ELDEŞ EKMEK ÇEŞİTLERİ

Yuka (Yufka) Ekmeği
 Eldeş köyünde en çok tüketilen ve geçmişten günümüze en çok yapılan tandır sac ekmeğidir. Yuka yufka olarak bilinen ekmeğin Eldeş ağzıdır. Yuka, baklava, börek yapımında kullanılan gevretilmemiş yufkadan farklıdır. Oklava ile açılmış hamurun saç üzerinde gevreyene kadar hafifçe pişirilmesi ile elde edilir. Türkmen dilinde yufka her şeyin incesi demektir. Buğday unundan yapılır. Pişmiş yufka, yaklaşık 100 cm çapında 1 mm kalınlıkta daire şeklindedir. Rengi, yapıldığı unun randımanına göre değişmektedir.
 Bir gün önce akşamdan tahta teknede iyice yoğrulan ve mayalanan hamur sabah iyice kabarır ve göz göz olur. Demir isiran ile kesilen hamur yumak tutularak hanımlardan oluşan bir ekip tarafından senid üzerinde oklava ile dairesel ve incecik açılan hamur pişirici tarafından kontrollü olarak yakılan tandır sacı üzerinde şiş ile çevrilerek pişirilir.
 Ekmek ihtiyacı için hanım birbirlerine ödünç yaparlar. Yani sıra ile birbirlerine imece usulü yardım ederek bu tek başına yapılması imkânsız zahmetli işi birlikte yardımlaşarak hallederler.
 Yapılan yukalar üst üste dizilerek üzeri örtülerek evin uygun bir köşesine konur. Ekmek ihtiyacı oldukça veya sabahları evin hanımı kıtır kıtır kurumuş olan birkaç tane yukayı alır ve bir tasın içine koyduğu suya elini sokarak ekmekleri fazla ıslatmadan serperek sular. Sulanan ekmekler kuşhaneye yani büyükçe bir tencereye veya bir sofra bezi benzeri bir bohçaya katlanarak dizilir. Kısa bir süre sonra yukalar pamuk gibi tam yenecek ve kırıntı olmayacak hale gelir. Bundan sonra sofradaki yerini alan yuka ekmeği yemeğin duruna göre ister dürüm ister sunum yapılarak veya küçük parçalar halınde koparılarak afiyetle yenilir.
 Yuka ekmeğinin en önemli özelliklerinin başında uzun süre bozulmadan beklemesi ve yavan olarak dahi yenilebilmesi yanı sıra birçok yemeği kaşık kullanmadan sunum yaparak el ile yiyebilme imkânı vermesidir. Ayrıca dürüm tabir edilen şekli ise sebzelerden peynire pek çok gıdayı dürüm yaparak yiyebilme imkânı verir.
 Ekmeği Hazırlayan: Hasibe YILDIRIM

Şebit Ekmeği
Şebit Ekmeği çörek yukarıda bahsettiğimiz yuka ekmeğinin bütün özellikleri ile aynı olmakla beraber farkı sadece yukadan daha köçük ebatlı olanıdır.
 Şebit ekmeği Eldeş'te çörek olarakta adlandırılır. Daha küçük ebatlı olması nedeni ile bir porsiyon gibi dürüm yapılabilecek şekilde yapılan yukanın yanı sıra yapılan yuka ile aynı niteliklerde bir ekmek çeşididir.
 Şebit ekmeği diğer adı ile çörek günüzde eskiden olduğu kadar pek yapılmamaktadır.

---

Hamırlı Ekmek
Hamırlı Ekmek, mayalı hamurdan kuzine soba veya küçük sac üzerinde yapılabilen bir ekmek türüdür. Bazlama, katmer gibi isimlerle bilinen ekmeğin Eldeşteki adı hamırlı ekmektir.
 Hamırlı ekmek uzun süre bekletilebilen daha sonra kışın soba üzerinde veya tavada ısıtılarak ister kahvaltıda tereyağı ile yağlanarak ister yemeğin yanında sade olarak ekmek ihtiyacını karşılar. Hamırlı ekmek genellikle kışın yapılır ve tercih edilir.
 Ekmeği Hazırlayan: Hasibe YILDIRIM

---

Kömbe Ekmeği
Kömbe Ekmeği, mayalı hamurdan kömbe fırınlarında veya son zamanlarda olduğu gibi soba üzerinde genellikle kışın yapılan bir ekmek türüdür. Kömbeyi diğer ekmeklerimizden farklı kılan ise içliği olmasıdır. Tercihe göre içine haşlanmış patates, kavrulup sürtülerek ezilmiş haşhaş veya sade olarak yapılır. Kolay bayatlamayan, isteğe göre ısıtılarak veya normal hali ile yemeklerde kahvaltılarda yenilen bu ekmeğimizin içli olanları tek başına azık olarkta tüketilebilir. Somun biçimindeki kömbe ekmeği fırından çıkar çıkmaz hemen içi açılarak biraz tereyağı sürülerek öyle bir yenirki muhteşem bir lezzettir.
 Ekmeği Hazırlayan: Hasibe YILDIRIM

---

Bişi Ekmeği
Bişi Ekmeği, hamur yağda kızartılarak elde edilir. Hızlı ve kolay yapılan bir ekmek çeşitidir. Bekletilmeden sıcağı sıcağına tüketilir. Bişi buğday unundan yapılır.
 Bişi geçmişte bayramlarda, mübarek gün ve gecelerde kapı kapı dolaşan çocuklara dağıtılırdı. Günümüzde ise bişi, genellikle cenaze evlerinde taziye için gelenlere sıcak sıcak yapılarak meftanın hayrına konu komşuya ikram edilir.
 Bişi günlük hayatta ise mutfak ortamında tavada yapılarak tüketilir.
 Ekmeği Hazırlayan: Hasibe YILDIRIM

---

Eldeş köyünde tandırda ekmek yapan Eldeşli kadınlar.
Foto: Beytullah Yıldırım / Eldeş Köyü 29/ Temmuz / 2006

  ELDESNET

Eldenet Eldeş Köyü Internet
Tasarım ve Yönetim: Beytullah YILDIRIM
Bizimle paylaşmak istediğiniz yazı ve fotoğraflarınız için bize e-mail gönderin.