Şelaleler Diyarı Yahyalı

YAHYALI

Kayseri ilinin güney ilçelerinden birisi olup , Niğde ve adana illerinin ilçeleri ile sınırları bulunan yaklaşık 1200 metre rakıma sahip , 1064 km2 yüz ölçüme sahip 22700 nüfuslu Anadolu'nun şirin bir ilçesidir.

İlçemizin , 12 mahallesi 28 adet köyü bulunmaktadır.

İlçe merkezi girişi ile çıkısı yaklaşık 8 km lik uzunluğa sahip bir vadi içerisinde yer almaktadır.

Tabiat güzellikleri , bir çok şelalenin yani sıra , Kapuzbaşı takım şelaleleri , Aladağlar milli parkı , Sultan sazlığı-Kus cenneti, Zamantı kanyonu ile Kapadokya bölgesinden sonra doğa turizmine açılmayı bekleyen ülkemizin ender bölgelerinden biridir.

Tüm doğa sporlarının yapılabileceği , doğal ortamlar Yahyalı'da mevcuttur. "Görülmez ise olmaz " şartına sahip olan Kapuzbaşı takım şelaleleri ; yüksekliği , debisi ile fiziki coğrafyamızın ve doğa turizminin kıymeti asla takdir edilmemiş-edilemeyecek olan bir cennet kösesidir.Bu görkemli doğa harikasını görmemek gerçekten bir insan için büyük kayıp , bu mekanlar içinse ; talihsizliktir.

Aladağlar ve Yedigöller'de dağ turizmi , kanyonda rafting yapmak mümkündür.

Aladağların bitki florası dünyadaki ender rastlanan bir yapıya sahiptir. Bir çok yerde bulunmayan bitkilerle bezenmiştir Aladağlar.

Yedigöller'de irili ufaklı bir çok göl vardır.Bölgeye Yedigöller denmesi , bu bölgedeki göllerden 7 tanesinin diğerlerinden büyük olması ve bu 7 gölün sıcak ve kurak yaz aylarında bile sularının kurumamasından kaynaklanmaktadır. Tepelerden bakıldığı zaman ; göllerin her biri adeta bir krateri andırmaktadır. Derinliği 80 metreyi , çevresi yaya yürüyüşü ile 1-1,5 saatlik mesafeyi bulan büyüklükteki göller de bu göllerin arasında yer almaktadır. 3000-3200 metre yükseklikteki bu göllerin yüzeyi ; yaz aylarının en sıcak dönemleri olan haziran , temmuz aylarında geceleyin isinin çok düşmesi sebebiyle donmaktadır. Göllerin suyu , çevrelerinde bulunan dağların karlarının erimesiyle oluşmaktadır. Kapuzbaşı takım şelalelerinin sularını bu göllerin diplerindeki çatlaklardan sızan suların beslediği yönünde görüşler de mevcuttur.

Kapuzbaşı şelalelerinin Yahyalı'ya uzaklığı 62 km.dir.Yolun 35 km si asfalt olup , geriye kalan kısmı stabilizedir.Yol onarım , genişletme ve yapım çalışmaları devam etmektedir. Yahyalı'dan her türlü araçla ( Kamyon , Otobüs , Minibüs , otomobil ) şelalelere ulaşım sağlanabilmektedir. Yahyalı'dan şelalelere taşıtla ortalama 1,5 saatte ulaşılabilmektedir. Şelalelerde konaklama ; günübirlik , kamping veya pansiyon seklinde olabilmektedir. Burada , özellikle yaz aylarında her türlü ihtiyacı karşılayacak imkanlar bulunmaktadır. Süresi bir haftayı bulan , Yedigöller , Hacer ormanları ve Aladağlar doğa turları ise ; özel sektörler tarafından düzenlenmekte bu turların sonu genelde Kapuzbaşı Şelalelerinde son bulmaktadır. Şelalelerden dönüş ise yine taşıtlarla sağlanmaktadır. Bu turlar süresince her türlü ihtiyaç ( yiyecek , konaklama ) tur düzenleyicisi şirket tarafından karşılanmaktadır.

