Bireysel Emeklilik Nedir?

TÜRKİYE'DE BİREYSEL EMEKLİLİK

Bireysel Emekliliğin Özellikleri Nelerdir?
Bireysel emeklilik sistemi devletin sağladığı sosyal sigortaların bir tamamlayıcısıdır. Yani SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı'na bir alternatif değildir.

Emeklilik döneminde düzenli gelir veya toplu bir paraya sahip olmanıza yarayan ve ülke ekonomisinin kalkınmasında rol oynayan bir sistemdir.

Bireysel emekliliğin başlıca özellikleri şunlardır:

1) 18 yaşınızı doldurduysanız bireysel emeklilik sistemine girebilirsiniz.

2) Bireysel emeklilik sistemi, yaşlılığınızda veya aktif çalışma yaşamınızın sonunda ek bir gelir sahibi olmanızı sağlar. Yani bu sistem sayesinde ikinci bir emeklilik hakkı elde edersiniz.

3) Bireysel emeklilik sistemi gönüllü katılıma dayanan bir sistem olup, SSK veya Bağ-Kur gibi katılmaya zorunlu olduğunuz bir sistem değildir.

4) Emekli Sandığı, S.S.K. veya Bağ-Kur'a tabi olsanız da bireysel emeklilikten faydalanabilirsiniz.

5) Bireysel katkılardan oluşan birikimleriniz emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir.

6) Bireysel emeklilik sistemi emeklilik döneminizde kullanmanıza yönelik bireysel tasarruflarınız için avantajlı ve çeşitli seçenekler sunar. Yani birikimleriniz risk tercihinize göre seçtiğiniz planlar dahilinde sizin istediğiniz fonlara yönlendirilir.

7) Bireysel emeklilik sisteminde emekli olmak için, sisteme ilk girişinizden itibaren 10 yıl geçmiş olması ve 56 yaşınızı tamamlamış olmanız gerekir.

8) Katkı payı tutarınızı ve yatırım tercihlerinizi kendi istediğiniz şekilde belirleyebilirsiniz.

9) Bireysel emeklilik hem katılımcılar hem de işverenler için vergi avantajı getirmiştir. Katılımcı veya katılımcı adına katkıda bulunan işveren iseniz, ödenen katkı payının büyük bir bölümünü veya tamamını gelir vergisi matrahından düşebilirsiniz.

Böylece katılımcıysanız elinize geçen gelirde, işverenseniz kurumunuzun karlılığında dolaylı bir artış söz konusu olurken, büyük oranda tasarruf da sağlamış olursunuz. Gelir vergisi matrahından düşebileceğiniz miktar yasal mevzuatla belirlenmiştir.

10) Emeklilik hakkını elde ettiğinizde toplu para veya ömür boyu aylık alabilirsiniz.

11) İstediğiniz zaman hesabınızdaki birikimleri alarak sistemden ayrılabilirsiniz.

12)Bireysel emeklilik şirketlerinin fon ve portföy yönetimleri, Hazine Müsteşarlığı ve Sermaye Piyasası Kurulu'nun denetimlerine tabidir. Böylece yatırımlarınızın başka amaçlarla kullanılmasına veya yatırımlarınıza zarar verebilecek davranışlarda bulunulmasına fırsat verilmez.

13) Şirketler bağımsız dış denetim kurumları tarafından denetlenir. Böylece emeklilik sözleşmesi yaptığınız şirketin çalışma düzeni ve mali gücü hakkında sürekli bilgi sahibi olabilirsiniz.

Bireysel Emekliliğin Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?

Bireysel emeklilik sistemi hem katılımcıya hem de katılımcı adına katkıda bulunan işverene büyük avantajlar sağlar. Çok çeşitli olan bu avantajların başlıcaları aşağıdaki gibidir:

Emeklilik şirketini, emeklilik planınızı ve yatırım yapılmasını istediğiniz fonları siz seçersiniz. Yani birikimlerinizi istediğiniz gibi yönlendirebilirsiniz.
Birinci yıl tamamlandıktan sonra, birikimlerinizi geri alarak ayrılma hakkınız her zaman vardır.
Bireysel emeklilik şirketinin sağlamak zorunda olduğu altyapı sayesinde hesabınızı internetten günlük olarak takip edebilirsiniz.
Emeklilik yatırım fonları uzmanlar tarafından yönetilir.
Kamu emeklilik sistemlerine göre daha yüksek reel getiri sağlayabilirsiniz.
Bireysel emeklilik sistemi insanları daha uzun süre çalışmaya ve katkı yapmaya teşvik eder.
10 yıl prim yatırdıktan sonra prim yatırmasanız bile birikimleriniz fonlarda değerlendirildiğinden değer kazanmaya devam eder.
Emekli olduğunuzda isterseniz toplu para alabilir, isterseniz de her ay düzenli bir gelir elde edebilirsiniz.
İşverenseniz, çalışanınız adına katkı payı yatırmanız, çalışanların şirkete olan sadakatini ve güvenini arttırır. Böylece aynı kişilerle uzun yıllar çalışarak önemli ölçüde verimliliği arttırabilirsiniz.
İşverenseniz, iyi elemanı çekme ve elinizde tutma şansınız artar.
Hem katılımcılara, hem de işverene çok önemli vergi avantajları sağlar.
Vergi avantajları

1) Birikim sürecindeki vergi avantajları:

Katılımcıysanız, ödediğiniz katkılar, brüt maaşınızın %10'una kadar gelir vergisi matrahından indirilebilir.
İşverenseniz, çalışanınız adına ödeyeceğiniz brüt maaşın %10'una kadar olan katkılar kurumlar vergisi matrahından indirilebilir.
Ancak her iki durumda da yapılacak indirimler asgari ücretin yıllık toplam tutarını aşamaz.

