CİRİT

Geleneksel spor dallarımızdan en heyecanlısı olan cirit günümüzde Erzurum'da eski canlılığı ile yaşatılmaktadır. Atla, insanın birlikte mücadelesine dayananve erliğin bir göstergesi olarak kabul edilen cirit için Erzurum'da özel sahamız bile bulunmaktadır. ilçe ve köylerde geniş çayırlıkalanlarda, özellikle hafta sonları düzenlenen karşılaşmalarda oyuncular kadar izleyenlerde büyük heyecan duyarlar. Günümüzde Orta Asyadan geldiği şekli ile nesillerden intikal ederek gelen bu ata yadiğarı sporumuz, yabancılarında büyük ilgisini çekmektedir. Cengiz Han Zamanında Anadoluya geldiği tahmin edilen bu sporun ülkemizde başka yörelerde oynanmasına karşılık, bu işe en çok gönül verilen yer Erzurumdur.

OYNANIŞI

bir metre uzunluğunda , kurutlmuş meşe veya soyulmuş hurma dalından yapılmış oldukça ağır ve kalın bir sopa kullanılır. oyuna katılan kişiler aralarında 100 m bırakarak karşılıklı dizilirler. bu takımdaki atlılardan biri atını sürerek
karşıdakilerden birinin adını seslenir. bundan sonra oyun başlamış olur. atını ileri süren oyuncu elindeki ciriti hasmına doğru fırlattıktan sonra geriye doğru kaçmaya başlar. üzerine cirit atılan atlıda atanı kovalar ve oda ciriti ona atar. bu sırada önde koşanın takımından başka bir oyuncu da arkadaşını kovalayanın peşine düşer ve oyun böyle devam eder. bu oyundaki hedef atın sırtındaki binicidir. ciritin ata isabet etmesi halinde ciriti atan oyuncu oyun dışı kalır. bu yüzden atlılar kendilerine atılan ciritten kurtulmak için at üzerinde çeşitli taktikler uygularlar. eğilme, atın yanlarına sarkma ve bazı akrobatik hareketler dahi yapılır.her isabet takıma bir puan kazandırır.bütün oyuncuların ellerindeki ciritisavurmalarından sonra en fazla isabet kaydedişe göre galip takım ilan edilir. yöresel oyunlarda puanlama değişebilir.

binicilik federasyonunun atlı cirit yönetmeliğine göre


puan alma:

ciritçiye vuruş isabeti 3 puan
cirit havada tutmak 3-(1)
rakibi yakalayıp bağışlama 3
tehlikeli durumda puandan vazgeçme 3

ciritle ilgili terimler için tıklayın!!!
puan kaybetme:

rakibi yakalayıp bağışlamama 3
atın rakibe kasten çarptırılması 3
ata cirit kasten vurma 3
at ile karşı alaya girme 1
yan çizgiyi geçme 1
alaya atışlarda atış sahasından atmama 1
alay atışında ciriti atamama 1
erken ve çift çıkış 1
attan düşme 3-(6)
attan inme 1





cirit

göz atın çağların ta ötesine
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı
kulak verin tarihlerin sesine
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

ozan, güreş, cirit ecdat kültürü
koyduğu yerden al ileri yürü
bugünün varlığı dünden ötürü
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

güzel silah güzel avrat güzel at
üçü ile gerçekleşir saltanat
yay,ok,kılıç kalkan benzeri sanat
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

süvariler atlarına binerdi
kırat şahlanınca dorat sinerdi
alapaça orta yerde dönerdi
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

Türklere has olan her varlık güzel
neye baksan birbirinden mükemmel
yaşaması için icraata gel
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

yayladan obadan geliyor soyun
davul, zurna, atla yapardın toyun
düğünün önünde oynanan oyun
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

Türklerdir tarihte dimdik duran baş
kültürünü seven yıkılmaz gardaş
Milli kültürüne sahiptir DADAŞ
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

diyemez sözüme yalan Türkiyem
dört yanı örf adet dolan Türkiyem
bu cihana müze olan Türkiyem
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

Çerkezoğlu milletinin hastası
gönlüm her güzelin gönül postası
unutulmaz her sanatın ustası
Türk olduğu yerde cirit olmaz mı

ESKİDEN KAR YAĞARDİ ERZURUMA
TOPRAK DAMLARDA YAŞARDIK SIRT SIRTA
VE KAR YAĞARDİ ERZURUMA..ADAM BOYİ
ADAMLARDA ADAM GİBİYDİ O ZAMANLAR..

