HARTLAP GÜREŞLERİ
- Hartlap Güreşleri'nin Tarihçesi :
- Türk milletinin asırlardır süregelen yaşantısı içerisinde güreş müstesna bir yer işgal etmiş ve Türk'lerin göçebe bir hayat
sürmelerinden dolayı, gittikleri yerlere güreşi de beraberlerinden götürmüşlerdir.
- Ata sporumuz olan güreşin insanlık tarafı ile at başı gittiğini, tarih bize defalarca bildirmiştir. Yöremizde ise canlı kaynaklardan
edindiğimiz bilgilere göre insanımızın içinde sönmeyenn bir meşale olan güreşin sürekli yandığını görüyoruz. Birkaç insanın bir araya
gelmesiyle, gündelik giysi olan şalvarın paçalarını yukarı doğru kıvırarak kısaltıp, çimenlik bir alanda saatlerce güreştiklerini
öğreniyoruz. Bu mücadele dostluk ve rekabet arasında perçin görevi üstlenerek düğünlere de yansıyor. Köy ahalisi ve davet edilmemiş
dahi olsa davul-zurnanın sesini duyan komşu köylerinde katılımıyla, kadın ve kızların bile yüksek damlardan seyrettikleri meydanlarda
kıyasıya mücadelelerin başladığı görüşmüştür. Yine davullu düğünlerde odun kütüklerin yakılmasıyla oluşan ateş etrafında grup yada köyler
arasında çocuklardan başlayarak, ağır kiloya kadar kızışarak giden "SİN SİN" güreşi yapılmıştır. Günümüz de bu sin sin'ler sönükte olsa
devam etmektedir.
- Ayrıca; ödüle çoğunlukla tosun (erkek dana) olan köyler arası "Şalvar Alma" güreşlerinin yapıldığı, tosun ödülünün ikramına
sunulmasıyla cömertlik örneğinin gösterildiği gözden kaçmamaktadır.
- Köy meydanlarında ve düğünlerde yapılan bu güreşler daha sonra 1977 yılında "1.Köyler Arası Güreş Festivali" düzenlenmiştir.
- 1978 yılında ise o zamanki köy muhtarı İsmail ÇELİK, köy ihtiyar heyeti ve köyümüzün yetiştirdiği ender güreşçi Yrd.Doç.Dr.Haydar
İŞLER'in katkı ve destekleriyle "2.Hartlap Karakucak Güreş Festivali" düzenlenmiştir.
- 22-23 Temmuz 1979 yılında 3.'sü, daha sonra o yörenin ve çevre illerin Türkiye çapında derece elde etmiş güreşçilerininde
iştiraki ile 11-12 Ağustos 1980 yılında 4.'sü yapılmıştır. Bu güreşler Şu anda Hartlap Çok Proğramlı Lisesinin bulunduğu alanda
yapılmıştır. Güreş festivallerine başta finansman konusu olmak üzere çeşitli nedenlerden dolayı bir süre ara verilmiştir.
- Daha sonra 10.05.1989 yılında o zamanın muhtarı Hasan BAHÇA ve Köy İhtiyar Heyetinin aldığı karar ile Gedik Tepesi üzerine tribünü
olan çim güreş sahası yaptırılmıştır.
- Yine aynı muhtar tarafından 31 Ağustos-01 Eylül 1991 yılında 5.'si, 28-29 Ağustos 1993 yılında da 6. Hartlap Karakucak Güreş Festivali
düzenlenmiştir.
- 3-4 Eylül 1994 yılında dönemin muhtarı Mehmet ALAGÖZ ve ihtiyar heyeti tarafından 7.'si, 8 Eylül 1996 yılında 8.'si düzenlenmiştir.
- 5 yıl aradan sonra köy muhtarı ve ihtiyar heyeti tarafından 09 Eylül 2001'de 9.Hartlap Karakucak Güreş Festivali yapılmıştır.
- HARTLAP Güreşleri'nin Genel Özellikleri ve Çevreye Etkisi :
- Canlı kaynaklardan edinilen bilgilere göre, daha önceleri güreş yapmak için yer, zaman ve mekanın öneminin olmadığı, her türlü giysi,
yer ve sosyal yaşam içerisinde güreşin yapıldığını öğrenmekteyiz. Sinsin güreşi için aynı tez, halen geçerliliğini korumaktadır. Fakat
festivale dönüştürülmüş karakucak güreşleri birtakım standartlarıda beraberinde getirmiştir. Bunlar; zamanlama sınırı, yapılan alanın
üzelliği (çim ve yumuşak zemin) kısa şalvar, pırpıt yada kispet denilenn giysilerin giyilmesi, boylara yada kilo olarak katagorilere
ayrılması ve ödüllerdeki farklılıklar olarak sıralanabilir. Güreş içerisinde kullanılan tekniklere göz atıldığında; başından bu yana iç,
dış ve döş çangalı, tilki, künde, tek kol, tek çift damarlar, koltukaltı geniş gibi oyunlar varlıklarını sürdürmektedir. Özellikle
çangal ve tilki oyunu kısa şalvar güreşinin önemli figürleri sayılmıştır.
