Daday'ın tarihi M.Ö. 5000 yılına kadar gitmekte ve Miladi 1869 yılında Fatih Sultan Mehmet zamanına rastlamaktadır.

Tarih öncesi çağlar dahil,Kaşka  Türkleri,Etiler,Paflagonyalılar,Kimmerler,Lidyalılar,Persler, Yunanlılar,Rumlar,Romalılar,Bizanslılar,Araplar, Danişmentler,Selçuklular,Candaroğulları ve Osmanlı dönemlerinin bazen gözde bazen gözden uzak bir yerleşim yeri olan Daday,binlerce yıllık bir maziye sahiptir.   

Daday adının Türk- İslam çağından önce Dadybra olduğunu,M.S.6.yüzyılda yaşayan Harekles'in (Synekdemos) adlı eserinden öğreniyoruz.Dadybra kelimesinin orman yetişmesine elverişli toprak anlamına geldiği de söylenmektedir.Dadybra diye hangi tarihten beri söylendiği tam olarak tesbit edilebilmiş değildir.Daday'ın merkezi ve çevresindeki Sorkun,Küten, Honsalar,Siyahlar ve Çayırlı köyleri Roma ve Bizans çağından daha önceleri meskun yerlerdir.   

Arkeolog ve tarihçiler Daday'ın bir yerleşim yeri olarak seçilmesinin Kastamonu ile aynı anda birbirine çok yakın zamanlarda olduğu görüşündedirler.Verimli toprakları, işlenebilir kayalıkları,bol ormanları,gür su kaynakları ve çayları göz önünde bulundurulduğunda, bu görüşe hak vermemek ve başka türlü düşünebilmek de mümkün değildir.

TARİH ÖNCESİ ÇAĞLAR

Bu devire ait yazılı belgeler bulunamamıştır. 1948 yılında bir ilim heyeti tarafından Kastamonu ve çevresinde yapılan satıh araştırmalarında Germeç ve Gölköy'de ele geçen yontma taş devrine ait çakmaktaşı el baltaları Kastamonu ve çevresinin Tarih Öncesi devrini M.Ö 50.000 lere kadar gerilere götürmektedir.

GASGASLAR ( KAŞKA TÜRKLERİ ) DÖNEMİ: M.Ö 2000-1300

Kastamonu ile birlikte Daday ve çevresini ilk defa yerleşim yeri olarak seçenlerin Gasgaslar diye yazılı belgelere geçen Kaşka Türkleri olduğunu görüyoruz.   

Kaşka Türkleri,Sümer'in son devirlerinde Mezepotomya'da oturmakta idiler.Çok iyi ata binen ve döğüşen Kaşka Türkleri,Etiler'in Anadolu'da hüküm sürdüğü devirlerde Kızılırmak'ın sol sahilinde,Daday'ı hemen hemen tam ortasına alan Ilgaz Dağı ile Karadeniz arasındaki sahayı işgal etmişlerdir.   

Savaşı çok seven Kaşka Türkleri zaman zaman Etilere saldırmış,onların ülkesini baştan aşağı istila ederek Nensa (Niğde) şehrine kadar dayanmışlardı.M.Ö. (1400-1390) Senelerindeki Etilerin vaziyetini gösteren vesikalardan anlaşılan bu duruma göre Kaşkarların galibiyeti kısa sürmüş,Eti hükümdarı Dubhalijas IV ölünce yerine geçen oğlu Subbiluliuma Kaşkalarla ciddi bir mücadeleye girmiş, sonunda onların mağlup etmeyi başarmıştır. Fakat yenilgiyi kolay kolay kabul etmeyen Kaşka Türkleri ile Etiler arasında daha sonraki yıllarda şu savaşlar olmuştur;
1- İshupitta harbi ( M.Ö.1349-1345 ),
2- Pala yolları harbi ( M.Ö.1345-1343 )
3- Timhuala ve Dağğasta Harbi ( M.Ö 1337-1335 )
4- Kalasma Harbi ( M.Ö 1334-1329 )   

Bu harpler neticesinde Kaşka Türklerinin elindeki topraklar bir müddet için Eti hakimiyetine geçmiştir.

DADAY'DA ETİLER DÖNEMİ ( M.Ö 1330-1200 )
   

Kaşka Türklerini yenen Mursil M.Ö 1330 yılında öldü. Yerine, önce oğullarından Muvattala ve sonra Hattusil III. geçti. Muvattalanın hükümdarlığı sırasında bölge göç dalgalarına maruz kaldı. M.Ö 1200 tarihlerinde bu göçler karşısında eriyen Etiler, Kastamonu ve çevresini ( Bu Arada Daday'ı ) Paflagonyalılara terk etmek zorunda kaldılar.

PAFLAGONYALILAR  DÖNEMİ ( M.Ö 1200-700 )
   

Bölgeye Trakya'dan göç eden bu kavim hakkında kesin bilgiler yoktur. Yunan şairi Homer, ünlü eseri İlliada'da, M.Ö 1180 yılında olan turuva savaşında Paflagonya'lıların Turuvalılara yardım ettiğini yazmaktadır. En kuvvetli ihtimal ise Paflagonyalıların Trak kavmine mensup bir Türk kabilesidir.

KİMMER'LER  DÖNEMİ
   

Ortalama 500 yıl kadar Önasya'dan  gelen ve Etiler'in himayesi altında Küçük Asya'nın muhtelif yerlerine yayılmış Türk kabilelerinden Trak kavmine mensup Paflagonya'lılar M.Ö.VII.yy. başlarında Kimmer'lerin hakimiyeti altına girdiler.

LİDYA  İSTİLASI
   

Lidya hükümdarı Giges, Lidya'yı  zamanın en önemli ticaret merkezlerinden biri haline getirmiştir. Karadeniz'e açılmak için  Sinop'u sınırları arasına almak istiyor, bu amacını gerçekleştirmek için de Kastamonu ve çevresini ve tabii bu arada Daday'ı istila etmek istiyor.
   

Kimmer'ler  ve  Traklar Paflagonya'yı merkez edindikten sonra çevrelerindekilerle savaşa devam ettiler. M.Ö. 660 yılında Kimmer'ler Lidya hükümdarı Giges'e  yenildiler.

İRAN  HAKİMİYETİ
   

Lidyalıların egemenliği altındaki Paflagonya İran ile sınır haline gelmişti. Krezüs idaresindeki Lidyalılar  huzur ve refah içerisinde yaşarlarken, birden M.Ö. 547 yılında İran'lıların ( Perslerin ) saldırısına uğradılar ve yenildiler.

OSMANLI   İDARESİ
   

Fatih Sultan Mehmet  1460 yılında  Candaroğulları Beyliğine son vererek Kastamonu ve çevresini Osmanlı Devletine bağlı bir sancak haline getirmiştir.

Daday, Osmanlı Döneminde Candaroğulları çağındaki önemini bir hayli  yitirmiştir. Daday, 1284 Hicri yılına kadar Kastamonu'ya bağlı  bir kadılık halinde idare edilmiş, bu tarihten sonra ilçe olmuştur. Bir ara Sorkun ve Azdavay kadılıklarına'da ayrılan Daday'a  bir ara Eflani'nın de kadılık olarak bağlı olduğuna bazı kayıtlarda rastlanmaktadır