80 civarındadır. Milli Eğitim politikalarına ters düşecek, hiçbir örf adet yoktur. Yetiştirmiş oluğu ilim adamı, ticaret adamı, politikacıları ile bunu ispatlamış durumdadır.
İlçe Halk Eğitim Merkezimizce, 2004-2005 eğitim ve öğretim yılında, çeşitli alanlarda, (halıcılık, temel giyim, makine nakış, bilgisayar, İngilizce, Bağlama, Halk oyunları, kalorifer ateşçiliği, masa tenisi, futbol, ÖSS, LGS, Okuma-yazma, ahşap boyama ve yüzme) 221 kurs açılmış olup, bu kurslara 5562 kursiyer katılmıştır.

İlçemizde Gaziantep Üniversitesine bağlı olarak Besni Meslek Yüksek Okulu adı altında 1 adet yüksek okul bulunmaktadır. Bu okulumuz, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından geçici olarak tahsis edilen, 4500 m2 si kapalı, 7000 m2 si açık alan olmak üzere, 11500 m2 kullanım alanına sahip binada öğretimine devam etmektedir. 4500 m2 lik kapalı alanda 20 derslik, 1 bilgisayar laboratuarı, 7 idari ofis, 1 kütüphane, 1 yatakhane ve yatakhaneye ait çalışma odası, 150 kişilik kantin ve kafeteryaya sahiptir.
Ayrıca sayın Mehmet ERDEMOĞLU tarafından yapılan 500 öğrenci kapasiteli erkek ve kız öğrenci yurdu mevcuttur. Halen, 179 kız, 201 erkek olmak üzere 380 öğrenci öğrenim görmektedir. 1999- 2000 eğitim ve öğretim yılından bu yana, 346 öğrenci mezun etmiştir.
Ahmet ERDOĞAN

ADIYAMAN - GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü: 7.614 km² Nüfus: 513.131 (1990)
Adıyaman, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin batısında yer alan, tarih sahnesindeki yeri ilk insanlara dek uzanan, pek çok değişik kültüre merkezlik etmiş olan bir kültür ve turizm kentidir.
Dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biri olan Adıyaman toprakları üzerinde, insanlık tarihinin bütün evrelerine dair bulgular elde edilmiştir. Adıyaman, dünyanın 8. harikası olarak anılan Nemrut Dağı eserleri, Kommagene uygarlığının kalıntıları, dünyanın 4. büyük barajı olan Atatürk Barajı,Çamgazi barajı, kış kampı organizasyonu, dünya birinciliğine sahip halk oyunları ile öne çıkan bir kenttir.
İLÇELER: Adıyaman (merkez), Besni, Çelikhan, Gerger, Gölbaşı, Kâhta, Samsat, Sincik, Tut.
Besni: Adıyaman'ın batı kesiminde yer alan Besni en eski yerleşim yerlerinden biridir. Önemli tarihi kalıntıları arasında Besni ilçesine 15 km. uzaklıktaki Sofraz Tümülüsü, 33 km uzaklıktaki Sesönk (Dikilitaş) sayılabilir. Besni İlçesinin 6 km. kuzeydoğusunda yeralan Besni İçmesinin suyu böbrek taşlarına, kronik kabızlık, bağırsak ve mide iltihaplarında faydalıdır.

Çelikhan: Adıyaman'ın kuzeyinde yeralan ilçenin Korucak köyünde bulunan içme suyu birçok hastalığa deva olup, şifalı bir su olarak her yıl birçok kişi gelmektedir.

Gerger: Adıyaman'ın 100 km kuzeydoğusunda yeralan Gerger ilçesi, İ.Ö. II. yüzyılda Kommageneliler'in atası olan Arsames tarafından kurulan Gerger Kalesi ile anılmaktadır.

Kahta: İlin 34 km. doğusunda yer alan doğu ve güneydoğu sınırları boyunca Fırat nehri uzanır. İlin en büyük ilçesi olan Kahta, Nemrut Dağı Tümülüsü ve Tanrı heykelleri ile yaratıcısı Kommagene Uygarlığı eserlerinin büyük bölümünü ilçe sınırlarında barındırır. Her yıl binlerce yerli ve yabancı turist tarafından ziyaret edilen Nemrut Dağı'na gelenlerin durak ve konaklama noktasıdır.

Samsat: Üç tarafı Atatürk Barajı gölü sularıyla çevrili bir yarım ada şeklindeki Samsat Adıyaman'a 47 km uzaklıktadır. Yapılan arkeoloji araştırma ve kazılarda eski Samsat ve civarında tarihi saraylar, Su kemerleri, Kaleler ve kıymetli eşyalar bulunmuştur.