- Çevre köylerin bağlı bulunduğu tek muhtarlıktaki Hartlap Köyü, bağlı bulunan obaları arasında ve çevre muhtarlıklar (Nedirli,
Zeytindere, Andırın'ın muhtarlıkları gibi) bazında eğlencenin, birlik ve beraberliğin, cömertliğin, yiğitliğin ve kültür alışverişinin
en güzel, en samimi örneği yaşamış ve yaşatmışlardır. Bütün bunlardan dolayı güreş yapıldığı sürece hep sevgisine puan katmış, köylülerinn
gönlünde, güreşçiler devleşmiş, seyircilerin gözünde, hasretler, özlemler, kat kat büyümüş, çevre köy ve illerin katılımıyla ününe ün
katmış "Hartlap", çocuklar bir daha ki sene için soğuk su ve buzlu ayrandan yapacağı karın hesabını yapmaya çalışmış matematik
dersini tekrarlar gibi, Göl Yerinin üzemleri, "Bende kendi çapımda pehlivanım" der gibi salkım göstermiş, Mehmet Emminin terazisinde ve
seyrederken babalar çocuklarını gözünün önüne getirip, taktir ettiği pehlivanla hayal aleminde gezintiye çıkmış, "Her anadan pehlivan
doğmaz" diyen Arap Cazgır (Allah rahmet eylesin) acaba? diye sorular sordurmuş kafalara, iste bütün bunlar stresi yenmiş, dostluğun ve
kaynaşmanın, kültür alış verişi ve sosyal aktivitenin en güzel örneğini teşkit etmiştir.
- HARTLAP Güreşleri'nin Güreş'e Katkısı :
- Nesilden nesile aktarılan güreş sevgisi, seyretme ve güreşme arzusunu kamçıladığından, yapılan Kahramanmaraş Güreş Festivallerine
seyirci ve güreşçi desteğini Hartlap ve çevre köyler olarak yapmıştır. Ayrıca daha sonraları Türkiye ve Avrupa derecelerine imza atmış,
Kahramanmaraşlı güreşçilerin güreş temellerini sağlamlaştırmada önemli bir yeri olan Hartlap Karakucak Güreş Festivallerinde defalarca
boy gösterdiklerine ve önemli maçlar çıkarttıklarınab şahit olunmuştur.
- HARTLAP'ın Yetiştirdiği Güreşçiler :
- Eski kuşağa baktığımızda köyler arası güreşlerde yetişme, yöresel pehlivanlarımızın önde gelenlerini lakaplarıyla şöyle sıralayabiliriz.
- Tavukçu Ali (Rahmetli)
- Höke Ali (Rahmetli)
- Emeksiz Hamit (Rahmetli)
- Hıdır Ahmet (Rahmetli)
- Durna Bekir
- Mırrık Mahmut
- Göde Halil
- Haydar İşler
- Durdu İşler
- Ali İşler
- Evliyanın Ahmet
- Kafalı Muhammet
- Mustafa Çelik
- Ahmet Bıçak
- Fatih Aytemiz
- Yunus Bakır
- Çevre Köyler'in Yetiştirdiği Pehlivanlar :
- Kızılseki Köyü :
- Hacabak
- İbiş
- Gostulu
- Gara Mehmet
- Kesmelitepe Köyü :
- Süleyman Saylak
- Gara Fahı
- Omar Mustafa
- Sümbül Kardeşler
- Yeniyapan Köyü :
- Çilingir
- Celal
- Bilal
- Şükrü Uzun
- Mehmet Kaplan
- Sağır Ali
- Zeytindere Köyü :
- Salman Pehlivan
- Mustafa - Hasan Tanyıldızı Kardeşler
- Öşlü Köyü :
- Değirmencinin oğlu Ahmet
- HARTLAP ve K.MARAŞ Yöreleri'nin Ata Sporumuz Güreş'e Hizmeti :
- Eskiden Kahramanmaraş'ta düğün davulsuz, davul da güreşsiz çalmazdı. Mutlaka her düğünde güreş yapılır, köylerde yöre pehlivanları
kapışır, hangi köyün pehlivanları daha fazla birincilik almışsa günlerce, haftalarca bu konuşulur, birinci olan köy bununla gururlanır ve
övünç duyarlardır. Temeli Orta Asya'ya dayanan, düğünlerde gece büyük odun parçaları ile yakılan ateş etrafında dönülerek oynanan "Sinsin"
tabir edilen oyunda bile iki yiğit, bir el tutuşur, hangisi yere vurursa o ateş etrafında oynamaya devam ederdi. Bunlardan da anlaşılıyorsu
Kahramanmaraşlı güreşi, gece bile yapmakta, ata sporumuzun yaşamasını sağlamaktadır.
