SATILIK VATAN
MURACAAT UNAKITAN

Vatanın binde beşi satılık!


8220;Yabancılara mülk satışı:8221; ile ilgili düzenlemenin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesinden sonra hükümet, harekete geçerek yeni bir kanun tasarısı hazırladı. Önümüzdeki günlerde TBMM:8217;ye gelmesi beklenen tasarıya, iptal gerekçeleri ışığında sınırlayıcı hükümler kondu. Buna göre, bir yabancı Türkiye:8217;de en fazla 10 dönüm arazi alabilecek

Vatan toprakları satılıyor. Satılan araziler topsuz tüfeksiz Türkiye:8217;yi işgale götürüyor. Dedelerimizin savaşarak kazandığı 779 bin 452 kilometrekarelik vatanımız parsel parsel yabancılara peşkeş çekiliyor.” Bu tür iddialar yaklaşık bir yıldır kimilerinin gündeminden hiç düşmedi. Ta ki Anayasa Mahkemesi 14 Mart 2005:8217;te, yabancılara mülk satışını düzenleyen 4916 sayılı yasanın 19. maddesini iptal edene kadar. Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren gerçekleştirilen yabancılara mülk satışı son iki yıldaki iddialarla adeta :8220;vatan toprağı satılıyor:8221; evhamına dönüştü. AK Parti iktidarının yeni düzenlemesiyle oluşturulan yasanın uygulanmasından sonra 14 bin 077 bina ile 3 bin 247 arsanın satılması, hep bu yorumlara delil gösterildi. Anayasa Mahkemesi:8217;nin Tapu Kanunu’nun yabancılara mülk satışına izin veren hükmünü iptal eden kararından sonra temmuz ayında satışlar tamamen durdu. Yabancılar o gün bugündür ev, arsa, villa satın alamıyor, devir yapamıyor. Avrupa Birliği ülkeleri, birlik vatandaşlarının mülk edinmesini kısıtlamıyor. Türkiye:8217;deki iptalle oluşan kısıtlama AB şartlarına uymazken, yabancı sermaye şirketlerinin yatırımlarının önünde engel teşkil ediyor.

Mahkemenin itirazlarını ve kamuoyundaki eleştirileri dikkate alan hükümet, yeni bir kanun tasarısıyla sorunu çözmeye hazırlanıyor. Üzerinde çalışılan kanun tasarısı, önümüzdeki günlerde TBMM:8217;ye gönderilecek. Düzenlemeyle, mahkemenin uyarıları, kamuoyundaki hassasiyetler, yabancı uyruklu vatandaşların beklentileri ve AB standartları ışığında, yabancılara mülk satışının sınırları net olarak çizildi. Adeta, yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilere satışlarla ilgili yepyeni bir yol haritası hazırlandı.

:8220;Stratejik yerler:8221; tanımı getiriliyor

Buna göre, yabancılara daha önce 300 dönüm olarak tanınan mülkiyet hakkı 10 dönüme (10 bin metrekare) düşüyor. Tüzel kişi ve şirketlerin alım hakkı ise 50 dönüme (50 bin metrekare) çekiliyor. Ancak, bu miktarlar Bakanlar Kurulu kararıyla üç katına kadar yükselebilecek. Yeni düzenlemede yer alan :8216;stratejik yerler:8217; tanımı da göze çarpıyor. Sulama, enerji, tarım, maden, SİT, inanç ve kültür özellikleri nedeniyle korunması gereken alanlar, özel koruma alanları ile flora ve fauna özelliği olan hassas alanlar, stratejik yerler, taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinilemeyecek alanlar, ilgili kamu kurumlarınca tespit edilip Bakanlar Kurulu onayına sunulacak.