Yahyalı'nın güzellikleri sadece bu kadarla sinirli değildir.

İlçe merkezinde bulunan Gözbaşı dinlenme tesisleri enfes bir mesire yeri özelliğindedir. Gözbaşı tesisinin içinden geçen ve yerleşim merkezini komple kat eden Kocaçay ise ilçemize ayrı bir güzellik verir. Yahyalı'da geçmişten gelen ve hemen her ailenin fertlerinden hiç değilse bir kısmının yaz döneminde çıkmış olduğu Yaylacılık geleneği hayvancılığın giderek azalması sebebi ile terk edilirken giderekten dinlenme maksatlı bir boyuta dönüşmüş ve yeniden Yaylacılığa rağbet artmış bulunmaktadır. Bahar ve yaz aylarında yaylalarımız güzergahı üzerindeki bol oksijenli , buz gibi pınarları , yalçın kayalıkları ve yeşilin hemen her tonunu sinesinde barındıran muhteşem doğa alanlarında piknik yapmak , gezip görmek , fotoğraf çekmek Yahyalı halkının vazgeçilmez tutkusunun ötesine geçmiş , civar il ve ilçe hemserilerimize ulaşmıştır.Bu konudaki talebin varlığı bu zevki tatmak için gelen misafirlerden anlaşılmaktadır.

***
İlçemizde Perşembe ve Cuma günleri kurulan hali pazarından veya ilçemizdeki hali satan işyerlerinden hatta evlerden bile hali satın almak mümkündür. Özellikle İstanbul ve Ankara'da hali mağazaları ile , Kapadokya'daki hali mağazalarında Yahyalı Halisini görmek ve satın almak mümkündür.

Halkımızın en önemli geçim kaynağı ise ; Toroslarda ve Aladağlarda bulunan , çinko , kursun , krom ve demir gibi maden cevherlerinin ocaklardan kamyonlara yüklenerek komşu ilçe olan Yeşilhisar'a taşınması ve bu sektöre bağlı 600 adet kamyonun hizmet vermesinden elde edilen gelirlerdir. Maden taşıma sezonu haziran temmuz aylarında başlamakta , kasım ayı sonuna kadar devam etmektedir. Bu sektörden Yahyalı halkının 1/3 ü geçimini sağlamaktadır. Maden sezonunun açılmaması-gecikmesi Yahyalı'da ekonomiyi durma noktasına getirebilmektedir.

İlçemizde bulunan maden rezervi milyonlarca tonla ifade edilmektedir.

Yeşilhisar ilçesine nakledilen maden cevheri burada zenginleştirilip , çinkur , İskenderun demir Çelik ve Karabük demir Çelik fabrikalarına taşınmaktadır. Devletin madenler üzerindeki politikası ve yurtdışından daha ucuz maden cevheri temini ayrıca ; demir çelik fabrikalarının özelleştirilme kapsamına alınmış olması Yahyalıdaki maden sektörünü olumsuz yönde etkilemektedir. At tepesi maden ocağından çıkarılan demir cevheri % 55 ile yüksek bir orana sahiptir. İçinde ihtiva ettiği diğer doğal katkılarla birlikte hiçbir isleme gerek kalmaksızın sadece öğütülerek demir çelik fabrikalarının fırınına verilebilmektedir.

Ülkemiz ekonomisine büyük katkılar sağlayan ilçemiz Yahyalı , yatırımlar konusunda nasip ve payına düşmesi gerekeni alabilmiş değildir.

