el sanatları

KİLİMCİLİK
Halı, Orta Asya'da Türklerin yaşadığı bölgelerde ortaya çıkmıştır, yapılan göçlerle Ön Asya'ya yayılmıştır. Eskişehir ve civarında Yörüklerin dokuduğu ender halılar bulunmaktadır. Yöre dokumaları Türkmen ve Yörük aşiretleri tarafından yapılmaktadır.

Sivrihisar'ın bütün köylerinde kilim, zili, cicim olmak üzere dokumalar yapılmaktadır.
Dokumalarda kullanılan motif isimleri :

1 - Koç boynuzlu
2 - Göbekli
3 - Parmaklı [Merdiven] ---> Çok kullanılan motif
4 - Eli böğründe ---> Ana motif
5 - Güllü [Türkmen gülü]
6 - Toplu
7 - Kırk budak



Kilimler; deseni meydana getiren değişik renkli atkı ipliklerinin durumlarına göre, bir kaç tipe ayrılır.

İlikli Kilim : Anadolu'da en yaygın olandır. Her iplik çözgü iplikleri arasında desen alanı içinde gidip gelirken, desenler arasında oluşan küçük aralıklara ilik, böyle kilimlere de ilikli kilim denir.

Cicim : Kilimlerde ki atkı ve çözgü (erişarkaç)ipliklerinden başka, renkli desen ipliklerinin de kullanılmasından meydana gelen bir dokuma türüdür.Genellikle kilim dokumasından sonra iğne ile yapılmış olarak bilinir. Çapraz ve dikey çizgiler kullanılır.

Sivrihisar'da beyaz zemin üzerine "güllü" denilen ortada ufak eşkenar dörtgen madalyonlu ufak seccade boyunda yaygılar, seyrek motifli cicimlerdir. Deseni veren renkli ipler sık sık kullanıldığı motiflerin bir birine çok yakın olduğu sık motifli cicimler, yer yaygıları, heybe, çuval, hurç, yastık ve minder de kullanılmıştır.

Zili : Cicimlerde olduğu gibi atkı ve çözgü ipliklerinden başka, deseni veren renkli
iplikler bulunmaktadır. Teknik olarak cicimden ayrıdır. Deseni veren renkli iplikler
zili de atmalarla motiflerin içini doldurur. Zililer de daha çok boyuna çizgiler dokunur.

Sumak : Cicim ve zililer de olduğu gibi atkı çözgü ipliklerinin yanında, renkli iplikler
çözgü iplerine sarılarak desen verilmektedir. Dokuma, cicim ve zililer de olduğu gibi
yaygının tersinden yapılır. Sumak kelimesi Kafkasya kasabalarından birinin adı olarak
kabul edilir. Sumak türleri çeşitlidir.

Kilimler koyun yününün elde didilmesi veya atıcı (hallaç) tarafından atılması sonrasında,
el iğlerinde iplik haline getirilmesinden sonra kök boyalarla renklendirilmesine
müteakip dokunur.

Kilimler evlerde üzerinde yaşanılacak bir eser olmakla birlikte geleneksel olarak kişiler
vefat ettiği zaman cenazesi sarılıp, ertesinde yıkanıp camilere serilir. Sivrihisar'da şehir
ve köy cami-ileri de dahil olmak üzere camilerde yer olmadığı için kilimler üst üste
serilmektedir.

KAYNAK
Orhan Keskin, Bütün Yönleriyle Sivrihisar, İst-2001, s. 114-118

daha fazlası için...