ŞAVAKLILAR(ŞAFAKLILAR)

Şavak adı Çemişgezek ve Pertek ilçelerinin bazı köylerinde yaşayan ve küçükbaş hayvancılıkla geçimlerini sağlayan yarı yerleşik-yarı göçebe bir hayat tarzı benimseyen vatandaşlarımıza verilen yerel isimdir.

Şavakların 1573 yılında padişah fermanıyla Diyarbakırdan Çemişgezek ve Pertek bölgelerine gönderildikleri tahmin edilmektedir.Osmanlı arşivlerinde şakak, şakaki, şakakyan adında bir aşiretin ve aynı şekilde şakak, şakağı, şakali adındaki bir cemaatin adı geçmektedir.Konar-göçer ekrad taifesinden oldukları belirtilen bu aşiretin yerleşim yerleri olarak Kilis, Diyarbakır, Erzurum, Musul, Halep, Çildır, Aksaray, Kars, Van, Hakkari, Mardin, Rakko, Ergani gösterilmektedir.Bu husus Şerahname de teyid edilmektedir.Ayrıca bu aşiretin Tunceli’nin Pertek ve Çemişgezek ilçelerinde Şekakan adıyla anılan bir kolunun bulunduğuda söylenmektedir ki bunun bugün buralarda yaşayan Şavak aşireti olması gerekir. Şavak aşiretinin yerleşik olduğu köylerde ana geçim kaynağı tamamen küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine dayanan zirai faaliyetler gelir elde etme amacına yönelik olmayıp, köylerin yakınlarındaki topraklarda ailenin ihtiyacını kaşılayacak miktarlarda yapılmaktadır.

İlçemizin "Sarıbalta", "Doğan", "Payamdüzü", "Yemişdere", "Uzungöl", "Bölmebölen", "Vişneli" ve "Müştak" köylerinde yaşayan şavak aşireti kış aylarını köylerinde sabit konutlarda geçirmektedir.Göçebelikte söz konusu olan cemaat tipi topluluktan bugün mevcut olan köy toplumuna geçiş aşiret yapısında bazı çözülmelere yol açmıştır.Üyeleri arasında ortak tarihi bir geçmişe sahip, aynı soydan gelme ve birlik duygusu gibi bağlarla toplumsal bir varlık gösteren ve ilçemizin sosyal yaşamına renk katan Şavak aşireti bugün yerleşik düzende aşiret özelliklerini büyük ölçüde devam ettirmektedirler.

Şavaklar 'beri' de koyunları sağarlarken.

İleride anlatılacağr gibi Çemişgezek’te yaşayan Şavaklılar bahar aylarının gelmesi ile birlikte yaylaya göç hazırlıkları ve yaylaya gidişleri törensel bir hava içinde geçerdi.
Ancak bugün Şavak aşiretine tahsisli olup Tunceli il sınırları içinde yer alan yaylalar güvenlik sebebiyle yerleşime kapalı bulunmaktadır.Bu yüzden Şavaklılar alternatif yaylalar aramış ve genellikle Erzincan, Erzurum yörelerinde yayla kiralamak orunda kalmışlardır.Bu yaylalara intikal ise kamyonlarla mümkün olmaktadır.

Bugün hem yayla kiralarının hem de nakliye bedelinin yüksekliği çok sayıda şavak aşireti mensubunu asıl faaliyet alanı olan küçükbaş hayvancılığı terk etmeğe ve başka geçim kaynakları bulmaya zorlanıştır. Bu etkenlerde aşiret yapısında büyük çözülmelere yol açmıştır.

Tunceli İl sınırları içinde terör olaylarının tamamen sona erdirilmesi ve yaylaların açılması ile Şavaklılar tekrar asıl faaliyet alanları olan küçükbaş hayvancılığına dönecekler ve aşiret gelenek ve göreneklerini yaşatmaya devam edeceklerdir.

Şavaklılar Kuzu Kırkımında

Çadırın İçi

Baharın karlar eridiğinde güzündde dağlarda kar esintileri esmeye başladığında Şavaklılar göç hazırlıklarına başlarlar eskiden göçlerini yaya olarak yaptıklarından aylarca yollarda devam ederlerdi. oysa şimdi kamyonlarla yaylalarına bir iki günde ulaşabiliyorlar.

Şavaklılar göç hazırlığında