İlçenin geçim kaynaklarının birinci sırasını tarım ürünleri oluşturmaktadır. Yahyalı'da meyve ve sebze üretimi oldukça fazladır. Elma ; Yahyalı için ayrı bir önem taşır. Yahyalı'da yetiştirilen elmanın lezzet ve kalitesi Türkiye'de ilk sıralarda yer almaktadır. Amasya , Starking , Golden , Arapkızı ve Ekşi elma başlıca elma çeşitlerindendir. Ekim ayında hasatı yapılan elmalar , üreticilerin kendi depolarının yani sıra ilçede mevcut olan 4 adet soğuk hava deposunda stok ve muhafaza edilmektedir. Yıllık 50 – 60 bin ton elma rekoltesine sahip Yahyalı stoklanan elmasını Türkiye'nin değişik yörelerinden gelen elma tüccarlarına veya meyve suyu fabrikalarına satarak değerlendirmektedir. Yıllık meyve rekoltesi , kiraz , vişne , şeftali , üzüm ve diğer meyveleriyle birlikte 100 bin tona ulasan Yahyalı , ilçemizde bir meyve suyu fabrikasının bulunmaması sebebiyle bu ürünlerini tam olarak değerlendirememektedir. Bu eksiklik halkımızın emeklerinin de ziyan olmasına neden olmaktadır.
Yahyalı Halisi ise ülkemizde üretilen el halılarının en ünlülerinden birisidir. Halılarımız Türkiye'nin her yerinde ve özellikle Avrupa da tanınmakta ve Pazar bulmaktadır. Halıcılık ilçe ekonomisinde en önemli unsurlardan birisi olmasına rağmen , ekonomik krizlerin sürekli devam etmesi , ham madde ve isçilik maliyetlerinin artması , makine halılarının çoğalması ve el halılarından ucuz olması üretimde hızlı bir düşüşe neden olmuştur. Bu nedenle ilçemizde hemen her evde en az bir tane var olan hali tezgahı sayısı %75 oranında azalmıştır.

Yahyalı halıları % 100 yün olması , boyamada tabii boyalar ( kök boyası ) kullanılması , ilmik sayısının sıklığı ve modelleri ile tanınmaktadır. Çamur , asma yaprağı , ceviz kabuğu , ceviz yaprağı , cehri ve benzer bir çok tabii malzeme hali ipi boyamasında kullanılmaktadır. Bu boyaları başkaca el halılarında bulmak mümkün değildir.

Yahyalı halıları kullandıkça ve eskidikçe değeri artan ve rengi solmayan bir özelliğe sahiptir. Maddi olarak enflasyona yenilmeyen bir değerdir Yahyalı Halisi. Yahyalı halisinin m2 birim fiyatı ilmik sayısının sıklığına , dokumanın düzgünlüğüne göre değişmektedir. Halılar sergi olarak rahat bir kullanıma sahiptir. Divan , Seccade , Yolluk , Mihraplı , Göbekli , Dabazlı gibi değişik ebat ve ölçülere sahip modeller mevcuttur.

YAHYALI KÜLTÜRÜ

Halı:

Halıcılık Yahyalı halkının eskiden gelen kültürlerinden birisidir. Kadınlar yapağı (işlenmemiş) yünü alıp akarsularda temizleyerek yünlerini çıkrık ve kirmen ile eğirirler. İp haline getirirler. Ve bunları gelep haline getirerek bu yaptıkları ipleri doğada bulunan kök boyaları ile boyarlar. Örneğin Sırçanlı (Gri) renk iplik yapmak için balçık çamuru kullanılır. Ger (Kahverengi) yapmak için cevizin yeşil kabukları, Yeşeni (Zeytuni) için nane ve narpuz yaprakları, Gara (Siyah) için sütleğen otu kullanılır. Al (Kırmızı) renkli iplik yapmak için boya çili denilen bitkinin kökünden faydalanılır. Beyaz iplik için ise hiçbir katkı maddesi kullanılmadan yünün kendi renginden faydalanılır. Göğ (Mavi) renk ise işin elmini bilen kişiler tarafından özel boyanır. Ayrıca boya kullanılmadan yünün kendi renklerine göre de halılar dokunmaktadır. Halılar genellikle Kasım ayı ile Mayıs arasında el tezgahlarında bir veya iki kişi tarafından dokunulmaktadır. Halıların ebatı genellikle 1.20 m eninde 2.10 m boyunda olur. Dokunan halılar tüccarlar tarafından halk pazarında görücüye çıkartılır. Ayrıca halılar çeyiz olarak ta kullanılmaktadır. Evlenme çağına gelmiş genç kızlar çeyizlerine mutlaka bir çift halı dokurlar.