Özellikle turizm, sanayi ve teknoloji yatırımlarına ilişkin tesis kurulması ve işletilmesi konusunda yaklaşık 3 aydır süren sıkıntılar da yasanın devreye girmesiyle ortadan kalkacak. Özellikle AB ile 3 Ekim:8217;de müzakerelerin başlatılmasının ardından beklenen yabancı sermaye şirketlerinin yatırıma yönelik adımlarını rahatlatacak düzenleme, Bakanlar Kurulu:8217;nda alınacak bir kararla şirketlere 150 dönüme kadar arazi satılabilmesini öngörüyor. Daha önce gerçek kişilerle tüzel kişi ve şirketlere 300 dönüm olarak tanınan satış limitleri de ciddi anlamda sınırlandırılmış oluyor. Bütün satışlarda mütekabiliyet (karşılıklılığın) tespiti esas alınacak. Yani örneğin Almanya:8217;da Türk vatandaşlara gayr-i menkul ve arazi alımında hangi kurallar uygulanıyorsa, Türkiye:8217;deki bir Alman vatandaşına da aynıları uygulanacak.

Kamu güvenliği bakımından yabancıların il bazında satın alabilecekleri taşınmazların toplamı il yüzölçümlerinin binde beşini geçemeyecek. Bu alanların belirlenmesi yetkisi de Bakanlar Kurulu:8217;na veriliyor. Yabancı uyruklu gerçek kişilerle yabancı ticarî şirketler sulama, enerji, tarım, maden, SİT, inanç ve kültürel özellikleri nedeniyle korunması gereken alanlar, çevre hassasiyeti bulunan özel koruma alanları ile flora ve fauna özelliği olan hassas alanlarda taşınmaz ve sınırlı aynî hak edinemeyecekler. Yani bu alanlar stratejik yer ilân edilebilecek. Özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamındaki arazilerde İsraillilerin yoğun arazi satın aldığı iddialarına cevap olarak taslağa giren bu maddeler :8216;stratejik bölge’ kavramını da ilk kez Tapu Kanunu:8217;na sokmuş oldu. SİT alanları konusunda İstanbul ve güney sahillerindeki bazı bölgeler, kültürel özellikler açısından Hatay stratejik ve hassas bölge kapsamına alınabilecek. Stratejik olduğu düşünülen yerler, ilgili kamu kurumlarınca tescile esas koordinatlı harita ve planları hazırlanıp Bakanlar Kurulu:8217;nun onayına sunulacak.

Mortgage endişesi giderilecek

Dışişleri, İçişleri, Milli Savunma, Adalet ve Bayındırlık bakanlıkları ile Genelkurmay, Milli İstihbarat Teşkilatı temsilcilerinin katılımıyla hazırlanan yeni taslakta başka sınırlamalar da getirildi. En önemli yenilik köy sınırlarındaki satışların imar planı şartına bağlanması. Bu çerçevede yeni düzenlemede,:8216;Yabancı uyruklu gerçek kişiler, karşılıklı olmak ve kanuni sınırlamalara uymak kaydıyla; Türkiye’de işyeri veya mesken olarak kullanmak üzere, uygulama imar planı veya mevzi imar planı içinde bu amaçlarla ayrılan taşınmazları satın alabilir. 49 yıllık sınırlı ayni hak tesis edilmesinde de aynı koşullar aranır.” deniyor.

Yeni kanun maddesi tarla, köy gibi imar ve mevzi imar planı çıkarılmamış yerlerden yabancılara arazi satışını kesinlikle yasaklıyor. Halen köy gözüken ancak birçoğu belde ya da belediye haline gelen güney sahillerindeki mülk satışlarının önündeki en büyük engellerden biri bu maddeyle kaldırılmış olacak. Ancak satışlar düzenli yerleşim alanları diye adlandırılabilecek konut, villa tipi yerlerle sınırlı kalacak.

Maliye Bakanı Kemal Unakıtan ile ekonomiden sorumlu Devlet Bakanı Ali Babacan’ın kanunla ilgili Mortgage (uzun vade ile ipotekli konut satışı) çekincesinin altında ise uluslararası sermaye şirketlerinin konut yapımı için Türkiye:8217;ye gelmesiyle arazi tahsislerinin nasıl yapılacağı soruları yatıyor. Bakanların bu endişeleri tasarı Meclis:8217;e çıkarılmadan giderilecek. Yeni yasal düzenleme ile yabancı tüzel kişiliklere ait şirketlere satılacak arsaların en çok 150 bin metrekare (150 dönüm) olması konut ve villa projeleriyle Türkiye’ye yatırım yapacak şirketlerin önünde engel görülüyor.

