EVLER

İnsanlar yüzyıllar yılı evler yaptılar.
İrili ufaklı, birbirinden farklı,
Ahşap evler, kâgir evler yaptılar.
Doğup ölenleri oldu, gelip gidenleri oldu,
Evlerin içi devir devir değişti
Evlerin dışı pencere, duvar.
Vurulmuş vurgunların yücelttiği evlerde
Kalbi kara insanlar oturdu.
Gündelik korkuların çökerttiği evlerde
O fıkara insanlar oturdu.
Evlerin çoğu eskidi gitti tamir edilemedi.
Evlerin çoğu gereği gibi tasvir edilemedi.
Kimi hayata doymuş göründü,
Bazıları zamana uydular.
Evlerin içi oda oda üzüntü,
Evlerin dışı pencere, duvar.

Evlerde saadetler sabunlar gibi köpürdü:
Dışardan geldi bir tane, nar gibi,
Arttı, eksilmedi.
Evleri felâketler taunlar gibi süpürdü:
Kaderden eski fırtınalar gibi,
Ardı kesilmedi.
Evlerin çoğunda dirlik düzen,
Kalan bir hâtıra oldu geçmişte.
Gönül almak, hatır saymak arama!
Evlâtlar aileye âsî işte,
Bir çığ ki kopmuş gider, üzüntüden.


Evlerde nice nice cinayetler işlendi,
Ruhu bile duymadı insanların.
Dört duvar arasında aile sırları,
Dört duvar arasında dünyanın kahırları:
Bunca çocuk, bunca erkek, bunca kadın
Gözyaşlarıyla beslendi.
Küçükler, büyük adam yerine evlerin kiminde:
Çocukları işe koştu kalabalık aileler.
Okul çağlarının kadersiz yavruları,
Ufacık avuçlardan akşamları akan ter,
Tuz yerine geçti evlerin yemeğinde.
İnsanların kaderi besbelli evlere bağlı:
Zengin evler fakirlere çok yüksekten baktılar,
Kendi seviyesinde evler kız verdi, kız aldı
Bâzıları özlediler daha yüksek hayatı,
Çırpındılar daha üste çıkmaya,
Evler bırakmadılar.
Yeni yeni tüterken ocakların dumanı
- Kadın en büyük kuvvet erkeğinin işinde -
Erkekleri kaçtı, kadınları kaçtı
Evler dilsiz şikâyet, kaçmışların peşinde.
Şu dünyada oturacak o kadar yer yapıldı:
Kulübeler, evler, hanlar, apartmanlar
Bölüşüldü oda oda, bölüşüldü kapı kapı
Ama size hiçbir hisse ayrılmadı
Duvar dipleri, yangın yerleri halkı,
Külhânlarda, sarnıçlarda yatanlar!
BEHCET NECATİGİL