YAHYALI

Kuruluş Yılı : 1954
Toplam Nüfus :43.203
İlçe Nüfusu :22.665
Yüzölçümü (km2): 1.546
Belediye Sayısı : 2
Köy Sayısı :28
Posta kodu :38500

Keşfedilmemiş BirYeryüzü Cenneti....
.....................

YAHYALI
Yahyalı, İç Anadolu Bölgesinde Kayseri'ye bağlı, güney Toroslar eteğinde Kayseri'ye 107 km. uzaklıkta olan, yer altı ve yerüstü zenginlikleriyle meşhurdur. 25.000 nüfusu sahip ilçe meyvecilikten hayvancılığa, maden yataklarından yerüstü zenginliklerinle kendini her alanda ispatlayan ve coğrafi konumu nedeniyle denizden yüksekliği 1210 m. olan ilçenin yüzölçümü 8.000 km. karedir... Yahyalı' nın Anadolu'nun Türkleşmesinde, Anadolu'ya gelen Türk göçlerinde ve onların önderliğini yapan Seydi Ali , Yahya Ali, Yahya Gazi ve Benli Ali tarafından kurulduğu bilinmektedir. 1913 yılında belediye statüsüyle Niğde'ye bağlı iken. Cumhuriyet döneminde Develiye, 1954 yılında da ilçe statüsüne geçerek Kayseri'ye bağlanmıştır.
Yahyalı, Anadolu Selçuklu dönemi mimari özelliklerini taşıyan tarih miraslarımızdan Ulucami, yanında bulunan Yahya Gazi türbesi, şimdiki devlet hastanesi bahçesi içerisinde yer alan Seydi Ali türbesi bunlardan biri olarak görülmeye değer tarihi miraslarımızdır. Yine ilçenin 7 km. güneyinde maden yolu üzerinde, millî mücadele döneminde ilçe savunmasında önemli fayda sağlayan kale de tarihi eserlerimiz arasında sayılabilir.
İlçede yetiştirilen başlıca meyveler: Kiraz, Armut, vişne, elma, kayısı, şeftali, ceviz, fındık ve çilek başlıca yetiştirilen meyvelerdendir. Son zamanlarda elma üretimi 100.000 ton rekolteye ulaşırken, son teknolojiyle donatılmış soğuk hava depolarında iç ve dış ticarete sunulmak üzere hazır hale getirilmiştir. Başlıca çeşitleri Amasya, Starkin ve Goldendir. Elma ile satışı ekonomiye küçümsenmeyecek derecede ekonomik fayda sağlanmaktadır.
Yahyalı ve köylerinde halı dokumacılığı son zamanlarda azalmış olsa, da yöre halkı için önemli geçim kaynakları arasında yer almaktadır. Tamamı yüzden hazırlanarak tabii boyalarla boyanıp, yaklaşık 7.500 tezgahta el emeği, göz nuru dökülerek halı dokunmaktadır. Yahyalı halısının en önemlisi özelliği ise, kullandıkça açılıp daha güzel bir görünüm sergilemesi ve kullanım ömrünün daha uzun olmasıdır. Burada dokunan halılarımız gerek yurt içi ve gerekse yurt dışında pazarlanarak, yöre halkına küçümsenmeyecek derecede ekonomik fayda sağlamaktadır.
Yahyalı, yerüstü zenginliklerinin yanı sıra yer altı zengin maden yataklarına sahiptir. Yörede bakır, krom, demir madenleri çıkarılmaktadır. Özellikle demir madeni yaklaşık 1200 nakliyecimize iş istihdamı sağlamakla birlikte, İskenderun Demir Çelik fabrikasının hamadde ihtiyacının % 80 ni de bu bölgemizden çıkarılan demir madenlerinden karşılanmaktadır. Yahyalı'ya önemli ekonomik girdisi olan madenlerimiz yöremiz için vazgeçilmez, bir yer altı hazinesidir.

