|
EKONOMİK YAPI
Ekonomik Büyüme:
Bosna-Hersek Devleti, 1992-95 yılları arasındaki iç savaşı sona erdiren Dayton Anlaşmasıyla Bosna Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti (Republika Srpska) olarak iki entiteye (devletçiğe) ve bir küçük özerk bölgeye (Brcko) bölünmüş olup her entitenin siyasi ve ekonomik yapılanması, dolayısıyla da mevzuatı birbirinden farklıdır. Ülkenin bütününde tek bir ekonomi ve ticaret alanı (single economic space), tek bir gümrük idaresi ve tek bir ekonomi mevzuatı oluşturulması için çalışmalar devam etmektedir. Savaştan sonraki yıllarda büyük ölçüde uluslararası yardımlara bağlı olarak hızlı bir artış gösteren ülke GSMH'si, 2001 yılı içerisinde de büyümesini devam ettirmiş, ülkenin sanayi malları üretimi savaş öncesinin % 40'ına, ihracatın ithalatı karşılama oranı % 35'e ulaşmıştır.
Para Birimi:
Resmi para birimi Konvertibl Mark (KM) olup, günlük hayatta EURO'da yaygın olarak kullanılmaktadır. Daha önce sabit kur sistemiyle Alman Markına bağlanan KM, (1 KM=1 DEM) 2002 başından itibaren Euro'ya endekslenmiştir. (1 Euro=1,95583 KM) BiH KM'si Avusturya, Hırvatistan, Almanya, Macaristan, Slovenya, İsviçre, Çek Cumhuriyeti, Slovakya ve Türkiye Merkez Bankaları tarafından konvertible olarak işlem görmektedir.
Kur Oranı: 1 EURO =1.95583 KM
Tarımsal Üretim:
Dağlık ve ormanlık yapısı nedeniyle tarıma elverişli arazisi olmamakla birlikte, Kuzey Posavino bölgesindeki tarımsal potansiyel küçük yiyecek işleme endüstrisini destekleyebilecek boyuttadır. (Buğday, mısır, meyve, sebze)
Madenler:
Ülke doğal kaynaklar açısından çok zengin değildir. Ancak, demir, kömür, boksit, civa, asbest, tuz ve manganez yataklarına sahiptir.
Sanayi:
Iç savas ülke sanayisinin büyük ölçüde durmasina yol açti. Savas öncesinde imalat sanayisinin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 56'ydi ve çalisan nüfusun yaklasik % 51'i sanayi sektöründe is görüyordu. Birçogu iç savas dolayisiyla duran veya baska amaçlarla kullanilan sanayi kuruluslari ve fabrikalar genellikle su sektörlerle ilgilidir:
Otomotiv, tekstil, deri, gida, mobilya, kereste, kâgit, kimyasal maddeler ve insaat malzemeleri üretimi, toprak ve madeni esya üretimi, mekanik makine sanayi, elektrik gereçleri, büro malzemeleri ve bazi ev esyalari üretimi.
Enerji:
1990'da 14 milyar 632 milyon kw/saat elektrik üretilmis, 15 milyar 201 milyon kw/saat tüketilmis ve aradaki fark ithalatla kapatilmistir. Elektrik enerjisinin % 79'u termik santrallerden, % 21'i hidroelektrik santrallerinden elde edilmektedir. Kisi basina yillik elektrik tüketimi ortalama 3497 kw/saattir.
Ekonomik göstergeler:
ENFLASYON ORANI : 1999: % 3,1
2000: % 4,7
2001: % 4,8
İŞSİZLİK ORANI : % 40
DIŞ BORÇ : 1999: 2,183 milyar $
2000: 2,052 milyar $
DÖVİZ REZERVİ : Brüt: 866 milyon DM Net: 695 milyon DM
TOPLAM İHRACAT : 2000: 1,089 milyar $
2001: 1,093 milyar $
TOPLAM İTHALAT : 2000: 3,107 milyar $
2001: 2,996 milyar $
GSMH : 1999: 4,5 milyar $
2000: 4,6 milyar $
2001: 5.1 milyar $
GSMH'nin Sektörel Dağılımı :Tarım % 19, sanayi % 23, hizmetler % 58.
KİŞİ BAŞI GELİR : 1999: 1.062 $
2000: 1.124 $
2001: 1.197 $
BÜYÜME HIZI : 1999: % 15
2000: % 5,8
2001: % 6 (Dünya Bankası Tahmini)
|
|
BOSNA HERSEK'TE YATIRIM İMKANLARI
Bosna-hersek, Avrupa'nın en büyük hidroelektrik üretme kapasitesine sahip ülkelerinden biridir. Dağlık yapısı ve yıllık 110 mm3'ün üzerindeki yağış ortalaması, ülkede ç.ok sayıda hidroelektrik santrali yapımına imkan sağlamaktadır. Halen mevcut elektrik üretimi ülke ihtiyacını karşıladığı gibi komşu Hırvatistan ve Slovenya'ya da ihraç edilmektedir.
Ormancılık ve mobilya sektörü, savaştan sonra ayakta kalan nadir sektörlerden biridir. Bosna-Hersek, eski Yugoslavya'da en fazla ormanlık alana sahip olan, Hırvatistan ve Slovenya'nın toplam üretimi kadar kereste ve mobilya üretimi yapılabilen bir ülke konumundadır.
Ülke doğal kaynaklar açısından çok zengin değildir, ancak demir, kömür, boksit, civa, asbest, tuz ve magnezyum yataklarına sahiptir. Dağlık ve ormanlık yapısı nedeniyle tarıma elverişli arazisi olmamakla birlikte Kuzeybatı bölgesindeki tarımsal potansiyel küçük yiyecek işleme endüstrisini destekleyebilecek boyuttadır. Yine hayvancılık ve et sektörü savaşta büyük darbe almış olmasına rağmen altyapı ve bilgi birikimi halen mevcuttur. Faal nüfusun % 15’inin istihdam edildiği tarım sektöründe Dünya bankası öncülüğünde verilen kredi ve hibelerle belli bir miktar üretim artışı sağlanmış olup, mayınlama nedeniyle tarım ve orman arazilerinin tamamı henüz kullanılmamaktadır.1984 Kış Olimpiyatlarına ev sahipliği yapan ülkenin doğal güzelliği ve kış sporlarına uygun iklimi turizm sektörü için umut vaat etmektedir.
2000 yılı içerisinde, ülkeye yabancı sermaye girişinde geçen yıla artış yaşanmakla birlikte, ülkenin potansiyeli ve komşu ülkelerle kıyaslandığında oldukça düşük kalmıştır. En önemli yabancı sermaye girişlerini üretim bandını genişleten Coca Cola firmasının 75 milyon DEM tutarındaki yatırımları, Kakanj'daki çimento fabrikasının % 51'lik bölümünü 55 milyon DEM karşılığında satın alan Alman Heidelberg firmasının transferleri ve Saraybosna'da alış-veriş merkezi açan Sloven Mercator firmasının 46 milyon Dem tutarındaki yatırımları oluşturmaktadır. Avusturya'nın Raiffeisen Bank ve Volksbank'ın sermaye olarak getirdiği sırasıyla 15 ve 10 milyon DEM ile Turkish Ziraat Bank ve Malezya'nın Int. Commerce Bank'ın sermaye artırımından gelen sırasıyla 15 ve 5.2 milyon DEM diğer önemli yabancı sermaye hareketleri arasındadır.
|