ESKİŞEHİR
ODUNPAZARI SOKAKLARI

ODUNPAZARI RESSAMI SELİM PEK
Kentler meydanlarıyla, yapılarıyla, cadde-sokaklarıyla, insanlarıyla etkiler sanatçıları. Her gün önünden geçtiğimiz bir yapıyı sanatçının eserinde gördüğümüzde farkına varır, severiz.
Kentler sanatçıların eserleriyle, yaşar, sanatçıların eserleriyle esvilir. Sanatçıların eserleriyle tanıtılır. Hatta sanatçıların eserleriyle kentlere aşık olunur.
İstanbul'u Orhan Velinin, Yahya Kemalin, A.Hamdi Tanpınarın şiirlerinde, Sait Faikin öykülerinde, İbrahim Çallının, Hikmet Onatın resimlerinde, Semih Balcıoğlunun karikatürlerinde, Ara Gülerin, Sami Günerin fotoğraflarında tanırız, severiz. Parisin de Pragın da, Viyananın da, Londranın da, New Yorkun da, Madridin de ressamları, şairleri, yazarları fotoğrafçıları, sinemacıları vardır.
Leonardo Renevdo Kentler severek yaşandığı için kenttirler, sevildikleri içinde yaşarlar diyor. Avrupa kentleri bin, iki bin yıllık kentlerdir. Evleri, sokakları, meydanları ilk yapıldıkları, düzenlendikleri gibi sürüp geliyor. Avrupalı kent sevgisini, kent anılarını yaşatarak yaşıyor. Eskişehir Yediler semtinden aşağı yüz yıllık bir geçmişi var. Yüz yılda üç-dört kez yapıları yıkılıp, tek katlıdan çok katlı yapılmış her yıkılıp yeniden yapılmasında kent anılarını, sevgilerini ve geleneğini de yok etmiştir. Yedilerin üst kesimi, yukarı mahalle denilen Odunpazarı yapıldığı gibi kalmış, 1970 li yılların başında çıkan SİT alan denilen koruma yasasıyla korunmaktan çok terk edilmeye bırakılmış, kalanlarla son yıllarda bir Odunpazarı yaratılmaya çalışılıyor.
Bugün Odunpazarı Evlerinin pek azında o evlerde doğmuş, büyümüş, o sokaklarda çocukluğunu geçirmiş insanımız yaşıyor. Odunpazarında sonradan yerleşenler olsada, daha o evlerde doğanlar yaşıyor. Selim Pek bu evlerden birinde doğmuş görevi gereği uzaklarda yaşamış sonra tekrar yuvaya dönenlerden denilenlenlerden biri olmuş eserlerinde Odunpazarını ve sokaklarını resimliyor. Terk edilmiş denilen Odunpazarından yeni Odunpazarı yaratmaya katılmış. Odunpazarını sevdirmek için fırçayı eline almış sokak sokak resimliyor.
Selim Pek bu resimlerini şimdi 17 Marta kadar Büyükşehir sanat Merkezi sergi salonunda sergiliyor. Sokaklarında sabah akşam geçtiğimiz, çocukluğumuzdan beri bildik evleri sokakları bizlere sunuyor. Bu eve buradan baktınmı, bu sokağı gördün mü? diye sorarcasına gözümüzün önüne getiriyor. Anılarımızı yaşatıyor.
Selim Pek emekli bando astsubayı. İlk resim derslerini Oryantalist ressam Kamil Aslanger'den almış, 1982 yılından beri çalışmalarını sürdürüyor. İstanbul Askeri Müzede ve özel koleksiyonlarda eserleri bulunuyor. 1995 yılından beri Yaşayan Asker Ressamlar Sergilerinde yer alıyor. Gaziantep'te, Erzincan'da, Çorlu'da daha önce kişisel sergilerini açmış. Eskişehir Sanat Derneğinin 13 ve 14. sergilerinde yer almış, derneğin üyelerinden. Eskişehir'in 1940lı yıllarda Halkevleri döneminde resimleri yapılmıştır. Ne yazık ki pek az ressamın eserlerine girebilmiştir. Eskişehir ressamı, Odunpazarı diyebildiğimiz bir Erdoğan Ulukan vardır bir de Beytullah Heper şimdi Odunpazarında yoğunlaşmış bir de Selim Pek var. Eskişehir'i sanatçılarımızın eserleriyle tanıtabiliriz, sevdirebiliriz. Selim Pek Eskişehir'de bu ilk kişisel sergisinde bunu gündeme getiriyor. Odunpazarı çocuğu Pek'e teşekkürler.
ŞEHABETTİN TOSUNER
SAKARYA GAZETESİ