KAPUZBAŞI ŞELALERİ

Dünyanın en yüksek ikinci şelalesi durumunda olan Kapuzbaşı şelalesi, görenleri adeta büyülemektedir. İrtifa akışı itibari ile Uganda'da bulunan Victoria çağlayanı (100 mt.) hariç, ABD'de bulunan Niagara'dan 55 m., Finlandiya'da bulunan İmatra'dan 25 m., Erzurum'daki Tortum'dan 50 m., Antalya'daki Düdenden 25 m. ve Manavgat'tan 5. m. daha büyük olan Kapuz başı şelalesinin aktığı yerin rakımı ise 700 m. dir. Aladağ'ın zirvesinde bulunan kar ve buzullardan beslenmekte ve yeşilköye 3 km. uzaklıkta olup, ziyaretçilerini yazın sıcaklığında buz gibi çağlayan sularının serinliği ile karşılamaktadır. Zamantı ırmağının iki yanında ve ırmağın üzerini kapatan tabii bir köprünün baş kısmında yer alan biri 20 m. diğeri 10 m., yükseklik de iki şelale vardır. Yine Kapuz Başı Köyü yakınında tepenin doğu ve güneyindeki derin vadi yamaçlarından irili ufaklı büyük bir gürültü ile akan ve görenleri hayrete düşüren vadinin yamacından, Voklüz ayna şeklinde çıkan sular büyük şelale halinde Suarisi deresine dökülerek oradan da Zamantı ırmağına karışmaktadır. Yörede 5 tanesi büyük, iki tanesi küçük olmak üzere yükseklikleri 40 ile 80 m'yi bulan ve her biri dereyi besleyecek güçte olan 7 şelale vardır. Ayrıca ilçeye 7 km. uzaklıkta Derebağ Kesteliç Şelalesi de görenleri büyüleyecek derecede bir görkeme sahip oluşuyla, görmek isteyenleri etkileyecek bir doğa harikasıdır.

ZAMANTI IRMAĞI

Zamantı ırmağı, Pınarbaşı ilçesi sınırlarından doğarak 100 km. bir yol kat edip, Adana Seyhan nehrine dökülen küçümsenmeyecek derecede büyüklükte, izlediği güzergâh nedeniyle görenleri büyüleyen harikası görkemiyle çağlayarak akan ve ülkemizin sayılı rafting yerlerinden biridir.

YEDİGÖLLER VE HACER ORMANLARI

Yahyalı'ya 80 km. uzaklıkta olan Hacer Ormanları 18000 hektar alanı kaplamaktadır. Demirkazık dağında bulunan ormanlarda, 600 ve 2000 m. rakımlarda her mevsim kar bulunmaktadır. Yedigöller adıyla bilinen mevkide irili ufaklı 7 adet göl bulunmakta olup, Yahyalı'ya uzaklığı ise 80 km. dir. Bunların en büyüğü 315 m. rakımda yer alırken, derinliği hakkında kesin bir bilgi yoktur. Ve yine 7 göllerin 10 km. doğusunda Soğuk pınar ise 1700 m. rakıma sahip olup, görmeye değer tabiat harikalarımızdandır.

