ANA SAYFA | TAHTA VE TAŞLAR | TAŞLARIN HAREKETLERİ | TAŞLARIN OYNATILMASI | OYUNUN BİTİŞ | SATRANÇ SAATİ | TAŞLARIN DEĞERLERİ | TAKTİK ÖGELER

TAŞLARIN HAREKETLERİ

   Satranç oyununda 6 adet farklı  taş (şah, vezir, kale, fil, at, piyon) vardır. Bu taşların hareket etme şekilleri birbirinden farklıdır.
 
   Hiç bir taş "aynı renkte" başka bir taşın bulunduğu bir kareye gidemez. Bir taş "rakip taşın" olduğu kareye giderse, rakip taş alınmış olur ve tahta dışına çıkarılır.
 
                                                                Taşların Hareket Etme Şekilleri     
                                              

    Şahın iki türlü hareketi vardır.
   1. Rakip taşlar tarafından tehdit edilmemesi şartıyla birer kare olmak üzere her yöne hareket edebilir. Yani sağa, sola, aşağı, yukarı, çapraz karelere gidebilir.
v Şah, bitişik karedeki rakip taşı alabilir.
v Şah, 8 yönde de hamle yapabilir. (Şekil 1/a)
v Şah, açılış pozisyonunda hareketsizdir. Çünkü kendi taşlarının üzerinden atlayamaz.
v İki şah asla yan yana gelemez.
v Şah, Rakip taşların gidebileceği karelerde  duramaz veya oraya gidemez.


    2. "Rok" yaparak hareket eder. Rok, şahla aynı sırada bulunan aynı renkli kalelerden birinin ortak hareketidir. Bu iki taşın hareketi tek bir hamle sayılır; şah bulunduğu kareden kaleye doğru iki kare ilerler ve ardından kale şahın üstünden atlayarak bir kare yanına (komşu kareye) konarak yapılır. (Şekil 1/b)






                                     

                                                          Ç YUKARI

     Vezir, bulunduğu karenin  yatay, dikey ve çaprazlarında  herhangi bir kareye gidebilir. Vezir hem Kale gibi (yukarı, aşağı, sağa ve sola); hem de Fil gibi (çapraz karelerde)  hareket edebilir.

   Vezir, tahtadaki en güçlü taştır. Tahtanın merkezindeyken 27 kareye hareket edebilir. (Şekil 2)

   Vezirin önünde aynı renkten bir taş varsa o taşın üzerinden geçemez. Yani o yöne doğru hareket etmek isterse sadece o taşın olduğu yere kadar gidebilir. Rakip taşları ise hareket ettiği yönde alır ve aldığı taşın yerine oturur.

    Vezir, açılış pozisyonunda hareketsizdir.Çünkü kendi taşlarının üzerinden atlayamaz.
                                        

                                                 ÇYUKARI
 

    Kale, bulunduğu karenin dikey ve yataylarında ileri, geri ,sağa ve sola istediği miktarda ilerleyerek herhangi bir kareye gidebilir.
  
    Eğer yolu üzerinde karşı tarafın taşı varsa onu alabilir ve o taşın yerine oturur.
  
    Kalenin yolu üzerinde kendi taşlarından biri varsa o taş kalenin yolunu keser ve üzerinden atlayamaz.  Bu durumda en fazla yolunu kesen taşın bir önündeki kareye kadar ilerleyebilir. Rakip taşları ise hareket ettiği yönde alır ve aldığı taşın yerine oturur.

    Kale, tahtanın merkezinde 13 kareye hareket edebilir. (Şekil 3)

   Kale, açılış pozisyonunda hareketsizdir. Çünkü kendi taşlarının üzerinden atlayamaz.    
                           
                                       Ç YUKARI      
 

   Fil, bulunduğu karenin çaprazlarında (diyagonal)  hareket ederek herhangi bir kareye gidebilir.

   Bir oyuncunun iki Fili vardır. Bunlardan biri  sadece beyaz çapraz karelerde, diğeri ise sadece siyah çapraz karelerde hareket edebilir. Bu, oyun sonuna kadar böyle devam eder. Bir oyuncunun aynı renkli karelerde iki Fili varsa hata yapmıştır.

   Filin önünde aynı renkten bir taş varsa fil o taşın üzerinden geçemez. Yani o yöne doğru hareket etmek isterse sadece o taşın olduğu yere kadar gidebilir. Rakip taşları ise hareket ettiği yönde alır ve aldığı taşın yerine oturur.

    Fil, tahtanın merkezindeyse 13 kareye hareket edebilir.(Şekil 4)

    Fil, açılış pozisyonunda hareketsizdir.
                                     
                                                             Ç YUKARI
 

    At "L" harfine benzer şekilde hareket eder. Bu, iki kare yukarı veya aşağı, sonrada bir kare sağa veya sola; ya da iki kare sağa veya sola, sonrada bir kare yukarı veya aşağı hareketleriyle yapılır.

   At, beyaz bir karedeyse siyah bir kareye, siyah bir karedeyse de beyaz bir kareye gitmelidir.

   At, kendi ve rakip taşların üzerinden atlayabilen tek taştır.

   At, tahtanın merkezindeyse 8 kareye hareket edebilir.(Şekil 5)

   At, taş alırken sıçradığı karede bulunan rakip taşı alır ve o taşın yerine oturur.


                                       Ç YUKARI
 

Şekil 5

    Piyon, diğer taşlardan farklı olarak hareket eder ve taş alma şekli farklıdır.

    Piyon, 4 türlü hareket edebilir:
   1) Bulunduğu dikeyde önündeki boş kareye doğru bir kare ilerler, yada

   2) İlk hareketinde, bulunduğu dikeyde önündeki iki karenin boş olması şartıyla iki kare ilerleyebilir, ya da

   3) Yan dikeylerde bir önünde bulunan (ön çaprazda) rakip taşı alarak bu kareye gidebilir.

   Bir piyon eğer daha önce hareket etmişse oyun sonuna kadar sadece birer kare ilerleyebilir.

   Geri hareket edemeyen tek taş "piyon"dur.
  
   Bazı oyuncular piyonun pek işe yaramadığını düşünebilir. Ama hiç de öyle değildir. Piyonun çok özel bir hareketi vardır. Eğer piyon tahtanın en uç noktasına kadar ilerlerse terfi ederek Vezir, Kale, Fil, At gibi taşlardan birine dönüşür. Bu durumda piyonu bulunduğu yerden kaldırarak yerine bu taşlardan istediğimiz birini koyabiliriz. 8 piyon da vezir yapılabilir.
  
  
   4) Bir piyon ilk hareketinde iki kare ilerleyip rakip piyonla yan yana gelirse, rakip piyon bu piyonu sanki bir kare ilerlemiş gibi kabul ederek alabilir. Bu hak sadece ilk defasında yani iki kare çıkışı yapılır yapılmaz geçerlidir, bu harekete ‘geçerken alma’ (en passant) denir. (Şekil 6/b)

   Yandaki şekilde koyu renkli piyon ilk hareketinde iki kare çıkmıştır. Beyaz piyon bu piyonu sanki bir kare ilerlemiş gibi kabul ederek alabilir ve (X) harfiyle gösterilen kareye yerleşir.

    Bu hak ilk fırsatta kullanmazsa daha sonra kullanamaz.
 

   "Geçerken Alma" kuralı şekil 6/c de film olarak gösterilmiştir.
  

  





 

                                                 Ç YUKARI


                                                                               

Şekil 6/b



Şekil 6/c