haberler

TRAVESTİ,GAY,LEZBİEN GİBİ KOMÜNİTELERİN HEPSİNİN SIĞACAĞI DEMETİN PEMBE EV PROJESİ

LAMBDA'ya yardım etmeyi ve 'Mor Çatı' gibi ama gay, lezbiyen, biseksüel, travesti-transseksüel komünitenin sığınabileceği ve içinde pek çok çalışmanın olacağı bir 'Pembe Ev' projesi yapmayı planlıyorum.



--------------------------------------------------------------------------------
BİA Haber Merkezi
20/11/2004 Ayliz BASKIN
--------------------------------------------------------------------------------
BİA (İstanbul) - Demet Demir'in ismini, insan hakları, özellikle de travesti ve transseksüel hakları için yaptığı çalışmalardan biliyordum.

İnsan Hakları Derneği'nden (İHD) telefonunu alıp, bir araştırma konusunda bana yol göstermesini rica etmek için onu aradığımda, karşımda yumuşak bir sesle konuşan, doğal ve sıcak birini buldum.

Bir bira içmek için sözleştik ve buluştuğumuzda ondan bundan laflarken, fark ettim ki Demet'e soracak çok şey var. Benim, kalem-kağıt, teyp ve fotoğrafçı partnerimle geldiğim ikinci buluşmamız, böylece daha donanımlı başladı!

Transseksüel ve travestiler arasında örgütlenme var mı? Sanki gay ve lezbiyen gruplara göre daha gerisindeler örgütlenmenin, ne diyorsun?

Tabii, transseksüel komünite söylediğin gruplardan daha apolitik yaşıyor. Zaten yüzde 99'u seks işçiliği yapmak zorunda bırakıldığı için, bireysel kurtuluş peşindeler ve bu anlaşılır bir durum.

Aslında Türkiye'de gay-lezbiyen komüniteden önce transseksüeller örgütlenmenin öncülüğünü yapmıştı, kendilerine yönelik saldırılar ve işkencelere karşı seslerini yükselterek ama işte, maalesef devam etmedi bu örgütlenme.

Biz şu anda LAMBDA'da üç travesti/transseksüeliz. İnsanlar böyle bir örgütlenme içine girmek istediklerinde bile baskı ve şiddete dayanamayıp sineye çekiyorlar her şeyi. Tabii basın ve yargı da onlara karşı olunca...

Politik bilinçle çalışan başka arkadaşlar da var ama benim gibi 24 yıldır bilinçli bir şekilde hak savunuculuğu yapan yok.

Politik kimliğin ne zaman gelişti? Cinsel kimliğin politik hayatında engel olarak görüldü mü?

18 yaşında gece okuluna giderken sol hareketin içinde yer aldım. 80'de gözaltına alındım, 82'de 8 ay cezaevinde kaldım. Ben 3-4 yaşlarında kendi cinslerimden hoşlandığımı hatırlıyorum.

O zamanlar tabii doğalın neyse onu yaşıyorsun. 13,14 yaşlarında üzerimdeki baskıları hissedip içime kapandım. 17 yasındaydım artık kendimi iyice anladığımda.

Ama politik kimliğimle cinsel kimliğim bir arada tabii zor oldu çünkü sol gruplar, eşcinselliği ya da travestiliği burjuvazinin bir hastalığı olarak görüyorlar. Cinsel kimliğim yüzünden beni gruptan dışladılar. Devrim mücadelesi adına cinsel kimliğimi bir kenara attım gençken ama yine de yaranamadım.

O zamanlar erkek kılığında olduğum için gerçek cinsel kimliğimi saklamam daha kolaydı politik çalışmalarımda ama cezaevinde tabii ki 24 saat beraber olunca, 2 ayda arkadaşlar benim cinsel kimliğimi anladı.

88'de Radikal Yeşil Hareketten İbrahim Erenler'le tanıştım. İnsan hakları mücadelesini ondan öğrendim. O zamandan beri de başım beladan kurtulmuyor!

1991'de de 2 ay cezaevinde yattım. Biliyor musun, ben şimdiye kadar yediğim her dayağın hukuki hesabını sordum ama bir sonuç alamadım.

12 Eylül'ün apolitik kalıntıları hala devam ediyor. Aslında bizim kuşak için her şey daha zordu, hem politik olarak hem bir travesti olarak. Polis baskısı eskisi kadar vahşi değil.

Son 10 yıldır gayler, 3-5 yıldır da lezbiyenler seslerini oldukça iyi duyurabiliyorlar. STKlar da var toplanabileceğimiz, o yüzden şimdi her şey göreli olarak daha kolay travestiler için.

Ben, dediğim gibi 24 yıldır bilinçli bir mücadele veriyorum ve 5-6 yıldır çok şeyin değiştiğini söyleyebilirim. Artık arkadaşlar yüzlerini saklamadan basın açıklaması yapabiliyorlar.

Bence bizim kuşak travestiler, özellikle benim gibi politik olarak aktif olanlar sayesinde, diğerleri kendileri gibi birilerinin olduğunu gördü ve herkes rahatladı.

Ben 99'da belediye meclisi üyeliği için adaylığımı koydum. Seçilmedim ama böyle bir adaylığın ilk defa olması bile iyiydi.

Eskiden travesti olmak daha zordu dedin. Anlatsana, o günlerde neler yaşıyordunuz.

85'lerde falan travestileri yakalayıp şehir dışına gönderiyorlardı, Eskişehir'e, İzmit'e, Gebze'ye falan. İnsanlar oralardan kaçıp geri geliyordu. İstanbul seni kabul etmiyorsa, küçücük şehir nasıl etsin?

Bir de polisler bizi gözaltına alıp Belgrad ormanına bırakıyorlardı, üzerimizde para falan ne varsa alıp, çırılçıplak öyle ormanda. Kömür kamyonlarına binip şehre geri geliyorduk. Bir dönem bu muameleler iyice kötüleşmişti. Polis bir kaç arkadaşımızı Belgrad ormanına götürüp başlarına silah dayadı falan.

Yeni emekli oldun, değil mi? Emekli olman ve aylık almanla ilgili gelişmelerden söz eder misin?

Biliyorsun bu toplumda, aslında başka pek çok ülkede de, transseksüel ve travestiler için seks işçiliğinden başka çalışma ortamı yok. Nasıl para kazanacaksın? Sistem seni seks işçiliğine yöneltiyor. İşe girmek için cinsel kimliğini ret edeceksin, erkek olacaksın.

Ben 96'da ameliyat oldum. Kadın kimliği alabilmek için mahkemede 1.5 yıl surdu davam. Neyse, daha önceden, efemine erkek kılığındayken çalışmam zor olsa da, çantacıda, matbaada ve bir torna tasfiye atölyesinde çalışmıştım; 2.5, 3 yıl sigortalılığım vardı.

İsteğe bağlı emeklilik için eniştem beni işe girdi, çıktı gösterdi. Başvurum kabul edildi. Yalnız geçmişe dönük çok para ödemek gerekiyordu, o yüzden biraz zaman aldı. Annem bana yardım etti. Biz çalışıp iyi para kazanırken hayat öyle geçer zannediyorduk ama öyle değilmiş tabii.

Yeni İş Yasası ile, 6 ay içinde bütün borçlarımı ödemem gerekiyordu, ödeyemeyince emeklilik de 7 ay gecikti. Tabii sigorta yıllar önce erkek kimliğiyle yazılmış.

Sigortaya kadın olduğuma dair mahkeme kararını verdim. Oradaki memur homofobik biriydi, beni çok uğraştırdı.
Neyse sonunda Temmuz'dan beri emekli aylığı alıyorum; bu benim en büyük garantim.

Neyse ki küçük bir evim var. Başka da bir birikimim yok hayatta. Bunca yıldır kazandığımız, işte, sınırlı cinsel haklar!

Basının transseksüel ve travestilere bakışını nasıl buluyorsun?

Bizlerle ilgili haberleri yine en çok sol eğilimli gazeteler yazıyor ama tabii yeterli değil. Zaten duyduğum, travestilerle ilgili haberlere bir şekilde yasak koyulduğu son zamanlarda. LAMDA'nin geçenlerde yaptığı basın açıklamasına yer dahi vermediler.

TVlerde de yoktu ertesi günü. LAMDA'nin gay pride aktivitelerini, mesela, bir tek Gündem ve Cumhuriyet verdi. Geçenlerde Radikal'de de LAMBDA'nın danışma hattıyla ilgili küçük bir haber vardı.

Bunların hiç biri yeterli değil. Basın için anca 'ilginç' haber olman lazım. Ya soyulacaksın, işkence göreceksin ya da cam çerçeve indireceksin bir yerlerde! Yoksa seni dışlıyorlar basında da.

Tabii LAMBDA gibi örgütlerin de medyayı iyi kullanmayı öğrenmeleri lazım. Bizim gruplarda bu çok eksik.

Türkiye'deki kadın hareketiyle ilgili ne diyorsun?

Ben kadın hareketinde de yer aldım. 89'da yeni başlamıştım kadınlarla çalışmaya. Fakat sosyalist kadınlar tavır aldılar ve travestilerin harekette yer almamalarını tercih ettiler.

Kadına yapılan şiddetin daha katmerlisini görüyoruz biz halbuki! Feminist Kadın Kurultayı bile bölündü bu yüzden. Erkekleri konuşturup beni niye konuşturmuyorsunuz?

Emeklilikte planların neler? Kitap yazmaktan söz ediyordun, nedir?

Yıllardır projemdi otobiyografimi yazmak. Gecikti ama iyi de oldu, çünkü daha çok şey yaşadım. Şimdi tam zamanı. Benim yaşadığım dönemi bilen az insan var. Ve ben hem tanığı, hem mağduruyum o dönemin.

Yeni nesil bizim yaşadıklarımızı hiç bilmiyor. Kitabım, sosyal tarihimiz bir yandan, bir yandan benim çocukluğum, cinselliğim, politik kimliğim, gördüğüm şiddet, daha geç yaşlarda yaşadığım depresyonlar, vs. üzerine kurulacak.

Umarım kaynak bulabilirim bu proje için. Önümüzdeki 2 yıl için hedefim bu kitabı yazabilmek ve yurt dışında bastırmak. Burada insanin emeğinin karşılığını vermiyorlar.

Bu projeyi gerçekleştirebilirsem, seyahat etmek, artık bu yaşta insan gibi yaşamak istiyorum. Kazandığım parayla LAMBDA'ya yardım etmeyi ve 'Mor Çatı' gibi ama gay, lezbiyen, biseksüel, travesti-transseksüel komünitenin sığınabileceği ve içinde pek çok çalışmanın olacağı bir 'Pembe Ev' projesi yapmayı planlıyorum. (AB/BA)

yazının alındığı sayfa

HOMOFOBI VE TRANSFOBI YE KARŞI BİRLEŞELİM

(Aşağıda, Antikapitalist’te değişik zamanlarda yayımlanan iki yazı ve iki makaleyi okuyacaksınız)

Homofobi ve Transfobiye Karşı Birleşelim!
Geçtiğimiz haftalarda Eşcinsel Onur Haftası nedeniyle Lambda'nın düzenlediği etkinlikler, Türkiye tarihinde ilk kez yapılan ve grubumuzun da katıldığı eşcinsel onur yürüyüşünün gerçekleşmesiyle son buldu. Bu yürüyüş, birçok eşcinselin güven kazanmasını, özgürleşme açısından birşeyler yapılabileceğine olan inancının artmasını ve özgürleşme hareketinin Türkiye ayağının güven tazelemesini sağladı.

Ancak kapitalizmden beslenen yoz kültür, eşcinsellere yönelik şiddet ve ayrımcılığın her alanda artmasını ve meşrulaştırılmasını Türkiye dahil birçok ülkede beraberinde getiriyor. Geçtiğimiz günlerde bir tv programına katılan İstanbul Valisi Muammer Güler yaptığı konuşmada, halkı travesti ve transeksüellere karşı açtığı mücadelede yanına çağırdığını ifade etti. Sonrasında birçok travesti ve transeksüele karşı yapılan operasyonu TGRT, "travesti kepazeliğine son" başlığıyla haber ederek, olayın meşrulaştırılmasına katkı sağlamaya çalıştı ve kendi kepazeliğini başarılı bir şekilde sergiledi. TGRT kepazeliğini protesto etmek amacıyla bir grup, televizyon binası önünde toplandı.

Valinin hedef göstermeleri sonucunda, ayrıca, 18 Temmuz gecesi bir grup travesti pompalı tüfekle saldırıya uğradı. 4'ü ağır olmak üzere toplam 10 kişi yaralanarak hastaneye kaldırıldı.

Olaylar karşısında Lambda'da basın açıklaması düzenleyen bir grup travesti ve transeksüel, olayları ayrıntılandırarak bir polisin, "annemin üzerine yemin ederim ki hepinizin kökünü kazıyacağız" dediğini belirtti. Gözaltına alındıklarını ve sonrasında savcıya çıkartıldıklarını belirten travestiler, alenen hayasızca harekette bulunmaktan 520.138.000 TL, teşhircilikten 86.696.378 TL para cezasına çarptırıldıklarını ifade ettiler. Ankara'da da benzer durumların olduğu, kurulan "balyoz ekibi" olarak adlandırılan bir ekiple gözaltıların ve şiddetin arttığı biliniyor.

Homofobik-hetero-cinsiyetçi şiddet, kendisini kapitalist eğlence kültürü içinde de var ediyor. Son zamanlarda başta medyada olmak üzere sık sık birçok alanda duymak zorunda kaldığımız taşfırın erkeği-light erkeği geyiği, bir şaklabanın son derece cinsiyetçi, kadınları ve eşcinselleri aşağılayan ve absürd sözler içeren şarkısıyla müzik alanında da kendisini ifade ediyor. Hatta bunun için Trabzon'da yarışmalar düzenleniyor ve hiç de tesadüfi olmayan bir şekilde futbol federasyonu başkanı yılın taş fırın erkeği seçiliyor ve cinsiyetçi şiddet futbola kadar uzanarak beslenebildiği bütün alanlara -aile, din, gelenekler, eğitim, siyaset gibi- giriyor. Kapitalist kurumlar, şiddetle -karşılıklı- beslenerek ayrımcılığı yaratıyor ve böylece kendi varlıklarını sağlıklı bir şekilde devam ettiriyor.

