İstatistik Nedir?

               İstatistik konusunda hiçbir bilgisi olmayan birisi araştırma yapmak isterse elinde bulunan kaynaklar nelerdir? Bunlar ansiklopediler, konu ile ilgili kitaplar ve Genel Ağ’dır (internet). Burada bu kaynakların güvenilirliği nedir bilemiyorum. Ben de böyle başladım “İstatistik Nedir ?” sorusuna yanıt aramaya. Öncelikle ansiklopedi, sözlük ve kitaplara baktım, daha sonra ise Genel Ağ’da araştırmaya devam ettim. Sözlüklerde genel olarak şunu gördüm: istatistiği ortalama, standart sapma olarak tanıtmışlar, elbette bütün sözlükler böyle değildi. Ayrıca sözlüklerdeki tanımlarda istatistiğin
rasgelelikle olan ilişkisine hiç değinilmiyor. Bu tanımlar çok yüzeyseldi. Ansiklopedilere gelince,
baktığım birkaç ansiklopedide çok güzel tanımlar ve açıklamalar vardı. Ansiklopediler biraz daha iyi
anlatmışlar. Tümceleri ilgi çekici ve çok anlamlı idi. İstatistiğin rasgelelikle olan ilişkisi çok güzel bir
biçimde anlatılmıştı. Genel Ağ’da ise şu biçimde aramalar yaptım: “İstatistik nedir?” ve “İstatistik
denir” yazısını içeren sayfaları buldum ve içerdiği tanıma baktım, yalnız sadece bir yazı buldum
diyebilirim. Emine Germen adında birisinin yazdığı “İstatistik Nedir?” yazısı herkes tarafından çok
beğenilmiş ve hatta bir üniversite hocası resmi sayfasına bu tanımı almış. Bu yazıda verilen tanım
gerçekten doyurucu bir tanım ancak yazar iktisatçı olduğu için bu yönden yazmış yazısını. İstatistik anlatılırken öncelikle tarihi gelişimi anlatılmış: “istatistik” sözcüğünü ilk olarak Achenwal kullanmıştır ve ona göre istatistik devlet yönetimiyle ilgilidir. Kimi yazılarda ise istatistik sözcüğünün “status” yani durum sözcüğünden geldiği söylenmekte. Yine istatistik anlatılırken istatistiği sadece ortalama ve standart sapma anlamına indirgeyen Genel Ağ sayfaları ve ansiklopediler de vardı. Bence bu
görüş halkımız içinde de var. İstatistik kimilerine göre Galatasaray’ın bu sezon attığı gol sayısından
ibaret. Oysaki Emine Germen’in yazısında anlattığı gibi istatistiğin gerçekten ilgi çekici bölümlerinin
olduğunu görmeliyiz.Ayrıca dikkatimi çeken bir nokta ise istatistiğin Türk tarihindeki yeri hakkında hiçbir bilginin olmaması. Tek değinilen istatistik ile ilgilenen kurumlar ve “istatistik” sözcüğünün Osmanlıca’da “ihsayiat” olduğu. Önemli olduğunu düşündüğüm bir şey ise istatistik sözcüğünün Türkçe olmaması. Eğer “sayılama” ve “sayımlama” sözcükleri kullanılsaydı çok daha başarılı
olurdu. Bu araştırmam sırasında şu durum ile karşılaştım. Genel Ağ’da birkaç site birbirinden almış istatistik tanımlarını. Herkese öneriyorum, Emine Germen’in yazısını gerçekten çok beğendim. Ayrıca Thema Larousse Tematik Ansiklopedi’nin 3. cildinde bulunan “İstatistik” başlığı altındaki yazıları okumanızı öneririm.