|
BİZ KİMİZ
"BİLGİLER KARAMAN İL KÜLTÜR VE TURİZİM MÜDÜRLÜĞÜNÜN ARAŞTIRMA VE ARŞİV KAYITLARINDAN ALINMIŞTIR"
KIZIL OĞUZLAR YAHUT KOCACIKLARIN RUMELİDEKİ VARLIKLARI
Anadoludaki oymak adları ve yer adlarında da görüldüğü üzere, Kızıl Oğuz Türkmenlerine Kızıl-Kocalu,Kızıl-Kocalı,Kocacıklılar.Kocacıklar,Kocacık Türkmenleri ve Kocacık Yörükleri gibi isimler de verilmektedir. Rumeliye iskan edilen Kocacık Yörükleri, XVI. ve XVII. yüzyıllarda kendileri için müstakil tahrir defterleri tanzim edilen altı yörük grubundan birisidir. Arşivlerimizde doğrudan Rumelideki Kocacık Yörükleri ile ilgili olan ve yaklaşık bir asırdan fazla bir zamanı (1543-1666) gösteren dört adet defter bulunmaktadır. Bunlardan ikisi tam ve müstakil, teşkilatın henüz kuvvetli olduğu zamanlara (1543 ve 1584) mahsustur. 1642 ve 1666 senelerinin durumunu bildiren diğer ikisi eksik ve diğer defterlerin içinde bulunmaktadır. Bunlar, teşkilatın bozulmaya başladığı döneme aittir.
Rumelideki Kocacıkların başlarında, hakkında tarihi bir bilgiye sahip olmadığımız Koca Hamza isimli bir beyin bulunmasından dolayı önceleri Koca Hamza Yörükleri olarak anıldıklarını; sonradan çoğunlukta bulundukları yerlerde Kocacıklar olarak tanınmaya devam ettiklerini biliyoruz. 1543te 132, 1584te 179 ocak olarak görülen ve altmış sene sonra 18 ocağa düşen Kocacık Yörüklerinin nüfuslarındaki önemli artış 1572 ile 1575 yılları arasında olmuştur. Kayıtlara göre yerleştikleri ve kendi adları ile yazıldıkları yerler şuralardır:Hırsova, Tekfurgölü, Varna, Pravadi, Aydos, Ruskasrı, Ahyolu, Karinabad, Şumnu, Burgaz, Kızılağaç, Yanbolu, Eskibaba, Kırkkilise, Edirne, Filibe, Silistre, Hacıoğlu-Pazarcık, Akkerman, Bender, Kili. Kısmen Naldöken ve Tanrıdağı Yörüklerinin de bulunduğu Doğu Trakya, Bulgaristan ve Doğu Rumelinin doğu tarafları, bütün Dobruca ve Bender, Akkerman yörelerinde (Eski Paşa Livası ile birlikte Kırkkilise, Çirmen, Vize, Silistre, Bender, Akkerman Sancakları) yaşayan Kocacıklar, onlardan az miktarda olmakla birlikte oldukça önemli bir grup teşkil etmişlerdir. Bu bölgede başlarında subaşi olarak, 1543te Mustafa (Bz)bali Bey, 1572de Mahmut, 1584te Mehmet ve 1603te Muharrem Beyler görülmektedir.
Kocacık Yörüklerinin yerleştikleri yerler, Karadeniz sahilini, takriben, Filibe istisna edilirse, nihayet 250 kilometrelik bir saha içinde uzanan şerit içinde, bugünkü Türkiyeden Edirne ve Kırklareli Vilayetleri, Bulgaristan ve Doğu Rumelinin doğu tarafları ve Silistre dahil olmak üzere boydan boya Dobruca ve nihayet Kuzeyde Kili, Bender, Akkerman üçgeninin bulunduğu mıntıkalardan ibarettir. XVI. asrın ikinci yarısında en çok yoğunluk gösterdikleri bölge Yanbolu, Varna, Şumnu arasıdır. Sonra Hırsova gelir ki, bu miktar, bu mıntıkada yazılan Naldöken, Tanrıdağı, Selanik Yörükleri toplamından daha fazladır ve bu grup içerisinde Yanboludan sonra da en fazla bulundukları yerdir. XVI. asrın ikinci yarısında, bugün çoğunu tespit edemediğimiz, Kocacık Yörüklerinin ikamet ettikleri 1600den fazla meskun mahal bulunmaktaydı. Kendi isimleri ile kayıtlı oldukları 1543 Tarihli Tahrir Defterine göre, bizzat kendi hatıralarını taşıyan şu köy ve sancak adlarını tespit edebiliyoruz: Kocalar (Ahıyolu),Koca-göl,Koca-kurd,Koca-oğulları (Akkerman, Bender, Kili), Koca-Halil (Babaeski), Kızılca, Kocaşli, Koca-göl (Dobruca), Kızılca-Veli,Kızıl-hisarlık,Kocuk-Bilal (Hırsova),Koca-tarla (Kırkkilise),Kızılcalı (Provadi),Koca-Ömer (Rus Kasrı),Kızılca-İlyas,Kızılca-İsmail (Silistre), Kızıl-Bekir (Şumnu), Kızılca, Kızılca-İsmail (Varna),Kızılcıklı,Kocalar, Kocalı-Musa Kocalı (Yanbolu),Yenice-Kızılağaç&(Sancağın adı).
Kocacık Yörükleri kendi defterlerine yazıldıkları bu yerlerin dışında da buralardaki yoğunlukta olmasa da, önemli miktarda bulunuyorlardı. Evlad-ı Fatihan Teşkilatının kurulmasına kadar özellikle, Selanik Yörükleri ve Ofçabolu Yörükleri olarak yazılan ve kayıtları tutulan yörük grupları içinde Kızıl Oğuz veya Kocacık Yörükleri de bulunuyordu.
İstanbulun Fethinden itibaren yoğun bir şekilde bütün Makedonya ve Teselya bölgesinde, nisbeten az miktarda olmak üzere de Bulgaristan ve Dobrucada iskan edilmiş olan Selanik Yörükleri, Teselyada; en çok Yenişehirde, Florina, Serfiçe, Avrethisari, Ustrumcada, Dobriçada da Silistrede yaşiyorlardi. Toplam 500 ocak olan Selanik Yörükleri, 1543 Tarihli Tahrir Defterine göre ocak sayılarıyla birlikte şu mıntıkalarda bulunuyorlardı: Manastır (7), Pirlepe (13), Florina (36), Serfiçe (33), Fener (23), Badracık (5), Çatalca (60), Yenişehir (117), Kelemeriye (35), Pınardağı (8), Yenice-Vardar (2), Avrethisarı (47), Usturumca(28), Demirhisar (8), Filibe (10), Kızıl-ağaç (2), Yenizağra (1), Eskizağra (6), Akçekazanlık (1), Hasköy (1), Lofça (3), Yanbolu (1), Tatarpazarı (7), Pravadi (3), Silistre (26), Tekfürgölü (2), Varna (4), Hırsova (2), Şumnu (2), Çernova (4), Tırnova (3).
Not:Ocak olarak tabir edilenler o bölgedeki köylerdir.
|
AFACAN DUMLU