Uluslararası alanda da devam eden sınıf ayrımı kökenli homofobik zihniyet, Hollanda, Kanada ve Belçika gibi ülkelerin "hemcinsler arası evlilikleri" resmileştirmesinin ardından Vatikan devletinin 1 Ağustos günü eşcinsel evliliklere ve devlet yardımına dayalı yaşam birlikteliklerine karşı "evrensel savaş" ilan ettiğini açıklamasıyla örneklendi.

NE YAPACAĞIZ?
Her gün yeni bir haber, yeni bir homofobik, transfobik vak'a, her gün şiddet, her gün ayrımcılık! Sistem, kimliğimizden sıkılıyor, istemiyor veya kendi yararına konumlandırmaya çalışıyor. Bizi heteroseksüel maskesi takmaya ve o maskeyle yaşamaya zorluyor. Bizi küfür nesnesi olarak görüyor. Travestilere zorunlu seks işçiliği dayatıyor, kamusal alanda hiçbir özgürlük alanı açmıyor ve onları kendi zihniyetiyle yargılıyor, katlediyor. Heteroseksüel-eşcinsel ayrımını besliyor, meşrulaştırıyor, okullarında, fabrikalarında, köylerinde, metropollerinde, sokaklarında.. Peki ya ne yapacağız? Eşcinsellere dayatılan zorunlu heteroseksüelliği, travestilere dayatılan zorunlu seks işçiliğini kabul edemeyiz. Zorunlu seks işçiliği ve zorunlu heteroseksüellik insanlık suçudur! Ve biz bu suçu işleyen ve binlerce eşcinselin,travestinin ve transeksüelin ağır psikolojik problemler yaşamasına, öldürülmesine, katledilmesine, abluka altına alınmasına sebep olan katili biliyoruz! Katil kapitalizmdir! Ve ne yazık ki, katilimizin suçları sadece bunlarla sınırlı değil! Örneğin yılda 40 milyon insanın açlık ve yetersiz beslenmenin sebep olduğu hastalıklardan dolayı ölmesine, milyonlarca işçinin çok düşük ücretlerde çalıştırılarak sömürülmesine, Arjantin'deki insanların fare yiyebilecek derecede aç kalmasına, işsizliğe sebep olan suçlar da aynı katile ait. Öyleyse hepimizin hayatını bok eden, bizi bölerek, ayırarak geçimini sürdüren bu katil sisteme karşı mücadele etmeliyiz. Ancak sistemin böl-yönet taktiğiyle bizi birbirimize düşman kesilmemizi istediğini ve bu şekilde asıl düşmanın kendisi olduğunu unutturmaya çalıştığını bilerek ve birleşerek! Kürt, Ermeni, Rum, Alevi, Sünni, eşcinsel, travesti-transeksüel, siyah, beyaz, Türk, Laz, Çerkes, Çingene, Arap, Suryani, Müslüman, Hristiyan, Yahudi, ateist.. Hepimiz kardeşiz ve hepimizin problemlerinin kaynağı aynı boklu sistem.. Öyleyse birbirimize karşı mücadele etmekten birbirimizi düşman bellemekten vazgeçmeli, ayrımcılığı yaratanlara karşı, bütün etnik, kültürel ve cinsel renklilikleri yok ederek bizi birbirimize benzetmeye çalışan bu sisteme karşı beraber mücadele edelim. Bu noktada küresel direniş hareketinden örnekler almalı ve küresel kapitalizme, cinsiyetçiliğe, homofobiye, doğa katliamlarına, ekolojik bozukluklara, yöneticilere, savaşa, emperyalizme, işgalcilere, ırkçılığa, AIDS'e, paranın saltanatına, hiyerarşiye, haramilere, efendilere, tek tipçilere, Bush denyosuna ve o denyo gibi başka denyolara karşı mücadele verenlerin, başka bir dünya isteyenlerin mücadelesinin Türkiye'deki yerel ayağını oluşturmak için beraber çalışmalıyız, beraber çalışmalıyız diyorum, çünkü biliyorum ki;

Birimiz dahi özgür olmadan, hiçbirimiz özgür o-la-ma-ya-cak!

Antikapitalist; Sayı 25; Eylül 2003


“Lezbiyen ve Geylerin Sorunları ve Toplumsal Barış İçin Çözüm Arayışları Sempozyumu”
Türkiye Eşcinsel Hareketi
23 ve 24 Mayıs 2003 Tarihlerinde Kaos GL tarafından düzenlenen ve birçok akademisyenin, gazetecinin ve eşcinsel aktivistlerin katıldığı "Lezbiyen ve Geylerin Sorunları ve Toplumsal Barış İçin Çözüm Arayışları" başlıklı sempozyum, Türkiye Eşcinsel Hareketin geldiği ileri noktayı işaret ederken, hareketin kendi içinde yaşadığı sorunları da tartışabilme olanağı sundu. Uluslarası katılımcıları da olan sempozyuma İngiltere'den sendikacı Kürşat Kahramanoğlu ve AB İngiltere parlementeri Michael Cashman da katıldı. Türkiyenin eşcinsel haklarını sağlaması konusunda yasalar çıkarması için girişimlerde bulunduğunu ve bulunacağını ifade eden parlementer, TBMM İnsan Hakları Komisyonu'nda hiç gey veya lezbiyen olmadığını ve bu sorunun giderilmesi gerektiğini vurgulayarak komisyonu MGK'ye benzetti. Adalet Bakanı Cemil Çiçek'e de eşcinsel haklarını sağlaması için çalışacağını belirten ve aynı zamanda İngiltere İşçi Partisi üyesi olan Cashman, İngiltere Eşcinsel Hareketi içerisinde yaşadığı deneyimlerini anlatarak, Türkiye Eşcinsel Hareketi'ne, izleyeceği yol ve sorunları giderme konusunda katkılar sağladı. Sendikalar ve gey-lezbiyen üyeler konulu ayrı bir oturumun olduğu sempozyumda, sendikalarda gey-lezbiyen üyelerin bulunup bulunmamasının yarattığı durumlar üzerinde duruldu ve eksikliklerin ve çözümlerin nasıl giderilip geliştirilebileceği tartışıldı. Pazartesi dergisi yazarlarından, sosyalist feminist haraketin aktivistlerinden Ayşe Düzkan, eşcinsellerin açığa çıkması açısından tabir edilen "coming out the closet" (dolaptan çıkmak) deyimini, "dolaptan çıkmak yetmez, bu sadece reform sayılabilir ve sorunu tam anlamıyla ortadan kaldırmaz, devrimciler dolabı ortaya çıkaran sebepleri tespit ederek, bunlara karşı mücadele edilmelidir" diyerek sosyalistlerin eşcinsellere yönelik uygulanan ayrımcılık ve şiddetin kökenlerine inerek, buna karşı mücadele vermesi gerektiğini işaret etti. Katılımın 100-150 civarında değiştiği sempozyum, daha sonra benzer gey ve lezbiyenlerle ilgili etkinliklerin yapılması gerektiği ışığında bitirildi.

Sosyalistler ve Eşcinseller
Bilinmelidir ki, bölünen bir halk, işçi sınıfı daha kolay yönetilir, toplumsal zenginliği elinde bulunduran kapitalist sınıf, yönetimini daha etkin bir şekilde dayatır. Halkı Türk-Kürt, kadın-erkek, Alevi-Sunni, eşcinsel-heteroseksüel diye böler ve bu bölünmede medya, din, eğitim, kültür, gelenekler gibi toplumsal yapıyı inşa eden olgular üzerinde etkinlik gösterir.

Eşcinsellerin kurtuluşu da, bu kurumlara yönelik mücadele etmekten öte, bu kurumların yıkılıp dönüşebileceği ve toplumsal barışın sağlanabileceği bir toplumsal düzen, ekonomiyi ve dolayısıyla diğer kurumların da yapısı ve işlevini belirleyen kapitalist azınlık olan yönetici sınıfın iktidarlarının ellerinden alınmasıyla ve iktidarın topluma mal edilmesiyle, yani sosyalizmle mümkün kılınacaktır. Bu noktada Ekim Devrimi eşcinsellere yönelik şiddet ve ayrımcılığın nasıl kırılabileceği noktasında bize ışık tutmaktadır. Çağına göre oldukça ileri sayılabilecek düzeyde gey ve lezbiyenlerin özgürlüğünü koruyan ve sağlayan yasaların çıkarılması sosyalizmin özünden kaynaklanan bir durumdur. Bu sayede Rusya'da yaşayan lezbiyen ve geyler cinsel edimden öte bir yaşam anlayışına sahip olduklarını ifade edebilmiş, toplumsal yaşam alanı bulabilmiş ve kamuoyunda özgürlükler ve haklar elde edebilmişlerdir. (Ancak Sovyetler'in karşı devrime yenilmesinden sonra Stalin iktidarında tüm eşcinsellerin hak ve özgürlükleri ellerinden alınarak yenilgiye uğratılmıştır, aile fetişizmi tüm kurumlara yansıtılmıştır ve birçok gey cinsel yönelimlerinden ötürü ölümle cezalandırılmıştır. Stalin'in uygulamalarını ve politikalarını savunan günümüzdeki Stalinistler de eşcinselliği kapitalizmin bir artık ürünü olarak değerlendirme gibi vahim bir ideolojik problemle karşı karşıyadırlar) Sosyalizmle birlikte oluşacak özgür, eşitlikçi ve paylaşımcı kültürle homofobik ve heteroseksist yapı ve toplumsal darkafalılık da ortadan kalkacaktır, sadece eşcinsellere uygulanan baskılar değil tüm ezilenlere sahip çıkılarak uygulanan baskıları yaratan koşullar ortadan kalkacaktır, yani ezilenlerin şöleni olacaktır.

Mücadelemiz ezilenlere sahip çıkan devrimci bir işçi partisiyle başarıya ulaşacaktır. Bu nedenle hepimiz böylesi bir örgütlenmeye katkı sunmalıyız. Eşcinsellere yönelik ayrımcılık ve şiddet, heteroseksist toplum yapısı ve hegomonik erkeklik ancak sosyalizmle kırılabilir ve unutulmamalıdır ki eşcinsellerin özgürlüğü heteroseksüelleri de özgürleştirecektir.

Antikapitalist; Sayı 24; Haziran 2003





Portre: Batman’da eşcinsel olmak
Serhat’la Röportajı yapan: Abbas Şahin (Veysi’ye katkıları için teşekkür ederiz…)


Eşcinselliğini ne zaman ve nasıl keşfettin?
Eşcinselliğimin çok küçük yaşlarda bile farkındaydım. Erkeklerden hoşlanıyordum ama isim koyamıyordum. Hep erkeklere ilgim vardı. Hiç bir zaman bir kadın vücudu bana çekici gelmedi. Küçükken en büyük korkum, bir gün bir kadınla evlenme mecburiyetinde kalıp hayatımı sürdürmekti. Ben erkekleri seviyordum. Ama çevremde hep erkek kadın ilişkileri vardı. Eşcinsel birliktelik örneği yoktu. Kadın kadına, ve erkek erkeğe yasak, günah, cehennemlik ilişkiler diye anlatılırdı bize. Bu söylentiler yıllarca psikolojimi bozdu.

Eşcinsel kimliğinle ilgili neler hissettin?

Çok tuhaf oluyordum. Kendime lanet ediyordum. Sırf eşcinsel olduğum için defalarca intihar girişiminde bulundum. 17 yaşındayken benden bir yaş küçük sevgilim vardı.Fırsat buldukça birlikte oluyorduk. Birlikte olduktan sonra tövbe edip, bir daha birlikte olmayacağımıza söz verip ayrılıyorduk. Yine bir araya geldiğimizde yine ilişkimiz oluyordu. Bu iki yıl boyunca sürdü. Ama birbirimizi çok seviyorduk. Ne İslam dini, ne Kuran-ı Kerim , ne de ettiğimiz yeminler aşkımıza engel olabildi. Bu ilişkiyi yaşarken de kendimi kabullenmiyordum. Artık Batman'da yaşamak bana çok ağır geliyordu. Tam olarak Pembe Üçgen grubuyla tanışırken kendimi kabul ettim.

Çevrene nasıl açıldın, ilk kiminle ya da kimlerle paylaştın?

İzmir'den dönmeden 15 gün önce eniştemi arayıp eşcinsel olduğumu söyledim. Hiç beklemediğim bir tepkiyle karşılaştım. “Bu senin hayatın, istediğin gibi yaşayabilirsin” dedi. Aslında ben de ondan olumsuz bir şeyler beklemiyordum. Batman'a geldiğimde anneme ve kardeşlerime söyledim.Söylememle birlikte kavgalar başladı. Annem hocalara gidip durumumu anlatıyordu. Hocalar da bunu günah, İslam dinine aykırı, şeytana tapan insanlar diye anlatıyordu.Bunun üstüne annemle olan ilişkilerim tamamıyla koptu. Kardeşlerimi sürekli eşcinsellik konusunda bilgilendiriyordum.Tartışmalar ve evden kovulmalar 2 yıl sürdü. Beni hayatımın hiç bir alanında yalnız bırakmayan eniştemle ailemin 2 yıllık mücadelesinden sonra ailem beni kabullendi. Çevrem daha hoşgörülü olmaya başladı. Bunun bedelini sadece ben ödemedim eniştemde en az benim kadar hor görüldü. Ama beni hiç bir zaman yalnız bırakmadı.

Daha önce yayınlanan röportajlarından sonra çevre, aile, arkadaş tepkileri nasıldı?

