|
İSTANBUL ARKEOLOJİ MÜZELERİ
Ders : Müze Eğitimi Ve Uygulamaları
Yöneten Öğretim Üyesi : Prof. Dr. Tayfun AKKAYA
Hazırlayan Öğrenci : Filiz CURCUR - 0011710
Dönemi :2003 - 2004 Güz Dönemi
İSTANBUL ARKEOLOJİ MÜZESİ
Adresi; İstanbul Arkeoloji Müzeleri 34400 Sultanahmet / İstanbul Türkiye Tel: 0212 520 77 40-41 Faks: 0212 527 43 00
ZİYARET GÜNLERİ VE SAATLERİ :
Pazartesi hariç her gün 09:00 - 16:15 saatleri arasında müze ziyarete açıktır.
TARİHÇE :
Sultan Abdülmecit (1839-1861) zamanında, Tophane Müşirliği'nde bulunan Damat Fethi Paşa (1846) Aya İrini kilisesinin avlusunda bazı eski eserler toplamıştı. Aya İrini Kilisesi o zamanlar "Mecmuai Asari Atika" (eski eser koleksiyonu) ve "Mecmuai Esliha-i Atika" (silah koleksiyonu) adıyla iki bölümde toplanmıştı. Eserler, üzerlerine bir tahta yafta konulmuş şekilde korunmaya çalışılıyordu. Böylece arkeoloji müzesi ile askeri müzenin temelleri atılmış oldu. Bu küçük koleksiyonun resmi bir sıfatı olmadığı gibi asker nöbetçilerden başka sorumlu bir memuru yoktu.1869'da bu küçük koleksiyona "Müzei Hümayun" adı verildi. Müzenin ilk katalogu 1868'de Albert Dumont tarafından hazırlanmıştır.
1871'de E.Goold, müzeye müdür olarak tayin edildi ve ikinci müze kataloğunu hazırladı. Bu kataloğun resimlerini Limoncuyan isimli bir ermeni yapmıştır.
1881'de Dr. Deither'in ölümüyle,
11 Eylül 1881'de Osman Hamdi müze müdürü oldu.
Bugün de geçerli olan "Asari Atika" 1884 nizamnamesi hazırlandı yürürlüğe kondu (eski eserlerin yurtdışına çıkışını önleyen).
1887'de Sayda'da krallar mezarlığında yapılan kazıda İskender lahdi, Ağlayan kadınlar, Satrap, Likya ve Sayda Kralı Tabnit'in lahitleri ortaya çıkarılmıştır. Değerli bir Türk ressamı olan Osman Hamdi Bey, yaptığı arkeolojik kazılarla Türkiye müzeciliğine çok önemli eserler katmıştır. Osman Hamdi Bey'in müdür olduğu dönemde müze, bir taşra müzesi karakterindedir.İlk arkeolojik kazı çalışmalarını, Ayvalık ve Bergama civarında yapmıştır. 1887'de Sayda (Sidon), Ayaa mevkiinde yaptığı kazılarda, arkeoloji aleminde büyük yankı yaratmıştır.
Müzenin üst katındaki Hazine'de 800.000 eserin yer aldığı; sikke, mühür, nişan, madalya ve sikke kalıplarından oluşan Gayri İslami Sikke, Sikke Kabini bulunur.Osman Hamdi Bey müzenin gelişmesi için çok çaba harcamış, eserlerin ve müzenin düzenlenmesinden başka, bunları çeşitli yayınlarla bilim dünyasına tanıtmış ve kataloklarını yaptırmıştır. Osman Hamdi Bey, 1910 yılında ölünce, yerine kardeşi Halil Edhem tayin edilmiştir.
Halil Edhem Bey'in müdürlüğü 1931'e kadar sürmüştür.
1931-1953 arasında Aziz Ogan müdürlük yapmıştır. Sırasıyla: Rüstem Duyuran (1954-1961), Necati Dolunay (1962-1978), Nezih Fıratlı (1978-1979), Aykut Özet (1979-1980), Altan Akat (1980-1981), Nusin Asgari (1982-1985), Alpay Pasinli (1985-1999), ve Halil Özek (2002-....) müdür olmuşlardır.
YAPILARIN TARİHİ :
İstanbul Arkeoloji Müzeleri üç müze ve atölyelerden oluşmakta, bünyesinde 1 milyonu aşkın eser bulunmaktadır.