SULTAN SAZLIĞI MİLLİ KUŞ CENNETİ

Orta Anadolu'nun en yüksek dağı olan Erciyes' in (3916 m.) güney eteklerinde dünyaca ünlü bir kuş cennetidir. 17200 hektarlık bir alanı kaplayan büyüklüğüyle Develi, Yahyalı ve Yeşilhisar üçgeninde yer alan Sultan Sazlığı Kayseri'ye 70 km. Yahyalı'ya ise 27 km. uzaklıktadır. Su kuşlarının yoğun olduğu Sultan Sazlığı uluslararası Ramsar sözleşmesiyle A sınıfı suluk alanlar sınıfına alınmış, Marmara da ki Manyas Kuş cennetinden sonra 2. büyük kuş cenneti havzası olarak kabul edilmiştir. Göl alanı büyüklüğü itibariyle 3650 hektar bir alana ve yeşil saha alanı 8350 hektar ve sazlık alan olarak da 5200 hektarlık bir sahaya sahiptir. 1993 te Kültür ve Tabii Varlıkları koruma kurulunca, birinci dereceden doğal sit alanı ilan edilmiş olan sazlığın almış olduğu yıllık yağış miktarı ise 363 mm. dir. Göl kıyısında bulunan Ova Çiftliği sakinlerinin de önemli geçim kaynağını oluşturan, gölden kamış ve kındıradan turistik eşya yaparak iç ve dış pazarlarda satıp ekonomilerine önemli katkıda bulunmaktadırlar. Köyün çeşitli yerlerine kurulan gözetleme kulelerinden izleme olanağına da sahip olan gölün, görülmeye değer güzellikleri açıkça ortaya çıkmaktadır. Ayrıca göl içerisinde 50 ye yakın çiçek türü olduğu da tespit edilmiştir. Bunlardan bazıları ise şunlardır. Gelincik, Nilüfer, Düğünçiçeği, Bileşikgiller, İpekli tohumgiller, Sarmaşık, Çuhaçiçeği, Kızılkant, Arongil ve Küskütgiller burada bulunan bazı çiçek türlerindendir.
Dünyanın ve Türkiye'nin ender yerlerinden bir köşe olan Yahyalı görmek isteyenleri çok etkileyecek doğa harikası turistik bir bölgemizdir. Ayrıca ulaşımından konaklamasına, haberleşmesinden alışverişine kadar her türlü imkana sahip olan ilçe ve onun sıcak, güler yüzlü, misafirperver halkıyla, doğa harikası bu güzellikleri görmek isteyenleri her fırsatta beklemekte ve onları güler yüzlü insanlarıyla, gizemli dünyanın harika köşesinde ağırlamak için beklemektedir.

ELMACILIK

Elma yetiştiriciliği yaygın olarak yapılmaktadır. Yahyalı halkının %80 inin az veya çok bir elma bahçesi vardır. Ekim ayında toplanan elmalar tüccarlar tarafından yurt çapına dağıtılır. Yahyalıda yetiştirilen elmalar başlıca; Amasya elması, Golden elma, İstarkin elması, Kanifor elma, Arapkızı, Ekşi elma, Mayahoşu elma, ve nadiren Yaz elmalarıdır.

Hayvan:

Çok yaygın olmasa da Büyükbaş ve Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yaygındır. Hayvan sahipleri Mayıs ve Ekim ayları arası Aladağlar Milli Parkı sınırları içerisinde yaylalara çıkarlar. Koç katımı dedikleri Ekim ayına kadar orada kalırlar. Ekim ayında yavaş yavaş Yahyalı'ya dönülür.

Sebze:

Yahyalı halkı, kendine yetecek kadar; un ihtiyacını karşılayacak arpa, mısır ve buğday yetiştirirler. Fazlasını ise Yahyalı Halk Pazarında satışa çıkartırlar. Ayrıca, nohut, fasulye, domates, biber, patlıcan ve soğanı da evlerinin önündeki ya da tarlalarının bir bölümünde kendilerine yetecek kadar yetiştirirler.