Daha önce Ülkede Özgür Gündem ( 07 haziran 2004 ) ve Birgün ( 15 kasım 2004 ) gazetelerinde röportajım yayımlandı.Gündem’de yayımlanan röportajımdan sonra hayatım bir anda kabusa döndü. Ailemin inanılmaz baskısı vardı ve her an Batman’dan ayrılabilirdim. Ailem bana baskı yaparken çevrem aileme baskı yapıyordu tam bir çıkmazdaydık oysa ben Batman’da yaşamak istiyordum çevrede dedikodular ve aşağılamalar arttı. Zaten röportaj vermeden öncede ben kendimi gizlemiyordum. o dönem hayatımın en zor dönemlerinden biriydi. Çevre cinsel kimliğimi dört duvar arasında gizli yaşadığım sürece beni kabullenirdi. Oysa cinsel kimliğim kişiliğimin bir parçası ve bunu çok da gizleme gereği duymuyordum. Zaten toplumun da bizlerden beklediği bu; sen eşcinselsin, yasak bir kimliğin var bunu gizli yaşadığın sürece biz seni kabulleniriz. Ama ben eşcinselim dediğinde toplum sana karşı cephe oluşturuyor. Ve dışlıyor. Verdiğim röportajda insanların en büyük tepkisi sen neden cinsel kimliğini ön plana çıkarıyorsun demek oldu. Ben bu toplumda o kadar sorun yaşarken, dışlanıp aşağılanırken, insanlar hep işin magazin tarafını ele almaya çalıştılar.Eğer ben eşcinsel olarak dışlanıyorsam, bu bireysel bir sorun değil, toplumsal bir sorun olduğunu, benim de bir farklılığımın olmadığını, uzaydan gelmediğimi, nefes alıp verebildiğimi, bir Kürt gencinin de eşcinsel olabileceğini anlatmaya çalıştım. İnsanlar bunları görmezden geldiler. Eşcinselliğin sadece Batılılara ve burjuva kesime ait olduğunu düşünüyorlardı.

Diğer eşcinsellerle nasıl tanıştın?

Diğer Batman'lı eşcinsellerle internet aracılığıyla tanıştım. Zaten gazetedeki röportajımdan sonra yanıma gelip eşcinsel olduğunu açıklayanlar da oldu.Geçen sene iki tane efemine genç yolda yürürken yanlarına gidip onlarla konuştum. Hala görüşüyoruz. Bir arada olunca acılarımız hafifliyor. Eksik yanlarımızı paylaşarak gideriyoruz.Yalnız olmadığımızı görüyoruz. Çünkü yıllarca sadece kendimizin eşcinsel olduğunu, bizim dışımızda eşcinsellerin olmadığını düşünüyorduk.

Eşcinsel ilişkiler üzerine ne düşünüyorsun?


Herkesin cinsel hayatı kendine göre değişiyor bu soruyu kendi açımdan cevaplayabilirim. Hala insanlar eşcinseller nasıl sevişiyor hanginiz aktif hanginiz pasifsiniz gibi sorular soruyorlar. Ben de bir insan gibi sevişiyorum yani havada sevişmiyorum, uzayda da sevişmiyorum dikenler üstünde de sevişmiyorum farklı olan tek şey partnerimin hemcinsim olması. Ben kendimi aktif veya pasif olarak değerlendirmiyorum Bu bana çok ters. Yatakta erkek rolü kadın rolü diye bir şeyde yok yani bir şeyin bir yere girmesi gerekmiyor. İnsanlara cinsel obje gözüyle bakmıyorum. Karakterli ve kişilikli olması benim için ön planda, zaten düşünce olarak birbirinizi anlayıp saygı gösterebiliyorsanız fiziksel görünüme pek önem vermiyorsunuz.

Eşcinsel örgütlerle iletişimin var mı?

Pembe üçgenle İzmir’deyken tanıştım. Çok tesadüfen olmuştu. Konak’ta bir geyle tanıştım biraz sohbet ettikten sonra İzmir Eşcinsel Pembe Üçgen diye bir gruptan bahsetti. Beni hemen onlarla tanıştırmasını istedim. O dönem eşcinselliğimi kabul etmiyordum. Pembe Üçgen Grubu bana ilaç gibi gelmişti.Çünkü ilk defa o kadar gey ve lezbiyeni bir arada görmüştüm. Yalnız olmadığımı anladım.Grup sayesinde Lambda ve Kaos'tan haberdar oldum. Çok sonra Lambda ve Kaos'a gittim.Batman'da Kaos GL dağıtımcısıyım. Lambda ile hala iletişimim var. Lambda'nın eşcinsel danışma hattı çıkartmalarını şehrin işlek caddelerinde duvarlara, otobüs duraklarına, yapıştırıyorum. Bu hat Batman'lı gizli ve kendini kabullenmeyen, yanlış ve yalnız olduğunu düşünen eşcinseller için çok önemli.Diğer eşcinsel örgütlerini biliyorum ama iletişimim yok Batman'lı eşcinsel arkadaşlarımın çoğu eşcinsel örgütlerinde haberleri yok. Anlattığımda ise bir kez daha görüyoruz yalnız olmadığımızı. Lambda ve Kaos'un varlığı bizlere müthiş cesaret veriyor. Geçen yaz Devrimci Eşcinsel Hareket kuruldu.Kendimizi DEH'e daha yakın görüyoruz.Türkiye'de eşcinsel örgütler toplumsal cinsiyetçiliği özgürleştirme mücadelesi verirken, DEH hem toplumsal cinsiyetçiliği özgürleştirmek hem de Kürt sorununa demokratik çözümler getirmek için mücadele veriyor. Biz hem etnik hem de cinsel kimliğimizi özgürleştirme mücadelesi veriyoruz

Kürt bölgelerinde eşcinsellerin durumu ne?

Kürdistan'da 10 - 15 yıl öncesine kadar Hizbullah adında bir grubun, okullarda kız ve erkek öğrencilerin bile birlikte okul bahçesinde dolaşmasını yasakladığı ve bir çok okulda kız öğrencilerin dövüldüğü bir coğrafyada yaşadık. Bugün kendi cinsel kimliğimizle belli bir kesim tarafından ne kadar dışlanıyor olsak da, cinsel kimliğimiz olan gerçekliğimiz toplumun belli bir çoğunluğu tarafından kabul görüyor. Bu toplumun bizi kabul etmesinin kesinlikle Kürt Özgürlük Hareketinin ve ona öncülük eden sayın Öcalan'ın yaratmak istediği sosyal birey, ve sosyal toplumun emeği ve verdiği mücadelesidir. Biz kimliğimizle belli bir yere kadar baskı gördük. Zaten bu ilk aşama bizler için biraz zor oldu. Medyada yansıtıldığı gibi bölgede kurumsallaşmış bir feodalizm yok. Sadece feodalizmin kalıntıları var. 25 yıllık Kürdistan Özgürlük Mücadelesi feodalizmi yıkmaya çalışıyordu. Devlet feodalizmi ayakta tutmaya çalışan aşiretleri beslerken, Pkk 25 yıl önce buna dur demişti. 25 yıl öncesinde bir eşcinsel kendini var edemezdi.Eğer ben bugün kendi cinsel kimliğimle biliniyorsam bu benim cesaretimden değildir. Öcalan'ın yaratmak istediği yaşamı,özgürlüğü, ve hayat felsefesinden cesaret alıyorum ben bugün Isparta'da yaşamış olsaydım kendimi var edemezdim kabul görülmezdim. Çünkü Kürt halkı devlet ve medya tarafından öteki kalıba sokulup ötekileştirildi. Farklı lanse edildi.Sistem Kürtleri öldürüp ezerken, Kürtler farklılıkları kabullendi. Batman'da karısını öldüren bir adamı, medya namus cinayeti diye haber yaparken , Antalya'da karısını öldüren bir adamı, kıskanç koca eşini öldürdü diye haber yapıyor.

Siyasal partilerin, sivil toplum örgütlerinin, yerel yönetimlerin sizlere bakışı nasıl?

Siyasal partilerden yanımızda olduğunu belirten bir tek DEHAP var. DEHAP eşcinselliği 10. maddesine aldığında bana pek de inandırıcı gelmemişti. Sadece teoride olacağını düşünüyordum. Çünkü diğer siyasal partiler de eşcinsellerin sorunlarıyla ilgileneceklerini açıklayıp, aslında eşcinselleri bir anlamda kullanmaya çalıştılar.Biz DEHAP'ın samimiyetine inanıyoruz.bundan kısa bir süre önce arkadaşımı tehdit eden psikopat bir kesim vardı Biz sorunumuzu DEHAP'a ilettik zaten gerekenler de yapıldı ve sorunumuzla ilgilendiler her hangi bir sorunla karşılaştığımızda yanımızda olacaklarını belirttiler.Sivil toplum örgütlerinde ise şu ana kadar olumsuz bir tavırla karşılanmadık çünkü bütün kurumlara Kaos GL dergisini götürüyorum.Sadece tek bir kurum dergimizden rahatsız bu da pek bir sorun yaratmıyor. Zaten çoğunluk tarafından kabul görülüyoruz.

Kendini eşcinsel hareketin neresinde görüyorsun. Varsa yerel faaliyetleriniz hakkında bilgi verir misin?

Batmanlı eşcinsellerin aşamadıkları bir çok korku var: Ailem, çevrem, arkadaşım, eşim eşcinsel olduğumu öğrenirse ben ne yaparım? Kesinlikle Batman'da yaşayamam. Öldürürüm kendimi ve bunun gibi bir sürü paranoyak düşünceler. O kadar baskı altında yaşayan insanların bu şekilde düşünmeleri normal, çünkü sadece eşcinselliklerinden dolayı sorun yaşamıyorlar Batman faili meçhul cinayetlerin yaşandığı bir kent bölgede insanlar çok büyük acılar yaşadı. Kimi babasını kardeşini, kimisi en yakın arkadaşını faili meçhul cinayetlere kurban verdi. Köyler boşaltıldı evler yakıldı Bugün eşcinsel hakları verilse bile Kürt sorununa çözüm getirilmezse biz yine eşcinseller olarak Batman'da Diyarbakır'da özgür olamayız.

Senin ve bölgede bulunan diğer arkadaşların sisteme bakış açısı nasıl?

Buradaki eşcinsellerin sisteme bakış açıları hiç de iyi değil. Hatta sistemden müthiş derecede rahatsızlar. Sadece eşcinseller değil hemen hemen halkın tümü sistemden çok rahatsız. Demokratik olmayan bir sistemde ve kimliğin, dilin, kültürün ve gerçekliğin sistem tarafından dışlandığı, yaşamın her alanına yasaklar getiren bir anlayış hakim. Sistem denince elinde cop olan bir polis akla gelebiliyor. Sistem denince Uğur ve Uğur gibi devlet güçleri tarafından öldürülen yüzlerce kişinin katillerini hatırlıyoruz.

Antikapitalist; Sayı 31; Mart 2005


“Biz İşkenceyi Teşhir Ediyoruz”


(Röportajı yapan Çiğdem Özbaş)


Kendinizi tanıtır mısınız?


Adım Esmeray, transseksüelim. Türkiye’de yaşayan diğer travesti ve transseksüellerin yaşadığı her türlü zorluğu yaşadım. Eski seks işçisiyim. Bir sürü zorlu mücadeleden sonra şu an seks işçiliği yapmıyorum. Gazete dağıtımcılığı yapıyorum akşamları da bir caffede çalışıyorum. AMARGİ Kadın Akademisi ve Lambda eşcinsel sivil toplum girişiminde gönüllü çalışıyorum. Buralarda öncelikle kendi kimliğimize sahip çıkmak, sorunlarımızı görünür kılmak ve toplumsal bir dönüşüm için politikalar üretiyoruz.


Toplumdaki travestilere bakış açısını nasıl değerlendiriyorsunuz?


Esmeray

Daha genel bakmak istiyorum. Şöyle bir bakış açısı var: Sanki toplum çok ayrı bir yerde travesti ve transseksüeller ise başka bir yerde duruyor. Travesti ve transseksüellerden örgütlü bir muhalefet ve bir mükemmeliyet bekleniyor. Topluma bakarsak %52’si kadın. Dünyada ve Türkiye’de ciddi bir kadın ezilmişliği var. Kadınlar, işçiler ne kadar örgütlü ki travestiler eksik kalıyor? Sistemde kadın, Kürt, eşcinsel, işçi, travesti sorunu var deniyor. Sorun sistemin kendisidir. Bir yandan bize travestiler neden örgütlenmiyor diye sorulurken, bir yandan da neden sapık, pislik ve seks işçiliği yapıyorlar diye soruluyor. Bütününe baktığımızda temel sorun izolasyondur. Seks işçiliği dışında başka alan yok. Neden eşcinsel olunuyor sorusu yerine aslında sorulması gereken “Neden herkes heteroseksüel?”. Milliyet’te köşe yazarlığı yapan Gülay Göktürk, televizyonda çıktığı bir programda “Son zamanda yükselen Kürt milliyetçiliği karşısında bu bayrak olayı patlak verdi” diyor. Oysa yıllardır Kürtlerin yada ezilen bütün halkların üzerinde var olan milliyetçilik neden sorgulanmıyor.


Travestilerin karşı karşıya kaldığı sorunlar neler?