1.Arkeoloji Müzesi:
Osman Hamdi Bey tarafından mimar Alexandra Vallaury'e yaptırılan ana bina 1891 yılında ziyarete açıldı. Alexandra Vallaury'nin tasarımı, son derece klasik bir plan şemasına ve neogrek vurgusu belirgin klasik bir konsepte oturmaktadır. Güney ve kuzey kanatları ise 1902 ve 1908 yıllarında ziyarete açılmıştır.Sidon Kral Nekropolü ve Antikçağ Heykelciği bölümleri mevcut.Bu binada müze ihtisas kütüphanesi ile nümizmatik kabini de yer almaktadır.
Bina, müze olarak inşa edilmiş ilk Türk müzesidir.Dünyada müze binası olarak inşa edilen ilk 10 müze arasında yer almaktadır.
Ek Bina:
1968 yılında inşaatına başlanan ek bina teşhir ve tanzim çalışmalarının bitmesiyle 100. Kuruluş yılı olan 13 Haziran 1991'de büyük bir bölümü ziyarete açılmıştır.Ana binanın güneydoğu bitişinde yer alan ek binada müze koleksiyonları esas alınarak "Çağlar Boyu Anadolu ve Troia", "Anadolu'nun Çevre Kültürleri Suriye, Filistin Kıbrıs", "Çağlar Boyu İstanbul", "İstanbul Çevre Kültürleri Trakya, Bithynia ve Bizans", "Antik Çağ Anadolu Mimarlığı" ve "Çocuk Müzesi" konularında modern ve eğitici bir sergileme yapılmıştır.
2.Eski Şark Eserleri Müzesi:
1968 yılında Osman Hamdi Bey tarafından 1883 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Akademisi) olarak yaptırılan bina 1917 yılında müzeye dönüştürülmüş, 1963 yılında ziyarete kapatılmış ve 1974 yılında yapılan yeni düzenleme ile ziyarete açılmıştır. Koleksiyonları arasında İslamiyet Öncesi Arap Yarım Adası eserleri, Mısır eserleri, Mezopotamya'dan Sümer, Asur, Babil, eserleri ile Anadolu'dan Hitit, Geç Hitit ve Urartu eserleri yer alır.Zaman içinde müze, gerek yapısal gerekse sergileme bakımından ciddi bir onarıma ihtiyaç göstermiş olması ve ziyaretçiye hizmet veremez konuma gelmesi nedeniyle ziyarete kapatılmıştır.Yapılan onarım ve teşhir yenileme çalışmaları ile tekrar ziyarete açılmıştır.Bu binada ayrıca dünyanın ikinci büyük çivi Yazılı Belgeler arşivi (80.000 tablet) bulunmaktadır.
3.Çinili Köşk Müzesi:
Fatih Sultan Mehmet tarafından yazlık Saray olarak kullanılan 1472 yılında yaptırılan bina İstanbul'daki Osmanlı Sivil mimarlık örneklerinin en eskisi ve görkemlisidir.1875-1891 yılları arasında Müze-i Hümayun olarak kullanılmıştır.1953'te "Fatih Müzesi" adı altında Türk ve İslam Eserleri, daha sonra ise Selçuklu ve Osmanlı çini ve keramiklerinin sergilendiği Çinili Köşk'teki restorasyon ve teşhir-tanzim çalışmalarına devam edilmektedir.
KOLEKSİYONLARIN GENEL TANITIMI :
Binanın alt katında 20, üst katında 16 olmak üzere toplam 36 teşhir salonu bulunmaktadır.Ayrıca burada hazine sikke kabineleri ile büyük bir kütüphanede bulunmaktadır.
Müzenin alt katındaki salonlarda Yunan, Roma, ve Bizans uygarlıklarına ait taş eserler ve mozaikler, üst katında ise çanak-çömlek, küçük boyutlu taş eserler, pişmiş toprak figürünler, maden ve cam eserler sergilenmektedir.
Alt kat:
1. salonda,
antik İstanbul (Byzantion)"un Yunan ve Roma Dönemi nekropollerinde bulunmuş olan mezar taşları, Lidya, Yunan, Latin ve Kıbrıs dilleriyle yazılmış yazıtlar ve İstanbul-Silah tarağa ile İzmit'te bulunmuş Roma Çağı heykeltıraşlık eserleri yer almaktadır.