Örneğin:

Bireysel emeklilik şirketine 100 milyon lira katkı payı ödeyen bir kişinin o ayki brüt ücreti 900 milyon lira olsun, aylık brüt asgari ücret, 250 milyon lira ise; çalışan, ödediği katkı payının 90 milyon liralık kısmını brüt ücretinin % 10'una denk geldiği için, gelir vergisi matrahından indirebilecektir.

Eğer bu 100 milyon liranın 50 milyon lirasını işverenin 50 milyon lirasını ise çalışanın ödediğini düşünürsek o zaman çalışan ve işverenin yararlanacağı vergi indirimleri şöyle olacaktır:

900 milyon liralık ücretin %10'u olan 90 milyon liranın tamamı brüt asgari ücretten daha düşük olduğundan gelir vergisi matrahından indirilebilir. Bu durumda işveren ödemiş olduğu 50 milyon liranın tamamını doğrudan gider yazabilir. Çalışan da kalan 40 milyon liralık kısmı gelir vergisi matrahından indirebilir.

2) Yatırım sürecindeki vergi avantajı:

Emeklilik yatırım fonlarının değer artışlarından vergi ödemezsiniz.
3) Geri ödeme sürecindeki vergi avantajları:

Emeklilikte toplu para alırsanız birikimlerinizin %25'i için vergi ödemez, kalan üzerinden ise düşük oranda stopaj ödersiniz.
Tek primli (Hazine'nin bu amaçla uygun gördüğü yıllık gelir sigortaları) vergiden tamamen muaftır.

Bireysel emeklilik sisteminde katılımcının emekli olmadan vefatı durumunda lehdarı sadece hesabındaki birikimleri alabilir.

Yani hayat sigortalarında olduğu gibi tek bir prim ödendiğinde bile yüksek teminatların ödenmesi söz konusu değildir, ancak hesaptaki birikimlerin hepsi vefat eden kişinin lehdarına ödenir.

Ayrıca bireysel emeklilik sistemi, devletin sağladığı sosyal sigorta sistemine olan katkının azalmasına neden olabilecektir.

Bireysel emeklilik sistemi emeklilik gelirlerinin dalgalanmasını da arttıracaktır. Belli dönemlerde bazı fonların yatırımları daha iyi getiri sağlayacak ve bazı dönemlerde de (özellikle ekonomik zorluklar yaşanan zamanlarda) getirisi azalacaktır.

Şirket ve Katılımcıların Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Yasa ile hem siz katılımcıların hem de bireysel emeklilik şirketlerinin hak ve yükümlülükleri belirlenmiştir. Özellikle şirketlerin yükümlülüklerini öngörülen süre içinde yerine getirmesi zorunlu kılınmıştır.

Yükümlülüğünü belirlenen sürede yerine getirmeyen şirketler için ağır yaptırımlar öngörülmüştür.

Siz katılımcıların yükümlülüğü, emeklilik sözleşmesinde belirlenen esaslar dahilinde bireysel emeklilik hesabına katkı yapmaktır.

Katılımcı olarak haklarınız özetle şu şekilde belirlenmiştir.

Aynı şirketin fonları arasında aktarım hakkı,
Fonların bir şirketten diğerine aktarılması hakkı,
Katkı payı ödemeye ara verme hakkı,
Emeklilik plan değişikliği hakkı,
Emekliliğe hak kazanmadan sistemden ayrılma hakkı,
Emekliliğe hak kazandıktan sonra birikimlerin ödenmesi,
Bilgilenme hakkı.
Ancak bireysel emeklilik hesabınızdaki birikimlerin diğer bir emeklilik şirketine aktarılması asgari bir yıllık sürenin dolması koşuluna bağlanmıştır. Sürenin asgari bir yıl koşuluna bağlanmış olması emeklilik şirketinin aktüeryal dengesinin olumsuz olarak etkilenmemesi ve hakları yönünden önemlidir.

Şirketlerin yükümlülüklerinden biri ödediğiniz katkı payını, şirkete iletildiği tarihten itibaren en geç iki iş günü içinde yatırıma yönlendirme zorunluluğudur.

Emeklilik şirketinin katkı paylarını hesaplarında bekletmesi ve kendisine göre uygun gördüğü zamanlarda yatırıma yönlendirmesi gibi bir yetkisi yoktur.

Şirketlerin diğer yükümlülüğü ise aktarmaya ilişkindir. Şirket, aktarım talebinizi, talebin intikal ettiği tarihten itibaren yedi iş günü içinde yerine getirerek, emeklilik hesabınızdaki tüm birikimleri ile bu hesaba ait bilgi ve belgeleri talep ettiğiniz şirkete aktarmak zorundadır.

Şirket katılımcının haklarını korumak, katkı paylarını fonlara yönlendirmek ve katılımcılar haklarını kullanmak istediklerinde yerine getirmekle yükümlüdür.

bireysel_emeklilik@mynet.com