Esmeray

Sosyal, yasal hiçbir hak yok. Seks işçileri her an her dakika ölümle karşı karşıya kalmaktadırlar. Son dönemde bizim üzerimizdeki şiddet kalkmış gibi görünüyor. Oysa öyle değil. İnceltilmiş bir şiddet var. Yani eskisi gibi saçlarımızdan sürükleyip karakola götürmüyorlar; ama keyfi bir şekilde gözaltına aldıklarında hiçbir yasal çerçeveye uymayan hukuksuz bir şekilde “hayasızlık ve teşhircilikten” para cezalarına çarptırılıyoruz. Keyfi bir uygulama bu. Oysa burada bir hayasızlık yok, onurlu bir kimliğe sahip çıkma durumu var. Bizim şöyle bir sloganımız var: Eğer teşhircilikse doğrudur, biz işkenceyi teşhir ediyoruz. Bize doğrudan niye seks işçiliği yapıyorsunuz diye soruyorlar. Hangi kurum bizi kabul eder? Bir travesti polis olabilir mi? Yada bir transseksüel her hangi bir sektörde iş arıyorum dese acaba iş bulabilir mi? Bu söylediklerim transseksüel ve travestilerin toplumda neler yaşadığını gösteriyor. Şu an travesti ve transseksüellerin %99.5’i seks işçiliği yapmak zorunda. Bu bir dayatmadır. Burada tüm toplum sorumludur. Ben yolda yürürken adamın birisi gelip “Kaç para?” diyorsa bunun toplumsal boyutu vardır. Yada yolda yürürken arkamdan bir kadın “orospu” diyorsa bunda herkesin suçu var ve suç ortağıdır.


Travestilere yönelik saldırılara karşı örgütlü bir muhalefet var mı?


Esmeray

Mağdur bir durumdayız. Biz yerimizde duralım, insanlar bizi kurtarsın diye bir duruşumuz yok. Bizi kurtaran bir örgüt aramıyoruz. Bu doğru da değil. Biz ne kadar kimliğimize sahip çıkarsak, sorunlarımızı önce kendi aramızda görünür kılmaya çalışırsak, diğer muhalif duruşlarla ittifaklar yapılabilir. Burada önemli olan farklılıklarımızla yan yana durabilmek.

Genelde muhaliflerin yaklaşımı, sadece travestilere değil aynı zamanda cinsel ya da ulusal kimliğinden dolayı kadın ve Kürt’lere karşı da “önemli olan insan olmak” şeklinde. Oysa böyle değil. Ben aynı zamanda travestiyim ve bundan dolayı eziliyorum. Ben insanım; ama aynı zamanda Kürt’üm. Farklılığımızla birlikte durmayı bilmemiz lazım. Sistem istediği insan portresini bana çizsin, ben bilmiyorum. Onun üzerine tartışalım.


Travestilerin yaşadığı sorunlar nasıl bir toplumda ortadan kalkabilir?


Esmeray

Nasıl bir toplumda çözüleceğini o kadar net kestiremiyorum; ama farklılıklarımızla yan yana durabilmeyi becerebildiğimiz zaman olacak. Ben sosyalizm gibi ideolojilerin insanların mutluluğu için üretildiğine inanıyorum. Sosyalizme çok girmek istemiyorum; çünkü tam bildiğim bir şey değil. Eğer iktidar biçimi gibi dayatılıp lanse edilirse çok radikal gelmiyor bana. Oysa ki sistemin bütün dayattığı şeyleri reddetmemiz lazım. Sistemin yaratığı dili, özellikle erkek egemen sistemin oluşturduğu dili, kullanmamamız lazım.Örneğin küfür, kesinlikle küfrü reddetmemiz lazım. Sistemin yarattığı silahları kullanmamamız gerekiyor. Gerçekten bunlar çok önemli. Bu nedenle hep pasifize denilen (silahsız) eylemler beni cezp etmiştir. Ben bu tür eylemlerin pasifize olarak adlandırılmasından da rahatsız oluyorum.


Antikapitalist; Sayı 32; Mayıs 2005

haberin alındığı sayfa

A.B.D. DE ESCİNSELLER AYAKLANDI

ABD’de evlilik hakkı ellerinden kayıp giden eşcinseller sokaklarda. Protestoların hedefinde muhafazakâr Mormonlar var

ABD’de evlilik hakkı ellerinden kayıp giden eşcinseller sokaklarda. Protestoların hedefinde muhafazakâr Mormonlar var

KALİFORNİYA - ABD’de Kaliforniyalılar, eşcinsel evliliklere onay çıkması için sokaklara döküldü. Muhafazakâr Mormonların yoğun olarak yaşadığı Utah, Salt Lake City’deki kilise önünde toplanan protestocular, gökkuşağı renkli bayraklarını açıp hak talep etti. 2 binden fazla kişinin katıldığı gösteri sakindi ancak polise direnip kiliseye girmeye kalkan üç kişi tutuklandı. Protestoda ‘Mormonlar: Önceden zulüm görenlerdi, şimdi zalim oldular!’ pankartları taşındı. Amerika’da yaklaşık 10 bin takipçisi olan Mormon cemaati eşcinsel evliliklere çok sert şekilde karşı çıkıyor.
San Fransisco’da da yaklaşık 1000 kişi eşcinsel evliliklere onay çıkması için gösteri düzenledi. Protestoculardan biri olan 42 yaşındaki Lisa Davis, “Tavuklara bile hak veriyorsunuz, çiftlik hayvanlarının bile durumu bizden iyi” dedi. Mormonlara tepki göstermek isteyen binlerce kişi ocakta düzenlenecek Sundance Film Festivali’nin de protesto edilmesini istiyor. Binlerce blog’da Utah için önemli bir turistik faaliyet olan festivalin iptalinin cemaate ekonomik ve sosyal zarar vereceğini belirten yazılar kaleme alınıyor.
ABD’li pop müzik starı Madonna da verdiği bir konserde, Amerikan halkının siyah bir başkanı Beyaz Saray’a oturttuğu halde hâlâ eşcinsel evlilik hakkına sahip olmamasının utanç verici bir durum olduğunu söyledi. Sahnede, “Afro-Amerikan birini başkan olarak seçebildiysek, Amerikan halkı olarak bunu yapabildiysek eşcinsel evlilik hakkımızı da kazanabiliriz” diyen Madonna, Obama’nın zaferinden mutlu olduğunu söyledi. Bunun Amerika’nın hallettiği özgür ve demokratik ortamın başlangıcı olduğunu söyleyen şarkıcı, eşcinsel evliliklerin yasallaşmasının da çok uzak olmadığını düşünüyor.

haberin alındığı sayfa

Eşcinsellerin kurtuluşu, heteroseksüelleri de özgürleştirecektir

yazı dizisi: SİNSİ BİR AYRIMCILIK HOMOFOBİ

Yaşadığımız topraklardaki eşcinsel özgürlük mücadelesinin en önemli bileşenlerinden olan Kaos GL, güncel toplumsal atmosferin boğucu baskısına rağmen mütevazı ve kararlı biçimde faaliyetlerine devam ediyor. Eşcinsel yönelimini açıklamanın bile ciddi sansasyonlar yarattığı zamanlardan günümüze, kolektif üretimlerinin toplumsal alanda dolaşıma girebilmesini olanaklı kılan nitelikli bir alternatif yayın misyonunu yüklenirken bir yandan da çeşitli baskı ve ayrımcılıklara karşı umut veren bir duruşun öznesi durumundalar. Şu günlerde geçtiğimiz sene ilkini düzenledikleri Uluslararası Homofobi Karşıtı Buluşma'nın ikincisini örgütleme çalışmasıyla meşguller. Mikro faşizmin gündelik hayatımızda yükselen saldırganlığına karşı özgürleşme ekseninde var edilen mevzilerden birinin emekçisi konumundaki, Kaos GL dergisinin genel yayın yönetmeni Ali Erol'la, gündemleri ve homofobik ayrımcılık zehirine karşı olası panzehirler üzerine konuştuk...

» Anti-homofobi buluşması nasıl örgütlendi, bileşenleri ve muhatapları kimlerdir? Kaos GL bu sürecin hayata geçirilmesinde hangi çerçeveyi baz alıyor?

Uluslararası Homofobi Karşıtlığı Günü cinsiyet seçimi veya cinsel yönelimlerle ilgili tüm fiziksel, ahlaki veya sembolik şiddetlere karşı eylem ve karşı durma günüdür. İnsanların eşitliği için mücadele eden tüm girişimlere ilham ve destek vererek, hepsiyle koordinasyon içinde olmayı amaçlamaktadır.

Homofobi karşıtı buluşmanın bu yıl ikincisini düzenliyoruz. Uluslararası Homofobi Karşıtı Gün olarak anılan 17 Mayıs, Dünya Sağlık Örgütü'nün eşcinselliği, hastalıklar listesinden çıkardığı tarihe işaret ediyor. Henüz yeni bir girişim olmakla birlikte küresel ölçekte eşcinsel hareketten kabul gördü ve sahiplenildi. Özellikle Batı'da "gey gururu"nun beraberinde getirdiği rehavet ortamına karşı mücadeleye yeniden çağrının ayakları yere basıyordu çünkü homofobi ortadan kalkmadığı gibi yeni formalarıyla, küresel bir mesele olarak da eşcinsel hareketin gündemine giriyordu.

Hayatın her alanında homofobik tutum ve davranışlarla karşı karşıya kalmamız anti-homofobi buluşmasını örgütlemede hareket noktamız oldu. Homofobi probleminin sadece gey-lezbiyenlerin değil aynı zamanda heteroseksüel kadın ve erkeklerin de meselesi olduğunu düşünüyoruz. Homofobinin küresel bir mesele olduğunu biliyoruz. Bu gerçekten hareketle Ortadoğu, Balkanlar, Avrupa ve Dünyanın her bölgesindeki geylerin ve lezbiyenlerin homofobiye karşı mücadele deneyimlerini öğrenmek ve paylaşmak istiyoruz.

Daha önce gerçekleştirdiğimiz "Lezbiyen ve Geylerin Sorunları" sempozyumumuzdan farklı olarak Homofobi Karşıtı Buluşmayı orta vadede uluslararası bir gökkuşağı festivaline dönüştürmeyi hedefliyoruz. Homofobi karşıtı buluşmanın ilki 2006 mayısında olsa da sürecin başlaması, fikrin netleşerek olgunlaşması epey önceye gidiyor. Konu dışı bir örnek verecek olursak, bir dönüm noktası olan "açık" 1 Mayıs süreci de böyledir. Zaten 1 Mayıslara katılıyorduk, anarşistlerle birlikte gey-lezbiyen kurtuluşuna dair ve homofobi karşıtı sloganlarla "kit-le"ye uyaranlar gönderiyorduk. Ardından 10 kişilik bir grupla pankartsız ama "açık" bir denemede bulunduk. Bilindiği gibi sürecin sonunda 20011 Mayısına gelindi...

» Homofobik tutum ve uygulamaların -gerek muktedirler gerekse de toplumsal planda- yaşadığımız topraklardaki somut görüngülerinin arkeolojisini yapabilir misiniz?

Türkiye'nin yüzünü Batı'ya döndüğü Osmanlı'nın son dönemi aynı zamanda Batı'da dinin yaptırım gücünün geride kalması ve yerini bilim ve kanun aracılığıyla homofobinin kurum-sallaştığı dönem olarak karşımıza çıkıyor.

Daha Erbakan doğmadan çok önce bu topraklara Batı'dan "homoseksüellik" değil ama homofobi gelmişti! Cumhuriyet dönemiyle birlikte de homofobik tutum ve uygulamalar politik arenada kurumsallaşıyor. Homofobinin kurumsallaşması eşcinselleri görünmez kılıyor.

Eşcinsellik realitesi, bürokratik seçkinler arasından kovuluyor; sosyal, kamusal alanlarda telaffuz edilmemeye başlanıyor. Eşcinsel, günümüze kadar süren, suçu olmayan suçlu konumuna itiliyor. Görünmezlik ablukasıyla kuşatılan eşcinseller sosyal ve kültürel hayattan tümüyle dışlanıyorlar. Karanlık park köşelerine, kıyıda köşede kalmış bir iki hamama hapsedilen hayatlar, ahlâksız, hasta ve sapkın diye damgalanıyor. Yüzünü Batı'ya dönmüş Türkiye'de, hem sosyal hem politik alanı kaplayacak şekilde, eşcinsellerin payına düşenin homofobi olduğunu söyleyebiliriz.

Günümüzde özellikle yasalarda eşitlik ve bir güvenlik şemsiyesinin bulunmuyor olması eşcinsel bireylerin kendilerini ifade etmelerini engellediği gibi yaşam hakkını da tehlikeye sokabiliyor. Sosyal kültürel hayatlar, ilişkiler değişirken yasalar aynı paralelde ilerlemedi henüz. Meclis tarihinde ilk kez eşcinsellere, görünür gerçek eşcinsellere kapılarını açtı; dinledi ama henüz kaale almadı... Ayrımcılık, Türkiye'de yasal açıdan suç teşkil ediyor. Cinsel yönelim ayrımcılığının da suç olarak tanımlanmasını istiyoruz ama talebimiz karşılık bulmuyor. Eşcinsel davranış Türkiye'de suç değil ama örneğin eşcinsel bir öğretmen meslekten atılabiliyor.

Çalışma hayatında cinsel yönelim ayrımcılığı görünmez bir şiddet olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye'de psikiyatri eşcinselliği bilimsel ve akademik bağlamda hastalık olarak görmese de pek çok uzman ve klinik hâlâ kendilerine aileleri veya kurumları tarafından zorla getirilen eşcinsel bireyleri "tedavi" etmeye ve dönüştürmeye kalkabiliyorlar. Askeriye ise Türkiye'nin en güçlü ve söz sahibi kurumu olarak zaten kimseye fikir sormuyor ve işin en doğrusunu ben bilirim diye yoluna devam ediyor. Eşcinsel subaylar, askeri ceza kanununun 153. maddesine göre, "gayri tabiî mukarenet", doğal olmayan ilişki nitelemesiyle işten atılıyorlar ve haklarını arayamıyorlar. Askeri psikiyatri hâlâ 1973'ten kalan ve dünyanın terk ettiği uygulamalarla, eşcinselliği, hastalık olarak görüyor.

Mevcut yasaların eşcinsellerin aleyhine yorumlanması özellikle gey cinayetlerinde "ağır tahrik" indirimi adı altında doğrudan gösterilen homofobik uygulamalar eşcinsellerin yaşam hakkına yönelik saldırıları cesaretlendire-biliyor.