ERZURUM HAKKINDA GENEL BİLGİLER
İL KİMLİĞİ

Yüz Ölçümü : 25.086Km2 İlçeleri : Merkez,Aşkale,Çat,Hınıs,Horasan,Ilıca,İspir,Karaçoban,Karayazı,
Köprüköy,Narman,Oltu, OlurPasinler,Pazaryolu, Şenkaya,Tekman,Tortum,Uzundere

Dünyanın 2000 metrelik plato üzerinde kurulu 200bini aşkın sayılı şehirlerinden olan
Erzurum'un yerleşim birimlerinin %61'i yüksek kesimlerde yer almaktadır. Genel nüfusun %55'i erkek,%45'i ise kadındır. İlin kapladığı alan 25066 Km2,nüfus yoğunluğu ise 35'tir.
Merkez dahil 19 ilçesi bulunmaktadır. Erzurum "Azzi", "Erzen"(Darı), "Arze" ve bilhassa Müslüman Arapların "Erzenu'r Rûm" (Erzen-i Rum) ismiyle anılan aynı bölgedeki eski ve tarihi bir şehirden gelir. Türkler Erzurum adını vermişlerdir.Trafik plaka numarası 25'tir.

TARİHİ
Anadolu'nun en eski devletlerinden biri olan Hititlerin sınır bölgesinde bulunan Erzurum, tarihi göç ve istila yolları üzerinde bulunduğundan pek çok savaşlara sahne oldu. Hurriler, Asurlar, Kimmerler, iskitler(Sakalar), bölgeye hakim oldular. Medler bu bölgeyi ele geçiremedilerse de burayı M.Ö. 6. Asırda Persler istila etti. M. Ö. 4. Asırda Makedonya Kralı İskender, İran'ı yenerek bu bölgeyi ele geçirdi. İskender'in ölümü ile Selökidler ve sonra da Roma İmparatorluğunun eline geçen bu bölge, Romalılarla Partlar arasında kanlı savaşlara sebep oldu. Roma'nın bölünmesiyle M. S. 195'te Erzurum, Bizans'ın (Doğu Roma) payına düştü. Bizanslılar ile Partların halefi Sasaniler arasında el değiştirdi. M. S. 422'de Bizanslılar Erzurum'a yakın yerde "Theodosiopolis" şehrini kurdular.Hz. Ömer zamanında 633 senesinde İslam
ordusu Erzurum ve Theodosiopolis'i fethetti. Müslümanlar Theodosiopolis'e "Kaalikala" ismini verdiler. Bu şehrin nüfusu kısa zamanda 200 bine ulaştı. O devirde Erzurum dünyanın en büyük şehirlerinin başında geliyordu.İslam Devletleri ; kendi aralarında iç mücadelelere başlayıp, zayıflayınca ; Bizanslılar , Erzurum'u ve diğer şehirleri geri aldı. Oğuz Türklerinden Selçuklular 1071 Malazgirt Zaferinden 22 sene önce 1048'de Pasinler Meydan Muharebesinde Bizanslıları yenerek Erzurum'u Tuğrul Beye, kardeşi Çağrı Bey ve ilerde Anadolu fatihi ünvanını alacak olan Süleyman Şahın babası Şehzade Kutalmış Bey fethettiler. Fakat anlaşma icabı Erzurum
Bizans'a iade edildi. 1071 Malzgirt Zaferinden sonra Selçuklu Sultanı Alparslan'ın
kumandanlarından Ebu'l-Kasım , bizanslıları yenerek Erzurum'u fethetti. Erzurum ve civarında Saltık (Saltuk)oğulları "Saltuklular" beyliği kuruldu. Saltuklular Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliğidir. 1202 senesine kadar Erzurum Saltuklu Beyliğinin başşehriydi. 1202'de Konya'da ki Anadolu Selçuklularına bağlı bir vilayet oldu. 1242 'de Moğolların eline düştü, böylece bölgeye İlhanlılar sahip oldu. 1335'te İlhanlılar dağılınca Erzurum ve etrafı Eretna (Ertena) Türk beyliğine geçti. 14.yy sonlarında Karakoyunlular ve sonra Timur Han Erzurum'u ele geçirdi. 15.yy ortalarına kadar Timurlulara tabi Karakoyunluların elinde kaldı. Karakoyunluların yerine
geçen Akkoyunluların eline geçen Erzurum 1502'de Akkoyunlular dan Safevi Hanedanlığının kurucusu Şah İsmail Erzurum'u ele geçirdi. Safeviler zamanında Erzurum çok geriledi. 1514'te Yavuz Sultan Selim Han Erzurum'u fethetti. Safeviler Erzurum'u geri alınca , Kanuni Sultan Süleyman Han Erzurum'u kesin olarak Osmanlı topraklarına kattı.Trabzon- Tebriz ticaret yolunun üzerinde bulunan Erzurum , serhat şehri ve İran'a yapılan seferlerin askeri üssü olarak Osmanlı Devletinde yeniden bir eyalet olarak çok gelişti. Kültür, sanat, sanayi ve askeri merkez haline geldi. Erzurum eyaleti; Erzincan, Gümüşhane illeri ile Muş'un Malazgirt ve Bingöl'ün Kığı ilçelerini içine alıyordu. Erzurum 1828-1829, 1878,1916'da üç defa Rus istilasına
maruz kalmıştır. Bu istilalar geçici olmakla beraber Ruslar çok büyük tahribat yaptılar.
1877-1878 de Müşir Gazi Ahmet Muhtar Paşa doğuda Rusları ard arda birkaç defa bozguna uğratmasına rağmen savaş, devamlı takviye alan Rusları lehine döndü. Müşir Gazi Ahmet Muhtar Paşa , Rus generali Tergukasof'u Halyaz Meydan Muharebesinde yendi. Ayrıca Rus başkomutanı Ermeni asıllı Melikof'u Zivin Meydan Muharebesinde perişan etti. Rus çarı, bu yenilginin üzerine Melikof'u azletti. Gazi Ahmet Muhtar Paşa , Rus ordusunu Kars ve Gümrü arasında Gedikler Meydan Muharebesinde üçüncü defa yendi. Sultan İkinci Abdülhamit Han, Ahmet Muhtar
Paşa'ya "Gazi" ünvanını verdi. 34bin Türk askeri ,74 bin Rus askerine karşı Yahniler Meydan Muharebesini kazandı. Ruslar aşırı derecede kuvvet yığınca , Gazi Ahmet Muhtar Paşa ordusunu Erzurum'a çekti. Böylece Türk ordusunun dağılması önlenmişti.