- Şimdilerde Sır Barajı'nın suları altında kalan nam-ı meşhur, en az iki bin yıllık mazisi bulunan Hartlap Ilıcasında, havuzun çevresinde
güreş tutulur. "Değirmen Oyunu" oynanarak yiğitliğin, sağlamlığın gösterisi yapılırdı. Hartlaplı Kahramanmaraş Milletvekilimiz
Ali DOĞAN'ında bu kaplıcada güreş tuttuğu, Ceyhan Nehrinin kıyısında kumlar üzerinde arkadaşları ile güreştiği anılarımızda yaşamaktadır.
- Kahramanmaraş'ın Türk Güreşine hizmeti bilinmektedir. İsimleri sayılamayacak kadar çok olan pehlivanlarımız vardır. Bunlar;
Mehmet Esenceli, Bekir Böke, Ahmet Ak, Metin Kaplan, Şeref Eroğlu, Harun Doğan, Metin Topaktaş, Ali Yağmur, Ali Bulut, Avni Tarhan,
Ömer Gürsoy, Haydar İşler, Adem Kaya, Şahin Hopur gibi milli sporcularımızın yetiştikleri yörelerden birisi de Hartlap yöresidir.
Kahramanmaraşlı'nın tabiri ile "Batı Köyleri" diye anılan bu yöremiz, insanları yıllardan bu yana güreş töresini yaşatmışlardır. Nasıl ki
Bertiz Yöreside 36 parça köyle birlikte anılıyorsa, batı köylerimizde (Önsen, Kurtlar, Cüceli, Fatmalı, Kesmelitepe, Kızıldamlar, Kızılseki,
Dereboğazı, Hartlap, Karadere, Döngele, Küçük Sır, Büyük Sırv.b.) gibi köylerimizin anıldığı yerdir. Eskiden Kahramanmaraş'ta yapılan
Pazar Güreşlerine de bu yöremizden Süleyman Pehlivan, Hasan Köse, Faruk Kapuzoğlu gibi pehlivanlarda katılmışlardır. 1970 yıllarında
Hartlap Köyünde küçükte olsa bir festival düzenlenmiş, buraya; Ümit Pak, Ali Yanar, Veli Kaya, Adil Özkale gibi pehlivanlar gelip güreş
yapmışlardır. Yine bir Hartlap Güreş Festivalinde Dünye 2.si güreşçi Ayhan Taşkın gelmiş, rakibi Kavlaklı Köyünden Şevket Terli'ye
namı meşhur "Çangal Oyunu" ile yenilmiştir.
- Yöremizde "Kısa Şalvar Güreşleri" ile yetişen güreşçilerimizin dereceleri bilinmektedir. Eğer şalvar güreşimiz yaşatılabilseydi,
Kahramanmaraş ve yörelerinden daha nice dünya şampiyonlarımız çıkardı. Başta Gürcistan olmak üzere Kafkaslarda kısa şalvar güreşi
yapılmaktadır. Hatta İsviçre'de bizdeki aba kumaşından yapılan şalvarı onlar meşinden yapmışlar, orada da "Meşin Pantolon Güreşi" adıyla
yapmaktadırlar. Bunu Türklerden, Türk Akıncılarından öğrendikleri söylenmektedir.
- Hartlap yöresi kısa şalvar güreşleri ile ün yapıp, minder, karakucak ve yağlı güreşlerde yapılmıştır. Şu an çeşitli görevlerde bulunan
pehlivanlarımızdan; Haydar İşler, Metin Karpuzoğlu, Mehmet Önsen, Metinn Köse, Ali İşler, Emrullah Tanyıldız, Ejder Armut, Şeref Kutsal,
Şevket Çam, Ahmet Bıçakçı gibi pehlivanlar hep bu yöreden çıkmıştır. Kızılseki Köyünden Hacabak ve İbiş, Ceyhan Nehrinin kumlarında güreş
yaparak Türkiye Şampiyonalarına katılmaları hala unutulmamıştır.
- Dileğimiz son yıllarda güzel bir Karakucak Çim Sahasına kavuşan bu yörede, ata sporumuz olan ve sevilen güreşlerimizin yaşatılması
geleceğin, Dünya, Avrupa ve Olimpiyat Şampiyonlarının çıkartılmasıdır.
GÜREŞ FOTOĞRAF ARŞİVİNİ GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Webmaster : İrfan EVRENS
|