» Cinsel yönelimler ekseninde süregiden ayrımcılığın temel belirleyicisi psikolojik kökenli midir, bu saldırgan ayrımcılığın sosyo-ekonomik bir altyapısı da mevcut mu?

Ayrımcılığa varan homofobik tutum ve davranışlar önceleri diğer akıl dışı korkular gibi psikolojik kökenleri üzerinden tanımlanmış. Homofobi, bir tür ırkçılık olan heteroseksizmin ideolojisidir ve sosyal kültürel süreçte kurulur. Eşcinsellere yönelik sadece bireysel bir korku olarak tanımlamak doğru değildir. Heteroseksüel olmayan cinsel yönelimlerden insanlara karş şiddete varan uygulamalar her şeyden önce erkek egemenliğinin korunmasını hedefler.

Mevcut ideolojiyi muhafaza etmeye kararlı sağ ideolojileri aşan homofobi, sistemi aşmayı hedeflese de farklı olana önyargılı, egemenlik ilişkilerinin doğal olduğunu düşünen, hiyerarşiye karşı durmayan zihniyederce de üretilecektir.

Çok kanallı bir mücadeleden kimseye zarar gelmeyecektir

» Eşcinselliğin bir hakaret ve küfür mahiyetinde kullanıldığı bir toplumsal zihniyetin hakim olduğu atmosferde 'özgürleşme' perspektifi hangi halkaları öncelikli olarak gündemine almalıdır? Eşcinsel özgürlük mücadelesi baskı grubu/ lobicilik anlayışıyla mı yoksa kolektif bir doğrudan eylemin öznesi olarak mı kendine alan açacaktır?

Eşcinsel özgürlük mücadelesi bu topraklarda hayatın içinde, sıradan adımlarla başladı. 1990'ların ilk yarısına kadar gidebiliriz. Sorgulamalarımıza öncelikle kendi eşcinselliklerimiz üzerinden başladık. Kadın kadına ve erkek erkeğe yaşamak istiyorduk ve haliyle yaşadığımız toplumun normlarıyla çatışmalarımız oluyordu. Türkiye'de eşcinsel mücadelenin ana bileşenlerinden biri olan Kaos GL ile birlikte eşcinseller olarak kendi söz hakkımızı doğrudan kullanmak için ortaya çıktık. Günlük hayatın içinde, parklarda, barlarda, kampuslerde karşılaşan ve birbirini bulan çoğumuz öğrenci ve işçi genç eşcinsellerdik. Düzenli ev toplantıları yapıyorduk. Toplumun eşcinseller açısından da dönüşebileceğine inanıyorduk. Sistem eşcinsellerin özgüvenlerini gasp ettiğinden, bizden önce örnek alınacak bir tecrübenin yaşanmamasından ötürü 'gey camiasında bir şey olmaz' gibi bir anlayış yaygındı. Bu yüzden biz, sembolik ve politik anlamıyla mücadeleye damgasını vuran derginin ilk sayısını çıkarttıktan sonra gece gündüz demeden çalışarak her ay derginin birkaç kitapçıda olmasını, elden ve postayla insanlara ulaştırılmasını sağlamaya çalıştık. İstersek bir şeylerin değişebileceğini, dönüşebileceğini göstermek için ve bunu ürettiğimiz sözle yapmaya paralel bu sözü hayata geçirme anlamında da buna dikkat ettik. İnsan hakları kuruluşlarına bile derdimizi başlangıçta anlatamadık. Herkesin öncelikler sıralamasında bir türlü listeye giremiyorduk. Söz konusu olan kendi hayatlarımızdı ve deneye yanıla, düşe kalka varoluşlarımızı yarattığımız gibi örgütlenmemizi de tabandan ve sıfırdan yaratmak durumunda kaldık. Özgürlük mücadelemiz için elbette politik ve sezgisel hareket noktalarımız da vardı ama asıl olarak tabandan ve sıfırdan kalkışmamız maddi bir zorunluluktan kaynaklanıyordu. Eşcinsellerin ihtiyaçları çok fazla. Öncelikle hayatta kalma hakkının sağlanmasından, sosyal, kültürel ve politik hakların kazanılmasına kadar mücadelede uygun her kanal kullanılabilir. On yılı aşan bir mücadele sürecinde eşcinseller olarak kendimize açtığımız hayat alanlarını doğrudan eyleyerek ve hiçbir aşamada geri adım atmayarak açtık. Pekala yasal bir güvenlik şemsiyesine sahip olmak da istiyoruz. Çok kanallı bir mücadeleden kimseye bir zarar gelmeyecektir, tam tersine özgürlük alanlarını daha da genişletebilir.

'Travestiyiz, hurdayız, alışın!'

Ankara'da, Bursa'da gerçekleşen transseksüellere yönelik ölümcül saldırıların ve bu kesimin sosyal örgütlenmelerinin kamusal alanda görünürlüğünü engelleme çabalarının önüne geçebilmek için hangi adımları atmak gerekiyor? Bu bağlamda gündelik yaşamda faşizme karşı direnişte eşcinsellerin ittifak güçleri kimlerdir, bu ittifak güçleri üzerlerine düşen sorumluluğu somutta gösterebilmişler midir?

Travesti ve transekssüeller, tüm bu saldırıları geleneksel reaksiyonlarla savuşturamayacaklarını yaşayarak tecrübe ettiler aslında. Bu tecrübelerin sonunda travesti ve transeksüeller kendi öz örgütlerini yarattılar.

Özellikle Ankara'da kurulan Pembe Hayat Derneği ile yeni bir sürece girildiğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Eşcinsellerin kararlılığı, geri dönülmez bir adımla sosyal ve kamusal alanda görünür olma mücadelesiyle son on yıldır bu alanda biraz yol alındı. Her kesimin kendi sorununa sahip çıkması ve takip etmesiyle, memlekette bunca mesele varken siz de nerden çıktınız diyen sosyal, politik çevrelerin itirazı bugün pek de karşılık bulmuyor. Elbette resmi güçler sanki hiçbir şey değişmiyormuş gibi hep itiraz edecek, artık kendilerinin bile inanmadığı sahte bütünü koruma adına engelleyici ve baskılayıcı tavrına devam etmek isteyecektir. Günümüzde eşcinsel ve travestilere resmi güçlerden gelen şiddetin en aza indiğini söylemek mümkün; bununla birlikte lümpen çetelerin

"sivil" saldırılarına göz yuman zihniyede, travesti-transekssüel örgütlülüğünün kararlı takibi sonucunda çeteleri yakalayan yaklaşımın hangisinin devamının geleceğini de aynı netlikte söyleyebilmek pek mümkün gözükmüyor. "Eşcinsel ve travesti cinayetleri politik cinayetlerdir. Katilleri biliyoruz!" uyarısının ardından bugün, "Travestiyiz, hurdayız, alışın!" aşamasına gelindi. "Eşcinsellerin kurtuluşu, heteroseksüelleri de özgürleştirecektir!" politik uyaranı başlangıçta çok çok az çevrede, biraz anarşizan biraz feminizan yaklaşımlarda karşılık bulmuştu. Bugün ise daha iyimseriz. Akademide, akademi dışında, politik yapılarda, inkar çoktan geride kaldı. Hrant Dink'i öldürenler fırsat bulsalar bu topraklardan eşcinselleri ve travestileri de temizlemek isteyeceklerdir. Artık herkes biliyor olmalı bunun bir sıralamadan ibaret olduğunu. Bu durumda faşizmin farklı olana tahammülsüzlüğüne, hiyerarşiyi ve üstünlük ilişkilerini yüceltmesine karşı gocunmadan, kibre kapılmadan yan yana gelinebilmeli ve birlikte özgürleşmeye açık olunmalı. Misal feminizm başlangıçta, zorunlu heteroseksüelliği sorgulamadan kadınların kurtuluşunun müm kün olacağını düşünüyordu ama bugün eşcinsellerin kadın hareketine dair bir kuşkusu bulunmuyor. Diğer politik kesimler de "aman kameralar önünde bir tatsızlık çıkmasın" sırıtışını CHP ile AKP'ye bırakıp kendilerini daha fazla sorgulamalılar ve geçişime açık olmalılar.

yazının alındığı sayfa

Uluslararası Af Örgütü - Lezbiyen Gey Biseksüel Travesti/Transseksüel (Transgender) Sorunları

Uluslararası Af Örgütü - Lezbiyen Gey Biseksüel Travesti/Transseksüel (Transgender) Sorunları
Tuesday, 30 November 1999 00:00 | Site Endeksi: vifois1101200703 Uluslar arası Af Örgütü - Lezbiyen Gey Biseksüel Travesti/Transseksüel (Transgender) Sorunları


Aşağıdaki metin, Vanessa Baird 2001 ISBN 1-896357-50-4 tarafından düzenlenen ve New Internationalist Publications 2001 tarafından yayımlanan ‘No-Nonsense guide to Sexual Diversity’ kitabından alınmıştır ve bölümlere esas katkısı olan kişi Zachary I Nataf’dır. Ms. Baird ve Mr. Nataf’a bu yazının Af Örgütü web sitesinde yayınlanmasına izin verdikleri için çok teşekkürler.



Travesti/transseksüel: Gökyüzündeki yıldızlar gibi/ Pembe ve mavinin ötesinde


Kız ya da erkek cinsiyetlerinden daha fazla cinsiyet çeşitliliğinin varlığı… batı tarzı genital bozukluk… üçüncü cins… Hindistan’ın hadımları… insan hakları… ve özgürlük karşıtlığının köktenci mücadelesi.

“Kız mı, erkek mi?” sorusu bir bebek doğduğunda sorulan ilk sorudur. Ve genelde cevabı genital bölgeye üstünkörü bir bakış belirler.

Bir insanla ilk defa karşılaştığınızda, muhtemelen bilinçsizce ve otomatik olarak o kişinin kadın mı erkek mi olduğunu tescil edersiniz. Bir yerleştirme yapamadığınızda ise kendinizi ipucu ararken bulursunuz. Bir sebeple bunu bilmek önemli görünür.

Bu ikili ve belirsiz yolda hepimiz kültürel olarak aşırı bir şekilde cinselliği ve cinsiyeti kategorize etmeye koşullandırılmışızdır. Fakat gerçekte yaşam ve doğa bu kadar basit değil, daha karmaşık.

Yakın zamana kadar halkın travesti/transseksüel konularındaki çoğu bilgileri gazetelerdeki "şok-korku" tarzı haberlerden kaynaklanıyordu. Onlar, hayatlarının çoğunu erkek olarak "geçirmiş" kadınlar olarak ortaya çıkmışlardı ya da tam tersi. Ya da daha az merak uyandrıcı olan genel tabiriyle, insanlar tarafından özgeçmişleri sayılan, cinsiyet değiştirmek için ameliyat olan kişilerdi. Genellikle bu kişiler, hikayelerini anlatan erkekten kadına dönmüş transseksüeller, erken yaştan beri hissettiklerini "yanlış bedende sıkışıp kaldıkları" şeklinde ifade eden insanlardı. İngiliz gezi yazarı Jan Morris cinsiyet ile ilgili kendi deneyiminden bahsederken bunun biyolojik olmaktan öte ruhsal bir şey olduğunu söyleyerek , kendini karşı cinsiyette hisseden tüm insanların tekrarladığı bir duyguyu mükemmel bir şekilde ifade etti.

Bugünlerde daha fazla travesti/transseksüel (ya da trans’lar) "açılıyor". Böyle yaparak, insan hakları alanında travesti/transseksüellerin sahip olduğu hakların açığa çıkmasını sağlıyorlar ve şiddet görmeye de devam ediyorlar.

"Açılan" kişilerin değişim yönündeki çeşitliliği ve bu durumun araştırılması ile konunun önceden farz edilenden daha karmaşık bir tablo çizdiği görüldü. Gerçek şu ki, terapi veya ameliyat sonrası, cinsiyet değişimi geçirmiş olan çoğu kişi aynı zamanda gey ve lezbiyen olabiliyor, ki bu özellikle de heteroseksist görüşü şaşırtan bir durum.

Daha zengin ve daha fazla muhtelif gerçeklik mevcut. Bunların içinde, kadından erkeğe dönen transseksüelleri (female to male/FTMs – KET’ler); erkekten kadına dönen transseksüelleri (male to female/MTFs – EKT’ler); travestileri veya karşı cinste giyinenleri (cross-dresser); aracinsiyetlileri (intersexuals) veya hermafroditleri (esas cinsel organları belirsiz olarak doğan çift cinsiyetliler); hadımları (Hindistan ve Hira dağındakiler) sayabiliriz. Bunların içinde, hayatlarını hissettikleri gibi biyolojik cinsiyetlerinden farklı bir cinsellikle yaşayan ama biyolojik cinsiyetlerini değiştirmek için hiçbir şey yapmamış kişileri; ameliyat ve hormon tedavisi ile kısmi ya da bütüncül cinsiyet değişikliği geçiren kişileri; ya da sadece hormon tedavisinden geçen kişileri sayabiliriz. Bunların içinde gey, düzcinsel (straight), biseksüel gibi çeşitli cinsel yönelimlere sahip kişileri sayabiliriz. Ve eğer bunlar yeterince karmaşık gelmediyse; bu kişiler içinden bazılarının, sosyal veya biyolojik açıdan tersini gösteren iddiaları dikkate almadan kendilerinin her zaman hissettikleri cinsiyette oldukları hissiyatını yansıtmak için kendilerini erkekten erkeğe veya kadından kadına geçmiş olarak tanımladıklarını söyleyebiliriz. Olasılıklar ve tanımlar sınırsız görünüyor. Birçok insan ise en basit üzerinde karar vererek, geniş kapsamlı bir terim olarak "trans" kelimesini tercih ediyor.