OLTU TAŞI (KEHRİBAR)

Ünü Yurt Düzeyine ulaşan Oltu taşının asıl adı kehribardır. Oltu'nun Sülünköyü, Güllüce, Dutlu, Güzelsu ve Alataşlar köyleri civarında çıkarılmaktadır. Bu yöredeki esnaf tarafından ağızlık, tesbih, kolye gibi süs eşyaları yapımında kullanılmaktadır.

Yeraltında 1-7 cm kadar ince damarlar halinde bulunur ve oldukçazor şartlar altında çıkarılır. Maden Tetkik Arama Enstitüsü 1955 yılında yaptığı araştırma sonucunda ardıç aracı kömüründen meydana geldiği ispatlanmıştır. 1918 yılından sonra Erzurum ve civarında 40 kadar esnafın Oltu Taşı işlemeciliği ile geçimlerini sağladıkları tespit
edilmiştir.

Takımcı ve kuyumcular tarafından teneke veya kilo ile satın alınır. Bu taşlar toprak altına gömülerek gerektiğinde çıkarılıp işlenilir. Burada amaç taşın nemli ve yumuşak kalmasıdır. İşlenecek taşlar bir su kabına konulur, oradan alınarak çift su verilmiş bıçakla bileği taşı kullanılarak yontulur düzeltilir. Bu işleme bir heykel traş
yeteneği ve becerisi ister. Oltu taşının keramete cevherde değil ustasındadır. Genellikle ağaç budağı, asma yaprağı, üzüm salkımı motifleri süsleme olarak kullanılır.

Tesbih yapılırken iki basit takoz arasında dönen bir madeni mil sağ elle tutulup bir kemani yayda döndürülür. Diğer elle kaba biçimlendirme yapılır. Sonra zımpara taşı ile zımparalanır ve tebeşir tozu uygulanıp zeytinyağı ile cilalanır. Önce mat renkte
olan taş sonra siyah pırıl pırıl bir durum alır.

Kolye, broş, küpe, yüzük, bilezik, tesbih, ağızlık ve büyük parçalardan heykelcilik gibi ilginç ziynet eşyaları yapılır.