2.salonda,
sütün, sütun başlıkları, arşitrav, friz vb. mimari eleman ve eserler ile mozaikler sergilenmektedir.
3. salonda,
ise Sidamara Helenistik ve roma dönemlerine ait mezar stelleri ve kapı şeklindeki mezar taşları yer almaktadır.
4 ve 5. salonlar depodur.
7. salonda, Sayda'da bulunmuş eserlerden dolayı sayda salonudur.
8, ve 9, salonlar,
"Lahitler Müzesi" adıyla anılır.İskender lahdi 8.salonda ve Tabnit lahdi 9,salondadır.
10. salon,
"Fenike salonu"
11. salonda,
Arkaik çağa ait heykel, kabartma ve stel gibi heykeltıraşlık eserleri
12. salonda,
Assos eserleri ile Kule mezarlar, Tanrı bes heykeli vb. bulunur.
13. salon,
"Attik kabartmalar salonu"
14. salonda,
Rodoslu heykeltıraş Philiskos'un Giyimli kadın heykelinin burada bulunmasından dolayı "Philiskos Salonu" adını taşır.
15. salonda,
Salona adını veren genç atlet (Epheb) heykeli Menad, İskender ve Marsyas bulunur.
16. salon,
"Atsis solonu"
17. salon,
"Aphrodisias Salonu"
18. salon,
"Roma Salonu"
19. salon,
"Hıristiyan Eserleri Salonu"
20. salon,
"Bizans Eserleri Salonu"
Üst kat:
21-35 numaralı salonlarda Prehistorik çağlardan Bizans çağına kadar uzanan kültürleri kapsayan küçük boyuttaki eserler yer almaktadır.
Yine Üst katta (No.36)
Tel-Halaf, Nippur, Babil Filistin, Asur, ve Cerablus'dan gelmiş altın eserlerle Troia hazineleri bulunur.
Attik Heykel Ve Kabartmaları Salonu:
Bu salonda bulunan Helenistik etkili eserler; (Envanter numaraları parantez içinde verilmiştir.)
Aslan Heykeli (313T); Mermer, Halikarnassos (Bodrum) (Mousoleum'dan bir parça), Geç Klasik Dönem, M.Ö.4.yy. ortaları.
Attik Mezar Steli (380T); Yöresel Mermer, Limenas Taşöz'de bulunmuştur, Geç Klasik Dönem, M.Ö.4.yy.
Tanrı Poseidon ile Kahraman Herakles'e Adak Steli (1504T); (Denizlerin Tanrısı ile, Yenilmez Güç ve Dayanıklılık Simgesi Yarı Tanrı), Yöresel Mermer, Limenas
Taşöz'de bulunduğu sanılmaktadır, Geç Klasik Dönem, M.Ö.4.yy.
Attik Mezar Steli Parçası (572T); Mermer, Atina'da bulunmuştur, Geç Klasik Dönem, M.Ö.4.yy.
Attik Mezar Steli Parçası (580T); Mermer, Attika Bölgesi olduğu tahmin ediliyor, M.Ö.4.yy.
Demeter Kabartması (4942T); (Toprağın, ekinlerin, özellikle buğdayın tanrıçası), Mermer, Kozçeşme Köyü (Biga, Çanakkale), Geç Klasik Dönem, M.Ö.4.yy.
Symposium (Cenaze Yemeği) (407T); Sahneli mezar steli, Mermer, Gallipolis (Gelibolu), Geç Klasik Dönem, M.Ö.4.yy.
Helenistik Dönem Heykeltıraşçılığı Bölümü:
Bu salonda Helenistik döneme ait heykel örnekleri vardır. Bunlar;
Genç Kadın Heykeli (397T); Mermer, Kyme(Namurt), Geç Helenistik Dönem, M.Ö.1.yy.
Bir Erkek Portresi (387T); Mermer, Kyme (Namurt), M.Ö.3.yy. sonları.
Artemis Başı (386T); (Ay, Orman ve Av Tanrısı), Mermer, Kyme (Namurt), M.Ö.3.yy. sonları.
Büyük İskender Başı (1524T); Mermer, Kos (İstanköy), M.Ö.2.yy.
Büyük İskender Başı (388T); Mermer, Kyme (Namurt), M.Ö.3.yy. sonları.