Anayasa Mahkemesi:8217;nin 2644 sayılı kanunun 35. maddesini iptal gerekçeleri arasında sıraladığı yabancıların alacağı taşınmazın yeri, arazi, arsa veya bina olmasının getireceği farklılıklar, satın almanın amacı, koşulları ve devirde uyulacak usul ve esaslar belirtilmediği hususları da yeni düzenlemede dikkate alınıyor. Mahkemenin iptalinden sonra yabancılara satış yapılmadığı için binlerce talep beklemeye alındı. Avrupa Birliği ile müzakere sürecinin başlamasının ardından güven tazelendiğini hatırlatan yetkililer, yeni dönemde talep patlaması yaşanacağına dikkat çekiyor. Tapu ve Kadastro Müdürlüğü’nün kayıtlarına giren ilginç bilgiler de var. Herkesin Türkiye:8217;de yabancılara mülk satışını konuştuğu dönemde, Avrupa Birliği ülkelerindeki Türk vatandaşların mülkiyet alımlarını masaya yatıran Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ilginç sonuçlar elde etmiş.

Gurbetçiler Avrupalıların beş katı mülk satın aldı

Almanya:8217;daki Türkiye Araştırmalar Merkezi:8217;nin (TAM) 2004 araştırmasına göre Avrupa ülkelerindeki 3 milyon 830 bin gurbetçinin yüzde 20:8217;si mülk sahibi olmuş ve hiçbir engelle karşılaşmamış. AB ülkelerinde Türk kökenlilerin oturduğu toplam 955 bin hanenin 190 bini gurbetçilerin kendilerine ait. Türkiye:8217;de 1934:8217;ten günümüze kadar 50 bin 963 taşınmaz satıldığını, bunların 33 bininin bina olduğunu hatırlatan bir uzman, :8220;Avrupa’daki Türk vatandaşlarımız bizim Cumhuriyet tarihi boyunca yabancılara sattığımız taşınmazın dört kat fazlasını son 5-6 yılda satın almış. Kimse oralarda vatan toprağı Türklere peşkeş çekiliyor dememiş.:8221; diyor.

İspanya:8217;nın AB vatandaşlarına tanıdığı ikinci konut edinme hakkı için başlattığı kampanya korkuların yersizliğini ortaya koyuyor. İspanya ikinci konut satın alacak zengin vatandaşları ülkesine çekmek için 2004 sonu itibariyle 800 bin konut inşa ettirdi. Bu hedefi 1,5 milyon konuta çıkarmak isteyen İspanya, yabancı ülke vatandaşlarına satacağı konutlardan 3 milyar doların üstünde gelir bekliyor. Kısacası, mülkiyet satışı AB ülkelerinde gelir kapısı olarak görülüyor.

Yabancılara mülkiyet satışı bizde ise adeta demokrasinin ve sermaye akışının da bir göstergesi. Cumhuriyet döneminin ilk satışları 1934:8217;te gerçekleştirilmiş. O sene 194 dönüm arazi üzerindeki 43 taşınmaz satılırken, en yüksek satış 1980:8217;lerde gerçekleşmiş. Turgut Özal:8217;ın iktidara gelmesinden bir yıl sonra 1984:8217;te 55 bin 483 dönümlük taşınmaz satılmış. İkinci Dünya Savaşı ile demokrasinin kesintiye uğradığı 1960, 1970 ve 1980:8217;lerde ise satışlar en aza inmiş. Örneğin 1980:8217;de sadece 335 mülk satılırken, arazi yekûnu 281 dönümü geçmemiş. Arazi ve mülk satışında en keskin kırmızı çizgiler Ermenistan ve Suriye için konmuş. Bu ülkelerin vatandaşlarına satış yapılmamış. Yabancıların satın aldığı mülklerin ülkemizdeki 60 milyon adet tapu kaydına oranı ise sadece on binde sekiz.