ADIYAMAN – NEMRUT
Doğu ve Batı Medeniyetlerinin, 2150 m. yükseklikte muhteşem bir piramitteki kesişme noktası, Dünyanın sekizinci harikası Nemrut, Yüksekliği on metreyi bulan büyüleyici heykelleri, metrelerce uzunluktaki kitabeleriyle, UNESCO Dünya Kültür Mirasında yer almaktadır.

Nemrut Dağı, üzerinde barındırdığı dev heykellerin ve anıt mezarın yanı sıra, dünyanın en muhteşem gündoğumu ve gün batışının seyredilebildiği yer olmasıyla da ilgi çekmektedir. Her yıl binlerce insan gündoğumu ve gün batışını seyretmek için Nemrut Dağına gelmektedir.

UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak ilan edilen Nemrut Dağı, çevresindeki Kommagene Uygarlığı eserleri ile birlikte ülkenin önemli Milli Parklarından biridir. Nemrut Dağındaki dev heykeller ve tümülüs, Arsameia (Eski Kale), Yeni Kale, Karakuş Tepesi ve Cendere Köprüsü Milli Park sınırları içerisinde yer alıyor.

TARİHÇE

İki bin yıldır güneşin doğuşunu ve batışını 2150 m. yükseklikte izleyen dev heykellerin sırrının çözülmesi için Kommagene Uygarlığı'nın keşfine gitmek gerekir.

Nemrut Dağı'nın Kraliyet Akademisi tarafından araştırma yapmak üzere bölgeye gönderilen genç bilim adamı Otto Punchtein başkanlığındaki ekip, Nemrut Dağı'nın tepesindeki tümülüs ve tümülüsün doğu ve batı yanlarında oluşturulmuş teraslar üzerindeki devasa heykeller ve çeşitli kabartmalardan oluşan eserler üzerinde çalışır. Uzun çalışmalar sonunda Grekçe yazılı kitabeyi çözen Punchstein, bu eserlerin Kommagene Uygarlığı'na ait olduğunu ve Kommagene Kralı I. Antiochos tarafından yaptırıldığını keşfeder. Antiochos'un ağzından yazılan kitabe, Nemrut Dağı'nın sırrını ve Antiochos'un yasalarını içermektedir.
Kommagene Uygarlığının ortaya çıkmasını sağlayan kazılar, Nemrut Dağı'ndan başka Arsameia, Samsat ve Fırat Havzasında gerçekleştirilmiştir. Bölgede yapılan kazılarda ortaya çıkartılan taşınabilir eserler müzelerde, geri kalanları da Milli Park Alanı içerisinde korumaya alınmıştır.

Kommagene Krallığı

Yunanca "Genler Topluluğu" anlamına gelen Kommagene, ismiyle bağdaşırcasına, Grek ve Pers uygarlıklarının inanç, kültür ve geleneklerinin bütünleştiği güçlü bir krallıktır. Toros Dağlarındaki çeşitli yolların birleştiği noktada bulunan antik Kommagene Krallığı, Suriye'nin Kuzeyi, Hatay, Pınarbaşı, Kuzey Toroslar ve doğuda Fırat Nehri'nin çevrelediği verimli topraklarda yer almıştır. Tarıma ve hayvancılığa elverişli ve ekonomik önemi yüksek sedir ağacı ormanlarını barındıran Kommagene topraklarının, ilk çağlardan beri yerleşim alanı olarak kullanıldığı civardaki mağara ve arkeolojik buluntulardan anlaşılmaktadır.

Antik dünyanın küçük ancak güçlü ülkesi Kommagene, baba tarafı Pers Krallarından "Krallar Kralı olarak anılan Darius'a ile, anne tarafı Makedonya Hükümdarı Büyük İskender ile akraba olan bir prensin oğlu Mithradates Kallinikos tarafından, İ.Ö. 109 yılında bağımsız bir krallık olarak kurulmuştur. Farklı topluluklardan meydana gelen ve ayrı inanç ve kültürlere sahip Kommageneliler arasındaki birliği sağlamak konusunda büyük başarı sağlayan Mithradates Kallinikos, tanrılarla olan bağını kuvvetlendireceği ve böylece ulusunu barış içerisinde yaşatacağı inancıyla ülkesinin çeşitli yerlerinde tapınaklar yaptırmıştır.

İklim
Kahta ilçe sınırlarındaki Nemrut Dağında karasal iklim özellikleri görülmektedir. İlçe sınırlarındaki Atatürk Baraj gölü nedeniyle, iklim yapısı önemli bir ölçüde değişikliğe uğrayarak Akdeniz iklimi ile benzerlik göstermeye başlamıştır. Ancak yaz ortasında bile, Nemrut Dağında gün doğumu oldukça soğuk olur.