Bu arada, antropolojik çalışmalar da ortaya çıkarmıştır ki cinsellik ile ilgili değişikliğin kendini ifade yolları, kaynak yapıların her zaman dönüştürülebilir olmaması ile de kültürel olarak oldukça farklılık göstermektedir. Peru'daki cinsellik ile ilgili değişiklikler Endonezya'daki ile aynı değildir, Kuzey Amerika'da trans olmanın getirdikleri Nabimya'daki tecrübelerle belki biraz benzerlik gösterebilir.

Kesin olan, gene de cinsellik ile ilgili değişikliğin yaygın olduğu ve bu durumun saklandığı yerden çıkmasının cinsiyet üzerine kalıplaşmış düşünceleri daha önce olmadığı kadar zorlayacağıdır.



Muammalar ve Çeşitlilikler


Chi Chi Dominik Cumhuriyetinde bir kasabada yaşamaktadır. "Her ne hissediyorsam, ben oyum. Bir kız olarak doğdum ama o kız bir gün öldü ve bir erkek doğdu. Ve o erkek bendeki o kızdan doğdu. Kendimle gurur duyuyorum. Ve aslında birçok insan bize gıpta ediyor." demişti film yapımcısı Rolando Sanchez'e, 1997 tarihli belgesel Guevote de.

Film iki "yalancı (pseudo)-hermafrodit" olan Chi Chi ve Bonny'nin günlük yaşamlarını ve ailelerinin, arkadaşlarının ve diğer kasabalılarının onları nasıl karşıladıklarını anlatıyor.

Bu durumda bulunanlar sadece onlar değil. Nadir görülen bir form olan “yalancı (pseudo)-hermafrodizm” ilk olarak 70’li yılların başında Dominik Cumhuriyeti’ndeki bir köylü grubu arasında görüldü. 38 kişi bu durumun izini taşıyordu, bunlardan 23 tanesi geniş ailelerden geliyordu ve bu durum dört nesile yayılmıştı.

Chi Chi’nin annesinin 10 çocuğu vardı. Bu 10 çocuktan 3’ü kız 3’ü erkek diğer “4’üde bu özel durumda olanlar” diye anlatıyordu annesi. “Çocuklarım olmadan önce de böyle şeylerin olduğunu biliyordum. Ama benim başıma geleceğini hiç düşünmezdim... Onlara kendi kaderlerini kabul etmelerini söyledim, çünkü tanrı ne yaptığını bilir. Ve onlara gerçek erkeklerin genellikle kız olarak doğanlardan daha az şey başardıklarını söyledim. Böylece her şey tersine döndü. Gerçek erkek olan oğullarım diğerleri kadar başarılı olamadılar.” 1

Bu durum medikal olarak şöyle açıklanıyor; bazı erkek bebekler, henüz ana rahmindeyken, erkek dış üreme organlarının gelişimini sağlayacak testesteron hormonunu üretemiyorlar. Bu sebeple dudak benzeri testis torbası, klitoris benzeri penis ve belirsiz testislerle doğuyorlar.

Trans aktivisti ve yazar Zachary Nataf, Dominik Cumhuriyetinde bu şekilde doğan birçok çocuğun kız olarak kabul edilip ona göre yetiştirildiğinden bahsediyor. Fakat bu çocuklar genetik olarak erkek olduklarından buluğ çağına geldiklerinde penisin büyümesi, testislerin intikal etmesi gibi erkek özellikleri geliştirmeye başlıyorlar. Köylüler bu çocuklara guevedoche şeklinde yerel bir isim koymuşlar, yani “on ikisinde hayalar”. 2

Bazı bilim adamlarına göre bu fenomen cinsiyet kimliğinin gelişiminde hormonların kültürden daha önemli olduğunu ispatlayan ideal bir “doğal deneyim” sunuyor. Başlarında Juliane Imperato-McGinley’in bulunduğu bir araştırma ekibi medikal veya sosyal müdahele yapılabilecek hiçbir devlet yapısının bulunmadığı ortamlarda, ilk evrelerde dişi özellikleri taşıyor olsalar bile bu çocukların doğal gelişimlerinin sonucunda erkek cinsiyet kimlik özellikleri geliştireceklerini ileri sürüyorlar. 3

Yine de bu indirgenmiş yaklaşımı herkes kabul etmiyor. Etnograf Gilbert Herdt guevedoche’lerin farklı olduğunu ve onlarında kendilerinin farklı olduklarını umumi hamamlarda kendi cinsel organlarını diğer kızlarla kıyasladıkları için bildiklerini belirtiyor. Köylüler nesiller boyu guevedoche’ler ile tanışık oldukları için onları “üçüncü cins” şeklinde tanımlayarak kabul etmişler, bazen de machi-embra (erkek-kadın) şeklinde bir terim kullanarak onlara atıfta bulunuyorlar. 4

Bununla birlikte buluğ çağından sonra bütün guevedoche’ler erkek cinsel kimliğini kabul etmek istemiyor olabiliyorlar. Guevote belgeselinde Bonny Lorenza ile ilişkilendirerek bu durum örneklendiriliyor; “kadın olarak şansı daha fazlaydı. Çoğu erkek ona aşık olurdu. Her zaman kadın kıyafetleri giyerdi ve çok uzun saçları vardı. Erkekler ona aşık olduğunda bu hoşuna giderdi. İşte bu yüzden erkek olmak yerine kadın olarak kalmayı tercih etti.”

Sonuç olarak burada “üçüncü cins”in mevcut varlığını insan doğasının bir parçası olarak tanıyan ve bu kişileri toplumla uzlaştırabilmek için onlara uygun olan cinsiyet rolünü yaratan bir toplum var. Ki bu tutum Bonny’nin şunları söyleyebilmesini sağlıyor: “Eğer ben böyleysem, Tanrı nedenini bilir... Eğer kendimi iyi hissediyorsam neden bir şeyleri değiştirmek isteyeyim? Ben böyle büyüdüm, neden başka bir şeyin arayışı içinde olayım?”



Kanun ve Bıçak


Cinsiyetin müphemliğine yukarıda bahsedilen şekilde bir yaklaşım Batı dünyasının çoğunda varolan bir model değil. Hatta bundan tamamen uzak. Genel kural ikililik üzerine. Bizler, trans aktivisti Leslie Feinberg’in sözleriyle, sınırlandırılmış şekilde “kadın ve erkek” diye iki kapıyla karşılaşıyoruz hep. Fakat bazı insanlar bu kapılara uymuyor işte. Ya da ne zaman resmi bir evrak doldurulması gerekse bu insanlar ne “E” ne de “K” kutucuklarını işaretleyebiliyorlar. Bu ikili modele uymadıkları ya da uydurulmadıkları sürece varlıkları resmi olarak tanınmıyor.

Aracinsiyetli (intersex) olan çocuklara yönelik belirsizliği düzeltmek için yapılan rutin ameliyatların, Amerika’da ve Avrupa’da 1950’lerin sonunda başlaması ile birlikte tartışmalar cinsiyet kimliğinin ve rollerinin biyolojik olarak mı yoksa kültürel olarak mı belirlendiği konusu üzerinde şiddetlendi.

Maryland’deki Johns Hopkins Üniversitesi ve Hastanesinde, John Money ve meslektaşlarının yaptıkları çalışma aracinsiyetli, transseksüel ve diğer cinsiyet çeşitliliğine sahip kişilerin tedavisinde belirgin etkilere sebep oldu.

Money ünlü bir vaka örneği olarak tek yumurta ikizi olan erkek çocuğunun 1963’te yedi aylıkken sünnet hatası sonucu penisini kaybetmesi sonrasında kız olarak hayatına devam ettiğinden bahseder. Plastik cerrahi ameliyatı ile cinsel organlarının kadın görünümüne sahip olması sağlanmış ve ergenlikten itibaren dişi hormonları verilerek tedavisi uygulanmış.

1973 ve 1975 yılları arasında Money bütünüyle olumlu sonuçlar bildirmiş ve bu vaka yirmi yıl boyunca takip edilen ana vakalardan biri haline gelmiş. Bu vaka ‘çok küçük’ penisle doğan çocuklara yönelik yapılan tedavi yöntemlerini etkiledi, bu tip çocukların üç yaşından önce ‘bütünüyle kadın olarak yetişebilmeleri için’ ameliyatla penis ve testislerinin alınarak kız olarak devam edebilmeleri adına yön göstermeyi olanaklı kıldı. Bu vakalarda hayat kalitesi heteroseksüel birleşmenin olanaklı olabilmesi fikri üzerine dayanıyor. Johns Hopkins ekibinin bildirdiğine göre ikiz çocuğun sonradan ‘takibi elden kaçırıldı’.

Fakat böyle olmadı. Olayların yönü değişti, ikiz çocuk kendini kız gibi hissetmedi ya da öyle davranmaya başlamadı ve 12 yaşına geldiğinde alması salık verilen östrojen haplarını almayı bıraktı. Ameliyat geçirmediği ve kadın olarak kalmadığı takdirde partner bulamayacağının tekrar tekrar söylenmesine rağmen, cerrahların 17 ayda yapılandırdığı vajina derinleştirme ameliyatına girmeyi reddetti. 14 yaşında Johns Hopkins e dönmeyi reddetti ve yerel bir hekimi mastektomi (göğüs aldırma ameliyatı), falloplasti (penisi yapılandırma ameliyatı) ve erkek hormonları tedavilerini uygulaması için ikna etti. Şimdi kendisi yetişkin bir erkek olarak hayatına devam ediyor. 5



Belirsizliği Uzaklaştırmak


Aracinsiyetli kişilerin, daha sık kullanılan ifadesiyle “hermafroditler”in, cinsiyet organları genellikle erkek cinsiyet organıyla kadın cinsiyet organı arası bir şekilde oluşur, nadiren de mitolojide olduğu gibi her iki cinsiyet organına da bütünüyle sahip olarak doğarlar. Bu tip doğumların oranı birçok insanın düşündüğünden daha yaygın oranda; Amerika’da en yüksek değeriyle dört doğumdan biri bu şekilde. Yıllık olarak baktığımızda ise bu yaklaşık 10 milyon çocuk oluyor. 6

Kuzey Amerika Aracinsiyet Topluluğunun bildirdiğine göre, her 2000 yeni doğandan bir tanesi yaklaşık iki düzine sebep yüzünden belirsiz cinsiyette doğuyor. Amerika’da her yıl aracinsiyetli hastaları cerrahi yollarla değiştirmek amacıyla 2000’den fazla ameliyat gerçekleştiriliyor. Aracinsiyet topluluğu izin almadan yeni doğanlar üzerinde kozmetik amaçlı ameliyat yapan kişilere karşı etik dışı medikal uygulama sebebiyle kampanya yürütüyor.

Doktorlara göre hayatın kaliteli yaşanması ancak kişilerin kendilerini kadın veya erkek cinsiyetinde ve cinselliğinde rahat hissetmesine bağlı. Fakat aracinsiyet topluluğunun kurucusu Cherly Chase’in görüşüne göre “çoğu insan ameliyatsız kendilerini daha iyi hissediyorlar”. Belirsiz cinsiyetle doğan biri olarak kendisi 18 aylıkken doktor ailesine kendisinin gerçekte bir kız olduğunu söyleyinceye ve genişlemiş klitorisini alıncaya kadar erkek olarak yetiştirilmiş. 8 yaşındayken de, daha sonradan öğrendiği üzere, geçirdiği ameliyat ile yumurtalık-testislerinin testis bölümü alınmış. Şimdi bir kadın olarak yaşıyor. Cerrahi müdahele ve zedelenmiş doku onu klitoral duyarlılıktan ve orgazmik tepkiden yoksun bıraktı. Bayan Chase şunları söylüyor: ‘”Genital değiştirme” öyle bir ifade ki, üçüncü dünya ülkelerine mensup birine uygulamak bizim için çok kolay ama ne zaman ki bu değiştirme ameliyatı bizim dünyamızda, ehliyetli bir medikal uzman tarafından uygulanmaya kalksa bilimsel güvenilirlik durumu ortaya çıkıyor.’ 7

Chase’in kendine ait bu deneyimi, çocukluklarında açıklama yapılmaksızın tekrar tekrar muayeneden, ameliyattan, acıdan ve hastalıktan geçen birçok aracinsiyetli kişi tarafından paylaşılıyor aslında. Bu durum son kırk yıldır devam ediyor ve çoğu vakada da çocukların “takibi kaybediliyor”. Bunun anlamı ortada ameliyatın etkilerinin değerlendirilebileceği ya da gelecekteki operasyonlar için rehberlik edebilecek bilgilerin sağlanacağı güvenilir medikal verilerin olmadığı.

Kozmetik genital ameliyatları belirsiz cinsiyet görünümünü “normal” hale getirmek için kullanılıyor. Bu tarz ameliyatların medikal aciliyetten ziyade psikososyal aciliyeti dindirmek için yapıldığı doktorlar tarafından da kabul görüyor. Doktorlar aracinsiyetli kişilere ve onların ailelerine veya arkadaşlarına farklılıkları kabul edebilmeleri adına destek olmak için danışmanlık etmek yerine, uygun medikal teknoloji ile düzeltebildiklerini düşündüklerinden varolan krizi daha da alevlendiriyorlar.

Ve çocuklara çoğunlukla yalan söyleniyor. Bunun en tipik örneği, 12 yaşında bedeni değişmeye başladığında kanser sebebiyle yumurtalıklarının alınması gerektiğinin söylendiği kadının anlattığıdır. Ameliyat sırasında olan şey ise klitorisinin ve yeni olmaya başlayan testislerinin alınması olmuş.