ODUNPAZARI EVLERİ

Eskişehir'in Odunpazarı semti kentin güney kesimindeki tepelerin üzerine kurulmuştur. Osmanlı sivil mimari örneklerini koruyan kent, kıvrımlı yolları, çıkmaz sokakları, ahşap süslemeli bitişik düzenli, cumbalı evleri ile örf, adet ve geleneklerini koruyarak bir bütün olarak günümüze kadar gelmiştir.
Odunpazarında dinsel ve sosyal amaçlı yapılar, kamu yapıları ve ticari yapılar bulunmaktadır. Kurşunlu Camii ve Külliyesi, Çoban Mustafa Paşa tarafından 1525'de bir külliye halinde yapılmıştır. Akoğlan Camii, Müftü Camii, Tiryakizade Hasan Paşa Camii, Sivrioğlu Camii, Şeyh Şehabettin Türbesi, dini yapıların en önemlileridir. Kamu yapılarının başında Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi üslup ve yapısal özellikleri taşıyan Atatürk Lisesi, Cumhuriyet Tarihi Müzesi (eski Askerlik Şubesi) ve Mal Hatun İlkokulu gelmektedir. Odunpazarı Semti, "Odunpazarı Tarihi ve Kentsel Sit Alanı" olarak tescil edilerek korunmaya alınmıştır.
Odunpazarı konutları genelde iki tip olarak yapılanmıştır. İlk tip konutların girişleri sokaktan, bahçeleri arkadadır. İkinci tip konutlar ise bahçeler önde, konutlar bahçe içinde olacak şekilde; 1, 2, veya 3 katlı olarak yapılmışlardır. Konutlar genelde bir sofa ve etrafındaki odalardan oluşmaktadır. Çok katlı konutlarda zemin kat, mutfak, depo gibi servis hizmetlerine ayrılmış olup, yaşam üst katta sürmektedir. Konutların ön cephelerindeki iki tarafa pencereli köşe odası, daha büyük ve önemlidir.
Odalarda, genelde pencerelerin önünde oturma sedirleri vardır. En az bir duvar, ahşap işçiliğinin en güzel örneklerini veren dolaplardan oluşmaktadır. Ayrıca, duvarlarda günlük kullanım eşyaları için raf ve nişler vardır. Katlar arasındaki hareketliliği sağlayan sofa, aynı zamanda konutların en büyük mekanıdır. Misafirlerin ağırlanması için, selamlık denilen bir mekan bulunur. Konutlar harem ve selamlık kısımları ile çift bir evi andırmaktadır.
Geniş saçakları, kapıları, pencereleri, konsolları, tavanları, dolapları ve diğer ahşap işlerinde büyük bir ustalık ve zevk örneği gösteren konutlarda, kalem işçiliği ve oyma sanatının en güzel örnekleri görülebilir. Konutlarda yapı malzemeleri olarak ahşap, kerpiç ve moloz taş kullanılmıştır. Çatı örtüsü genelde oluklu kiremittir.

Evler yaşanmışlıklarıyla, solgun renkleri, mimarisi, görkemi, çekici görünümleriyle Eskişehir'de bir kültür abidesi olarak kentin anılarını saklar. Bu değerleriyle ressam Selim PEK'in ilgisini çekmeyi başarır.
Çift katlı ahşap evlerin açıldığı dar sokaklar, onurlu geçmişini korumaya çalışan evler, ressamın fırçasıyla umudu, yaşam coşkusunu, Anadolunun sıcaklığını yaşar.
Duygulara boyalar katılır, renklere dokunur pencere arkasında umutla bekleyen gözler, ninelerimiz, dedelerimiz yeniden hayat bulur tuvallerde.
Küçük bir yerleşimin bir parçası olan evler resimlerin odağında yer alır. Bol ışıkla yıkanan renkler resimlerin görsel anlatısını güçlü kılmaktadır.
Günümüzdeki çarpık şehirleşmeye, Odunpazarı evleri direnir. Geçmişin güzelliklerini yansıtarak taşıdığı umut ve sevgi yüküyle, kazandığı görsellik renk, renk, ışık, ışık, tuvallerde yerini alır.
Selim PEK Anadolu nun bu güzel şehrinin evlerinin tüm duyarlığı ile bilgi ve yeteneği ile resimler ve hayran olduğu bu kentin görünümlerine heyecanla renk ve ışık armonileri üzerine katar. Fırçasında ki harçla. Ev resimleri üzerine yoğunlaşır ve özgün sanat anlayışıyla, Eskişehir insanı, evleri ve doğasını tanımak için bizlere çok önemli güzellikleri sunar.
SEVGİ KOÇ

ANA SAYFAM