Büyük İskender Heykeli (709T); Mermer, Magnesia Ad Sipylum (Manisa), M.Ö.3.yy. ortaları.
Marsyas'ın Heykeli (400T); (Kavalı ile Apollon'a meydan okuması sonucu cezalandırılarak derisi yüzülen Frigyalı Satir), Mermer, Tarsus!da bulunmuştur, M.Ö.3.yy. kopyası.
Hermafrodit Heykeli (380T); Mermer, Pergamon (Bergama), M.Ö.3.yy.
Tanrısal Büyük Heykel (2767T); Mermer, Bergama, M.Ö.2,yy.
Kurban Masası Destek Ayakları (356T, 357T); Mermer, Bergama, M.Ö.2,yy.
Arkaizon Dansöz Heykeli (481); (Arkaik üslup özelliğinin kopyası) Mermer, Bergama, Geç Helenistik Dönem, M.Ö.1.yy. ortaları.
Nike Heykeli (765T); Mermer, Bergama, M.Ö.2.yy.
Afrodit Başı (48T); (Aşk ve güzellik tanrıçası), Mermer, Bergama, M.Ö.2.yy.
Kahraman Kabartması (362T); Mermer, Bergama, M.Ö.3.yy. sonları.
Mitolojik Figür (genius?) Kabartması (5457T); Mermer, Bergama, M.Ö.2.yy. yarısı.
Raks Eden Menad (764T); (Dionysos'un dinsel törenlerinde yer alan kadınlar alayından biri), Mermer, Bergama, M.Ö.3.yy. sonları.
Apollon Heykeli (383T); (Güzel sanatlar ve bilicilik tanrısı), Mermer, Trailles (Aydın), M.Ö.2.yy.
Kadın Heykeli (2149T); Mermer Limenas Taşöz (Artemis Polo Kutsal Alanı), M.Ö.2.yy. ( M.Ö.5.yy. kopyası)
Kadın Heykeli (2154T); Mermer Limenas Taşöz (Artemis Polo Kutsal Alanı), M.Ö.2.yy. ( M.Ö.4.yy. kopyası)
Kodis'in Heykeli (2151T); (Phidon'un karısı Dionysodore'nin kızı), Mermer, Limenas Taşöz, (Artemis Polo Kutsal Alanı), M.Ö.2.yy. ( M.Ö.4.yy. kopyası)
Kadın Heykeli (2150T); Mermer Limenas Taşöz (Artemis Polo Kutsal Alanı), M.Ö.2.yy. ( M.Ö.5.yy. kopyası)
Gaia Başı ( 898T); (Evrensel bir öge olarak, toprağın , yerin ve dünyanın simgesi), Mermer, Zarko (Phayttos, Teselya), M.Ö.3.yy. sonları.
Kithara Çalan Mousa Kabartması (1028T); (Güzel sanatlar ve esin perisi), Mermer, Manyas, M.Ö.2.yy. (Neo-Antik işçiliği özelliğinde)
Tragedya Yazarı Euripides Onuruna Kabartma (1242T); Mermer, Smyrna (İzmir civarı), Geç Hell. Dönem, M.Ö.1.yy.
Afrodite Heykelciği (1052T); Mermer, Priene (Güllübahçe), M.Ö.3.yy. sonları.
Kybele Heykelciği (1039T); (Yaşamın ve vahşi doğanın egemeni ana tanrıça), Mermer, Priene (Güllübahçe), M.Ö.2.yy.
Helenistik ve Helenistik Etkili Roma Heykeltıraşçılığı Salonu:
Bu bölümde bulunan Helenistik etkili eserler;
Afrodite Heykelciği (1003T); Mermer, Priene (Güllübahçe), M.Ö.3.yy. sonları.
Asklepios Heykeli (1560T); (Hekimlik ve Şifa Tanrısı), Mermer, Kos (İstanköy), M.Ö.2.yy. (M.Ö.5.yy. kopyası)
Genç Kız Heykeli (360T); Mermer, Philomelion (Akşehir), M.Ö.2.yy. sonları.
Erkek Başı (38T); (Sporcu ya da asker başı), Mermer, Asos (Behramkale), M.Ö.2.yy. yarısı.
|
KARATEPE-ASLANTAŞ AZATAWİTAYA ve Halet ÇAMBEL