|
Adıge Guşaejkher
(Adıge atasözleri)
Adıge kültürü veciz bir şekilde kelimelere yansımıştır.
Bunun en güzel örneklerini kuşkusuz atasözlerinde görmek mümkündür.
Fakat atasözleri orijinalinden Türkçe'ye çevrilirken genelde vurgu düşmektedir.
İşte Adıge atasözlerinden bir kısmı:
Ş'u leğunığere bınwunağore
(Sevgi ve aileye dair)
* Pselıho zimı'e pşaşer kaşen wumış'
Pselıhu olmayan kızı kaşen yapma
* Pser zehoapserer dakhe
Canın çektiği güzeldir
* Wızidcasem yipse wufeğade
Seni sewen, kendi canına eş tutar
* Wuzeplırer kağani, kıwoplırer kaşe
Sewdiğinle değil, seni sewenle ewlen
* Ş'u zereleğukher, zı sadjanem zedefe
Gönüller bir olunca samanlık seyran olur
* Ş'uleğunığer ş'uğep,wuşöğuse yemğaz
Aslolan sevmek değil, sevgiyi karşılıksız bırakmamaktır
* Ş'uleğunığem tekonığe wöğesı
Sevginin gücü mutlaka galip gelir
* Ş'uleğunığer maşöp, zekhaneme şöğekosejırep
Sevgi ateş değil ki, tutuşunca söndüresin
* Ş'uleğunığer ratekoahırep
Sevgi ulu orta saçılmaz
* Ş'uleğunığer yakhemığoaş
Sevgi karışmaz
* Ş'u pleğurem, maşöm wupehaşt
Sevdiysen, ateşe girmeyi göze alırsın
* Ş'u pleğurer wişhağuseme kinır zekhapşerep
Sevdiğinle evlenirsen, zorluklara aldırmazsın
* Blağe tereze wieher nasıpığ
Dürüst akraba nasiptendir
* Cegor wucıce yawuble, wucıce yawukhı
Düğün wuc ile başlar wuc ile biter
* Şüz yitsaurer tlape
Namı yayılan hanım, kendini ağırdan satar
* Wupşaşeme, cdale zieme wuranıs
Kız isen oğlu olanların gelinisin demektir
* Yane yepli, yiphu kaşe
Anasına bak kızını al
* Pşaşe huphem pselıhoer yihoy
Hamarat kızın aşığı boldur
* Mahsımer wigu rihime yeşö, pşaşer wigu rihime kaşe
Boza hoşuna gittiyse iç, kız hoşuna gittiyse al
* Bın pasere khate pasere zefed
Erken kalkan yol alır, tez evlenen döl alır
* Bıner nasıpığeş'u
Aile büyük nimettir
* Bıner nım yifaş
Çocuk annenin kostümüdür
* Bıner eş'u
Çocuk tatlıdır
* Bınu jör ğebeş'u
Kalabalık aile berekettir
* Ziof zişömıbere, zibın ziş'ömıdakhere şı'ep
İşini çok görmeyen we ailesini iyi görmeyen yoktur
* K'or lepkı, phur nemıdcıme yay
Erkek evlat soyundur, kız ise başkalarınındır
* Ko wieme nıse wi'
Oğlun varsa gelinin var
* Ko bow wieme nıse bow, phubow wieme mahle bow wi'
Oğlun çoksa gelinin, kızın çoksa damadın çok demektir
* Goaşer bzageme, nıseri bzage kışehu
Geçimsiz kaynana, gelini geçimsiz sanır
* Goaşem yi khabze, nısem yibzıbh
Kaynananın adeti, gelinin kalıbıdır
* Goaşezıri zegorem nısadce şıtığ
Yaşlı kaynana da bir zamanlar gelindi
* Zitl' ecebıcem yişuziy aş fed
Beceriksiz kocanın karısı da kendine benzer
* Zinıse gotıshareme, afezıwbıre yi khabz
Geliniyle oturan, onu kötülemeyi adet edinir
* Malhoş'u zığotığem, ko yiğotığ
İyi damat bulan, oğul bulmuştur
* Maş'o madcer yiğeb, bın madcer ğebağoe
Az ateşi büyüt, az çoluk çocuğu çoğalt
* Phur em, winıse eçü'u
Kızın else, gelinin el üstü
* Phur zerebğas, nıser zereğas
Kızın yetiştirebildiğin, gelinin alıştığındır
* Phur tışaşe kızıkoge müjö hurayem zeğebılıjı
Kız istenilmeye gelinince, yuvak taşı saklanırmış
* Bısımığe a şedcem hadce yidcas
Hısımı çok olsun isteyen misafiri sever
* Bısımığe a şeş'um çet hazır yihoy
Hısımı çok olanın, hazır tavuğu çoktur
* Nasıper şüzım kıdaçe
Kısmet kadının yanı sıra koşar gelir
* Pçeğu zako dcasi, şüzüş'um wiğewunen
Sen bir çöp çak başlat, iyi kadın seni ihya eder
* Wuner zığewuneri, blağer zığeblağeri şüzera
Evi ev yapan da, yakınlarını ağırlayan da kadındır
* Şüz değor wunağom yilaps
İyi kadın ailenin temelidir
* Şüz jaoem tl'er şühew jı eşş'u
Güzel sözlü kadın kocasını kuşatan tatlı bir esintidir
* Şüz zimı'e dcalere , şkhoe zıfekhemıl şıre
Kadını olmayan delikanlıyla, üzengisiz at aynıdır
* Şüz wılıhume blağem dıluh
Kadın ararsan yakınınla ara
* Şüzış'u ziem hayr yiwune yil
İyi kadını olanın evinde bereket vardır
* Şüzış'u yitl neguşöplı
İyi kadının eşi güler yüzlüdür
* Şüzış'u yianer zetet
İyi kadının sofrası daima kuruludur
* Şüzış'ör epeçeane şıdcerep
İyi kadın gafil avlanmaz
|