‘Direk dikmektense çukur kazmak daha kolaydır’ atasözü neden çoğu aracinsiyetli bireylerin dişi cinsiyetine dönüştürüldüğünü açıklamaktadır. Erkekliği belirleyen penisin oluşumu için en kısa 2.5 cm, kadınlığı belirleyen klitoris oluşumu için en geniş 0.9 cm, cinsiyet organları için standart ölçülerdir. Psikolog Suzanne Kessler’e göre 0.9 cm ile 2.5 cm arasında bir uzantıyla doğan bebekler kabul edilemez ve cerrahi müdahaleye gereksinimi olan şeklinde görülüyor. Bazı vakalarda anne-babalar hiçbir problem görmeseler de doktorlar ameliyatta ısrarcı davranıyorlar. Kız bebekler vajinalarının derinleştirilmesi için 6 haftalık olduklarından itibaren ameliyat olabiliyorlar fakat bu ameliyatlar çoğunlukla başarılı olmuyor ve belirli büyüme evrelerinde bu ameliyatları yeniden olmak durumunda kalıyorlar. 5 Suzanne Kessler şunu da ekliyor; cinsiyet belirsizlikleri, bebeğin hayatını değil bebeğin içine doğduğu kültürü tehlikeye soktuğu için ‘düzeltilir’.

1994’de Chase ve diğerleri Hermafroditlerin Duruşu isimli bir bülten için hikayeler toplamaya başladılar. İlk sayının kapağında Kırmızı Burunlu Ren geyiği Rudolph’un, her bir nüshasında burnun elle kırmızıya boyandığı, bir resmi vardı. İlgili makalede de Rudolf’un biçimsiz deformasyonlu burnu üzerinden bir ‘ameliyattan sonra’ resminin altına “mükemmel kozmetik netice” açıklamasıyla birlikte Rudolph’u açıkça bozuk bir biçimde ve gözyaşları içinde göstererek, aracinsiyetlilere uygulanan genital ameliyatlar üzerinden tıp literatürü hicvi yapılıyordu. 12

Bazı tıp uzmanları da ‘düzeltici’ ameliyatlar açısından şüpheye sahipler. Johns Hopkins Üniversitesi’nde çocuk ve ergen psikiyatrisinde asistan profesör olan Dr. Reiner cinsiyet organları üzerine çok fazla vurgu yapıldığını göstererek bu konuda uyarıda bulunuyor ve şunu söylüyor ‘beyin vücuttaki en önemli cinsel organdır’. 8



Cinsiyet


Gerçekte bir insanın cinsiyetini tanımlamak birçok kişinin düşündüğünün aksine çok daha karmaşıktır. Doğada mutlaklık yoktur, sadece istatistiksel olasılıklar vardır. Hepimiz hayata ortak bir anatomiyle başlarız ve daha sonra Y kromozomunun varlığına bağlı olarak ayrışırız. Bu kromozom testesteron üretimini, beyinde uygun reseptörlerin oluşumunu ve testislerin şekil kazanmasını harekete geçirir. Gelişmeyen diğer özellikler ise vücutta eser miktarda kalır.

Bir insanın biyolojik cinsiyetinin belirlenmesinde rol oynayan birçok faktör vardır. Bunlar: kromozomal cinsiyet (X ve Y, mesela); hormonal cinsiyet (östrojen ve testesteron); eşeysel bezler (yumurtalıklar ve testisler); cinsiyet organları (vajina ve penis, mesela); üremeyi sağlayan organlar (sperm taşıyıcılığı ve dölleme; gebelik ve emzirme); ve diğer bağlantılı iç organlar (rahim ve prostat).

Bu faktörler her zaman birbirleriyle tutarlı olmayabilir. Nitekim bilim herkesin kontinyum içerisinde bir yerlere düştüğünü kabul etmektedir. Ancak az sayıda insan kromozomal veya hormonal olarak yüzde yüz kadın ya da yüzde yüz erkek olup olmadığını bilebiliyor, çünkü günlük hayatın pratiğinde bunun test edilebileceği olaylar meydana pek gelmiyor. Olimpiyat Oyunlarına katılmak istemediğiniz sürece tabii, çünkü o takdirde, diğer spor kuruluşlarının adil ve güvenilir olmamasından dolayı kullanmayı bıraktıkları halde, kromozomal cinsiyet testinden geçmek durumunda kalırsınız. İngiliz Spor Tıbbı Gazetesinin iddiasına göre kadın atletlerde 500 de bir, erkek atletlerde ise yine yaklaşık 500 de bir kişi kromozomal cinsiyet testlerinde başarısız oluyor. Bunun böyle olmasının sebebi kromozomal varyasyonların illa ki fiziksel görünüşü etkilemesinin gerekmediği gerçeğidir. Test, yarışma adına belki atletin kadın olmadığını tayin edebilir ancak onun günlük yaşantısı içinde bir erkek olarak yaşayıp yaşamadığını kesinleştirmez. Cinsiyet ile ilgili diğer göstergeler için de aynı şeyler geçerlidir. Hatta üreme kapasitesi bile belirgin bir gösterge değildir: bazı aracinsiyetli kişiler çocuk sahibidirler. Kadın ile erkek arasındaki sözüm ona biyolojik sınır doğrusu oldukça belirsizdir.

İngiliz trans aktivisti ve akademisyen Stephen Whittle şöyle yazıyor: “Şu anda tıp 70 farklı aracinsiyet sendromunu tanımış durumda ve her 200 çocuktan bir tanesi bir tür aracinsiyet matrisi ile doğuyor. Bazıları için bu hiçbir zaman keşfedilmiyor, diğer bazıları içinse bu durum hayatlarının sonraki aşamalarında bir üreme tedavi kliniğine gittiklerinde keşfedilebiliyor. Bununla birlikte Hollanda Beyin Bankasının beyin cinsiyeti tayini üzerine yaptığı çalışmada ortaya çıkan sonuç, transseksüel kişilerin olasılıkla fiziksel aracinsiyet sendromu alanı içinde oldukları yönünde ve bu sonucun da desteklediği hipoteze göre kadın ve erkek arasında beyin cinsiyeti açısından bir fark var ve transseksüeller cinsiyet grubu içinde ait oldukları beyin cinsiyetinde olmayı sürdürüyorlar.

Bütün bunlar cinsellik için çok fazla. Fakat cinsellik cinsiyet demek değildir. Cinsellik biyolojiktir. Cinsiyet ise sosyal, kültürel, psikolojik ve tarihseldir. Kişileri ve onların toplum içindeki rollerini, yaptıkları işi, giyim tarzlarını ve nasıl davranmaları gerektiğini tanımlar.

Bir kişinin cinsiyeti çoğunlukla doğumda belirlenir. Doğum belgesi ile belgelenen “kız” ya da “erkek” ifadeleri geri kalan hayatı boyunca çocuğun neredeyse yaşadığı her şeyi sosyal olarak etkiler.



Üçüncü Cinsiyet


Belirsiz cinsiyetlere yönelik verilen tepkiler kültürden kültüre farklılık gösterir. Batı kültürünün ikili cins/ikili cinsiyet modeli evrensel değildir. Dominik Cumhuriyeti’nde gördüğümüz guevedoche örneğindeki gibi bazı toplumlarda ameliyat bir çözüm olarak görülmediğinden ya da bu toplumların dünya görüşlerinin bilimin biyolojik ‘gerçekleri’ tarafından etkilenmemiş olduğundan normlara uymayanlara karşı daha geniş bir alan bırakılır. Sosyal düzende bu çocuklar ‘üçüncü cins’ olarak kabul edilirler.

En insancıl ve aydın yaklaşımlardan biri 1930’larda Navajo yerlileri arasında gözlenmiş. Navajo’lar üç fiziksel kategori tanımlamışlar: kadın, erkek ve hermafrodit ya da nadle. Nadle’lerin özel statüleri, özgün görev tanımları ve giyim stilleri vardı, çoğunlukla bilgelikleri ve yetenekleri sebebiyle danışılan kişiler oluyorlardı. Berdache olarak da bilinen bu kişilerin varlıkları diğer yerli topluluklarında da kabul ediliyordu. Berdache olan bir kişi, ruhsal ve özel sebeplerinden ötürü üçüncü cinsiyete geçmiş oluyordu. Bedenlerini değiştirmiyorlardı. Cinsel görünümlerini değiştirmeden cinsiyetlerini değiştiriyorlardı, ki bu değişiklik biyolojik kaygılar olmaksızın kültürel olarak kabul gören bir değişimdi. Onlara veya sevgililerine ya da partnerlerine hiçbir damga yapıştırılmıyordu. Yani bugünün batı dünyasındaki tecrübelerden çok farklıydı trans’ların partnerlerinin durumu.

Hindistan’da, günümüzde ‘üçüncü cins’ kastı olarak bilinen ve hermafrodit ya da hadım ya da ‘kutsal erotik kadın-erkek’ olarak çevrilebilecek Hijralar 2,500 yıllık bir tarihe sahipler. Bazıları aracinsiyetli olarak, bazıları ise hadım olarak doğarlar. Fakat toplum aslında travestileri, homoseksüel fahişeleri ve Mother Goddess Bahuchara Mata’ya bağlı dindar kişilerden oluşan geniş aralıktaki kişi özelliklerini çekici buluyor. 4

Hijralar üçüncü cins olarak kabul ediliyorlar ve Hindistan toplumunda onlar için sosyal bir konum mevcut. Kabul etmek gerekir ki bu öyle yüksek bir konum değil, onlar düşmüş kadınlarla, fahişelerle, marjinallerle bağlantılı olarak bir bakıma itibarlarını kaybetmiş kişiler olarak görülüyorlar. Yine de yıkıcı güçlere sahip oldukları kabul ediliyor. Hijra ozanlarını düğün gibi önemli olaylara davet etmemenin ve onlara açık saçık şarkıları ve dans rutinleri için para vermemenin kötü talih getireceğine inanılıyor. Antropolog Serena Nanda çalışmasında, Hijraların çocukları kutsayarak ve yetişkinleri lanetleyerek hayatlarını kazandıklarını ve güçlerinin yaşam ve ölüm üzerinde sembolik bir kontrole sahip olduğunu belirtiyor.

Kendi kastlarındaki çocukların hepsinin ya anatomik olarak hermafrodit olduklarını ya da hijra olabilmek için güçlü bir istek duyduklarını iddia ediyorlar. Nanda analizlerinde hijralar ile transseksüelleri karşılaştırdığında, Batıda genel bir “üçüncü” kategorisi olmadığından tanımlamada transseksüel deneyimlerin varoluşsal bir krize dönüştüğünü belirtiyor. 4

Günümüzde birçok hijra fuhuş yoluna başvurmak durumunda kalıyor ve toplum içindeki müstehcen tavırları dolayısıyla da kötü bir şöhrete sahipler. Hijra fahişeliği üzerine yapılan sosyolojik araştırmalar gösteriyor ki, bazı Hint erkekleri hijra ile seks yapmayı ‘tercih ediyor’ çünkü hijralar birçok kadının yanaşmadığı seksüel oyunlara izin veriyorlar. Serena Nanda tarafından hijralarla gerçekleştirilen görüşmeler gösteriyor ki, kişiler kendi homoseksüel tercihleri sebebiyle hijra olmayı seçiyorlar: “Erkeklerde seksüel arzu uyandırabilmek için kadınlar gibi giyiniyoruz.”

İçlerinde borç tahsildarı olarak hayatlarını kazananlar ve hatta politik alanda kariyer yapanlarda olabiliyor.

Başka bir yerde, Papua Yeni Gine’nin doğusundaki dağlık alanlarda yaşayan Sambia halkı arasında üçüncü cins olan kişiler kwolu-aatmwol olarak veya ‘kadın şeyinin erkek şeyine dönüşmesi’ olarak biliniyorlar. Medikal olarak Dominik Cumhuriyetindeki guevedoche ile aynı özellikleri taşıyorlar, hermafroditin nadir formlarından olan “5-alfa redüktaz bozukluk”a sahipler. 1970’lerde Gilbert Herdt, Sambia halkı arasında yaptığı alan çalışması sırasında edindiği deneyimleri toplayarak oluşturduğu izler arasında düşündüğünde ortaya çıkan sonuç şuydu: Üçüncü Cins, Üçüncü Cinsiyet. Her ne kadar bazı örneklerde bebekken öldürüldükleri görülse de, çoğu kwolu-aatmwol’un erkek olarak kabul edilip özellikle erkek olarak yetiştirildiklerini ifade etmektedir Herdt. Özgün kimliklerinde kadınsı belirtilerden izler kalsa da bu durum onların saygıdeğer bir şaman veya savaşçı lider olmalarını engellemiyor. 4

Bunlardan başka, Filipinlerde bulunan Cebuen toplumundaki bayot veya lakin-on halklarında, Endonezya’da veya Tahiti’de “üçüncü”ye dair başka örnekler bulunmaktadır.

Dünyanın büyük bir kısmında işleyen güçlü tabular, korku ve ayrımcılığı desteklemeye devam ediyor. “Seksüel anlamda belirsiz bedenler tehdit ediyor” diyor Zachary Nataf. “Belki de arzuyu ortaya çıkarıyorlar, onunla olmak sıradan bir cinsel organa sahip kişilerden daha erotik görünüyor. Belki de cinsellik veya cinsiyet değişkenliğinin tasarımı bir çeşit teröre veya cinsiyet karmaşasına neden oluyor insanlarda. Sebep ne olursa olsun, profesyonel sağlıkçılar ve diğerleri medikal veya işlevsel olarak tehlike oluşturmayan küçük durumlar için zorlayıcı cerrahi müdahaleler yapmaktan vazgeçmeliler”.

Nataf ekliyor, “Anne-babaların çocuklarının ‘kusurları’ konusunda kendi duygusal acı ve keder hisleri ile başa çıkabilmek için ortaya koydukları şefkat ve inanç gücü ve farklılıklarına rağmen bu çocukları yetiştirmeleri için ne diyebiliriz? Peki, çocukların hakları, özellikle de uzmanların olması gerektiğini düşündükleri şekilde tasarladıklarından farklı bir cinsel kimlikte karar kılan çocuğun hakları konusunda ne söyleyebiliriz?”