Anayasa Mahkemesi:8217;nin iptal kararı yabancıya satışı durdurmadı

Türkiye İnşaat Müteahhitler İşveren Sendikası Başkanı Nazım Aygün, Anayasa Mahkemesi:8217;nin iptal kararına rağmen Antalya, Alanya, Bodrum, Fethiye ve Didim:8217;de yoğunlaşan yabancıya mülk satışlarının durmadığını iddia ediyor. Aygün:8217;ün verdiği bilgiye göre satışlar, şirket adına ya da sözleşmeli yapılıyor. Yabancı uyruklu kişiler tapuyu sonradan almak kaydıyla alışverişlere razı oluyor. Aygün özellikle arsa fiyatlarının anormal derece yükseldiği bölgede, belediyelerin imar konusunda titiz davranması, altyapılı villa ve konut üretimine geçilmesi uyarısında bulunuyor. Bölgede müstakil havuzlu villaların satış ortalaması 450 bin Euro civarında. Cazibe merkezi haline gelen bölgede İbrahim Tatlıses:8217;ten eski İstanbul Ticaret Odası Başkanı Mehmet Yıldırım:8217;a kadar Türkiye:8217;nin büyük müteahhitleri proje yapma peşinde. Aygün, yabancı müşterilerin evin işi bitmeden alışveriş yapmadığına dikkat çekerek, özellikle ulaşım ve kültürel altyapı oluşturulmadan yapılacak satışların ileride müşteri kaybına neden olacağına dikkat çekiyor.

Bölgede satışların tapu yerine noter anlaşmaları ya da sözleşme karşılığı yapıldığını emlakçılar da doğruluyor. Arsalar revaçta çünkü özellikle büyük inşaat şirketleri yasal düzenlemelerin ardından bölgenin rantının artacağını söylüyor. İngilizlerin en çok ilgi gösterdiği Fethiye:8217;de çalışan Sahil Emlak:8217;ın sahibi İhsan Yaşar, 8220;Eskiden ayda en az 10 villa satılırdı, şimdi bir iki satanlar bayram yapıyor.8221; diyor. Yaşar:8217;ın tespitine göre yabancılara satışlar artık şirketler tarafından yapılıyor.


YABANCILARA SATILAN ARAZi VE MÜLKLERiN AĞILIMI



Yabancı uyruklulara satılan mülkler (1934-2005)

Taşınmaz sayısı 53.409

Toplam alan (dönüm) 273.300

Yabancı ülkelerin tüzel

kişiliğe sahip şirketlerinin

satın aldığı mülkler toplam 11 adet



Ülkemizde en fazla taşınmaz edinen 10 ülke:

ÜLKE TAŞINMAZ SAYISI

Almanya 13 bin 191

Yunanistan* 12 bin 407

İngiltere 9 bin 14

Suriye 4 bin 633

Hollanda 2 bin 164

İrlanda 1.454 (bin 454)

Avusturya 1.141 (bin 141)

ABD 1.069 (bin 69)

KKTC 1.044 (bin 44)

İtalya 1.033 (bin 33)

Toplam 47 bin 150



*11 bin 384 adedi Rum asıllı Türk vatandaşlarına ait.


19 Temmuz 2003 tarihinden Temmuz 2005 tarihine kadar yabancı uyruklu kişilere satılan taşınmazlar:


CiNSi ADEDi


Bina/bağımsız bölüm :14 bin 077

Arsa-Arazi sayısı :3 bin 247

Toplam alan :10.455.448



19 Temmuz 2003-8217;ten

günümüze en çok mülk

satın alan 10 ülke

ÜLKE TAŞINMAZ ADEDi


İngiltere :6 bin 706

Almanya :3 bin 901

İrlanda :1312 (bin 312)

Hollanda :1079 (bin 79)

Danimarka :953

Yunanistan*:442

Norveç :462

Belçika :424

Avusturya :402

ABD :208

Toplam :15 bin 888

*423 adedi Türk asıllı Rumlara aittir.

19 Temmuz 2003--8217;ten günümüze en çok mülkün satın alındığı 10 il

ŞEHİR TAŞINMAZ ADEDi


Antalya:5 bin 566

Muğla :3 bin 998

Aydın :3 bin 35

İstanbul:1.463 (bin 463)

İzmir :722

Mersin :449

Hatay :410

Bursa :292

Ankara :206

Balıkesir: 133

Toplam: 16 bin 274