Kolombiya yakın bir zamanda bu tür vakalarda, çocuk hakları lehine yasa koyan birkaç ülkeden biri olmuştur. 10



Savunmasızlık


Travesti/Transseksüel kişiler birçok yönden özellikle daha savunmasız bir durumdalar. İş bulma konusunda ayrımcılığa uğruyorlar; “birçok ülkede trans kişilerin hakları korunmuyor; sadece olmak istedikleri gibi yaşadıkları için kovulabiliyorlar. Birçoğu, nasıl niteliklere sahip olurlarsa olsunlar, bir yerlerden başlamak için bir iş sahibi olamıyorlar. Seks işçiliği yapan transseksüellerin çoğu göreceli olarak erkekten kadına transseksüeller”; bir kısmı başka bir iş bulmakta zorlandıkları için, bir kısmı da ameliyat parası biriktirebilmek için bu işi yapıyor. Bu durum da trans kişilerin HIV virüsüne ve şiddete karşı daha savunmasız kalmalarına sebep oluyor.

Kate More’un bildirdiğine göre: “Vancouver’de sokakta çalışan 40 erkekten kadına transseksüel ile yapılan bir çalışmada, transseksüeller evsizlik, ayrımcılık, diğerleri tarafından reddedilme gibi birçok sosyal zorlukla karşılaştıklarını bildirmişler. 40 kişinin %85’nin korunmasız alıcı anal birleşme yaşadığı, %90’nın seks işçiliği yaptığı, %62’sinin uyuşturucu kullandığı belirlenmiş. HIV testinin uygulandığı 28 kişiden yarısının da pozitif çıktığı saptanmış.”

Avustrulya’da, erkekten kadına transseksüeller arasında belirgin sayıda HIV-pozitif kişi olmasına ve kişilerin özellikle ameliyat sonrası enfeksiyona karşı savunmasız olmalarına rağmen, buradaki salgının ilk 10 yılında transseksüeller için HIV/AIDS sağlık tedbirleri konusunda hiçbir girişimde bulunulmamış. 4

Trans kişileri hedef alan şiddet dalgalarının bildirildiği ülkeler arasında Arjantin, Ekvator, Brezilya ve Meksika ülkeleri de var. Meksika’da 1991 ile 1994 yılları arasında, çoğu travesti seks işçisi olan, seksüel azınlıktaki 12 erkek, Chiapas eyaletindeki Tuxtla Guttierrez şehrinde öldürüldü. Aktivistler bu ve benzeri vakaların varlığına dikkat çekmek için çalıştılar fakat polis bağlantıları takip etmeyi kabul etmedi ve bu sebeple kimse mahkemeye çıkarılmadı. Öldürülenlerden bir tanesi şehrin gey ve travesti grubunun yardımcı başkanı olan Neftali Ruiz Ramirez’di ve bildirildiğine göre Eyalet Mahkemesi Polisi üyelerinden biri tarafından vurularak öldürülmüştü. 11

İstanbul-Türkiye ve San Jose-Kosta Rika’daki travesti toplulukları da devamlı bir şekilde polis tarafından seksüel ve diğer şekillerdeki istismarlar ile taciz ediliyorlar.

Birçok sıradan yöntem ile trans kişiler sürekli olarak ayrımcılığa uğruyorlar. Sağlık hizmetlerini kullanmak onlar için büyük bir sıkıntı, aşağılama ve daha kötü muameleye maruz kalmak ise zaten hepsi için ortak. Bunun sonucu olarak hastalandıkları zaman birçoğu sağlık yardımı almaktan kaçıyor.

Birçok ülkede trans kişiler cinsiyetlerinin yeniden tayin edilmesi için gerekli olan önemli belgeleri alamıyorlar; bu durum evlilik olasılıklarının reddedilmesine yol açıyor, aşağılanmaya neden oluyor, hatta yanlış belge kullandıkları şüphesiyle durumun daha da kötüleşmesine ve tutuklanmalarına bile sebep olabiliyor.



Zorluklar


İkili cinsiyet modelinin acımasız katılığı ve bu durumun ortaya çıkardığı insan hakları ihlallerinin zorlayıcı koşullarının temelini oluşturduğu Transgender (Travesti/Transseksüel) Hareketi, cinsiyet çizgisinde karşı tarafta olan kişilerin oluşturduğu genel birlikteliğin hareketidir. Cinsiyet değiştirme ameliyatı geçirmiş veya geçirmemiş aracinsiyetliler (intersexuals) ve transseksüellerle birlikte travesti ve karşı cinste giyinenleri (cross-dressers) de kapsayan bir harekettir bu.

Doğuştan getirdikleri cinsiyetleri ile cinsel kimlikleri arasında bir çatışma yaşayan transseksüeller genellikle kimlikleri, rolleri ve anatomileri arasındaki uyumu yakalayabilmek için cinsiyet değiştirme ameliyatı olmayı isterler. Fakat artık yükselen bir oranda transseksüeller başka bir seçeneği, ameliyat olmadan ama özlerindeki cinsel kimlikten de taviz vermeden bir transseksüel olarak ‘açılma’yı seçiyorlar. Aslında bu çok basit. Bazı erkeklerin penisi yoktur ve vajinaya sahiptirler, bazı kadınların da vajinası yoktur ve penise sahiptirler.

Toplumsal norm harici cinsiyet yaklaşımı gittikçe daha çok benimsenmeye başladı ve bunda da özellikle ayrımcılık, damgalama, sivil hakların eksikliği ve yetkililerin toplumsal norm harici cinsiyet yaklaşımına sahip olan kişilere karşı işlenen nefret suçlarında faillerin tutuklanması konusundaki isteksizliği önemli etkenler olarak yer alıyor.

Trans hareketi büyüyor. Her ne kadar trans kültürü ülkeden ülkeye çok çeşitlilik gösterse de, uluslar arası ağ çalışmaları ve internet bu alanda bir değişiklik yarattı. Lezbiyen ve gey hareketiyle yapılan koalisyon daha büyük bir görünürlük ve kampanya gücü verdi. Ve artık çok daha fazla travesti/transseksüel kişiler, sosyal hareketin yaratımını kolaylaştırmak için ‘açılma’yı tercih ediyorlar.

Zachary Nataf şöyle açıklıyor: “Transseksüel bir erkek olarak (kadından erkeğe transseksüel) erkek olmaya basit bir şekilde “geçiş” yapmadım, ayrımcılık karşıtı bir kampanya ve Transgender Onur Yürüyüşü için önce ‘açıldım’. Transseksüel olmayı ben seçmedim, toplumun baskıcı cinsiyet sistemine karşı protesto amaçlı cinsiyet rollerini değiştirmediğim gibi. Bunu kendimi ait hissettiğim cinsiyet duygusunun dış ifadesini ve gerçek beni ortaya koyabilmek için yaptım. Geçiş süreci boyunca daha fazla tamamlandığımı ve gerçek halime geldiğimi hissettim, ve bunu başarmak için toplumun kurallarını sembolik olarak vücudumun üzerinde havada asılı tuttum. Asıl doğal olmayan bu kurallar ve onların katılığı.”

Bazı belirgin zorluklar var, polislerin aşağılaması ile uğraşmak –özellikle Latin Amerika’da-, toplumların kadın ve erkek olmak üzerinden tanımladığı yasal hakları almak ve yasal olarak tanınmak gibi. Mesela İngiltere’de, İnsan Hakları Avrupa Beyannamesinde itiraz edilmesine rağmen, ameliyat geçirmiş bile olsa bir transseksüel yasal olarak sonsuza kadar doğum sertifikasında yazılı olan cinsiyete mahkum ediliyor. Diğer yandan Yeni Zelanda tüm hakları uyguluyor. ABD’de toplumsal norm harici cinsiyet yaklaşımları hala Amerikan Psikiyatri Birliği Akıl Hastalıkları Tanı ve İstatistik Kılavuzu’nda (DSM) listeleniyor.



Gökyüzündeki yıldızlar gibi


Fakat yasal olan politik öfke yerini utanmaya ve gizliliğe bıraktı. Anlamsız ve uygunsuz sorular sorulmaya başlandı. “Toplumsal cinsiyet ve cinsellik, farklılığa ve değişikliğe neredeyse hiç tahammül edilmemesi ve bu şekilde sosyal düzenin sağlanması için insanların kör edilerek kontrol edilebildiği güçlü bir kontrol alanı oluşturmaktadır” diye düşüncelerini ifade ediyor Jamison Green. “Birileri bizi cinsel organlarımızdan ele geçirmeye çalışıyor ve hiçbir şekilde gitmemize izin vermiyor. Bu birileri kimdir peki? Kimdir kontrolü kaybetmekten bu kadar korkan? Kontrolü kaybettiklerinde ne olacaklar? Transseksüellerin (ve transgender kişilerinin) yasallıklarının reddedilmesi ile yıkılacak olan nedir? Bizim kabul edilmemiz ile yıkılacak olan nedir? Veraset hakkı mı? Mülk sahibi olma hakkı mı? Yoksa diğer bir insana eşit olarak mı, aşağılık olarak mı, ya da üstün bir varlık olarak mı, yani nasıl davranılacağını bilme becerisi mi?” 9

Araştırmacılar daha önceden akademide mühürlü olan alanları açığa çıkardılar. “Ne kadar cinsiyet ve cinsel kimlik var?” sorusunu soruyor Gilbert Herdt ve Darwin ve Freud gibi ilerleyicilerin bile sınırlandırıldığı, Batı düşüncesini takip eden sorgulanmamış dimorfizm paradigmasını ele alıyor. Tabii istisnalar da mevcut: dikkat çekici orijinal düşünür Georg Simmel (en aydınlatıcı teorilerden biri olan “para (money)” teorisinin sahibi), 20. yüzyılda gözlemlediklerini “insan deneyimlerinin çeşitliliğinin genişliğini anlatan çok fazla kategori ve çok az cinsiyet var” şeklinde ifade etmiş.

Batı kültürünün iki cinsiyetli sistemi kaçınılmaz olan veya evrensel olan değildir. Öyle olsa, tersini gösteren bu kadar çok ve çeşitli örnek olur muydu? Gilbert Herdt’in vardığı sonuç; bu ikili sistem üreme üzerine kurulu toplumların ürünüdür. “İnsanların yaşamlarında varolan gerçeklerin anlaşılması için arzunun sosyal tarihsel ve antropolojik açılımlarına ihtiyacımız var” demektedir Herdt. 4

Kendileri için açığa çıkarılan bu alanda, gerçeklik trans kişilerin kendileri tarafından ortaya konuyor.

Daha fazla travesti/transseksüel ve aracinsiyetli kişiler iki cinsiyetli veya melez cinsiyetli yaşamayı seçiyorlar, hermafrodit vücut yapısını tercih ediyorlar, ameliyat olmadan ama özde hissettikleri gibi yaşamayı tercih ediyorlar. Michael Hernandez şöyle diyor: “Ben kendi içimdeki dengeyi ve huzuru buldum. Ben bir erkekten ve bir kadından fazlasıyım. Ben ne erkeğim ne de kadınım, ama ikisini de içeren bir döngüye sahibim... Ben sadece benim. İsim ve uygunluk artık önemli değil benim için... Cinsiyet ve davranışlar gökyüzündeki yıldızlar kadar çeşitlidir. Birinin travesti/transseksüel olduğunu kanıtlayacak tanımlamaları sağlayan tipik modeller yoktur.” 12

Birden çok alanda deneyimli bir aktivist olan Leslie Feinberg’in yorumları ise şu şekilde: “Kadınların özgürlük hareketi, kadınların toplum içinde yüzyüze kaldığı sistematik aşağılanma, şiddet ve ayrımcılık konularında kitlelerin iletişimi açısından bir kıvılcımı ateşledi... Bu insanlık için ileriye doğru atılmış büyük bir adımdı... Şimdi ise başka bir özgürlük hareketi tarih sahnesini süpürüp geçiyor; Trans özgürlüğü. Biz yine, toplum içinde insanların cinsellik ve cinsel kimlik söylemlerinden dolayı maruz kaldığı sosyal davranışlar hakkında sorularımızı yükseltiyoruz. Bu tartışma insanın bilinçlenmesinde yeni bir katkı ortaya koyacaktır.”

Bu mücadele, cinsiyet kimliğimiz ne olursa olsun, bizi erkeksi ve kadınsı olmanın katı ve basma kalıp ifadelerinden kurtarıp, hepimizi özgürleştirme potansiyeline sahip.

----

1- Guevote, Rolando Sanchez, Fama Film AG, Bern, İsviçre, 1997.

2- Bu bölüm büyük oranda Zachary I Nataf’ın “Whatever I feel” makalesinde derlenmiştir, New Internationalist, Nisan 1998.

3- New England Journal of Medicine, Julliane Imperato- McGinley et al, 'Androgens and the

Evolution of Male Gender Identity Among Male Psuedo-Hermaphrodites', No 300, 1979.

4- Third Sex, Third Gender, Gilbert Herdt ed, Zone Books, NY, 1994.

5- Hermaphrodites with Attitude Quarterly, Bo Laurent, Sonbahar/Kış, 1995-96.

6- SLATE, David Berreby, 'Biology will Defeat the Defense of Marriage Act', Internet, 10 Ekim 1996.

7- San Francisco Chronicle, David Tuller, 'Intersexuals begins to Speak Out on Infant Genital Operations', 21 Haziran 1997.

8- Clinical Psychiatry News, Katherine Maurer, vol 25, No 7, Temmuz 1997.

9- Reclaiming Genders, Kate More and Stephen Whittle eds, Cassell, 1999.

10- IGLHRC, 2000.

11- Breaking the Silence, Amnesty International, 1997.

12- Trans Liberation, Leslie Feinberg, Beacon Press, 1998.



Gerçekler


* Avustrulya’da transgender kişilerinin maruz kaldıkları ayrımcılığa karşı özel koruma mevcut. (ILGA)

* Türkiye’de, Ukrayna’da ve Aoterao/Yeni Zelanda’da transgender kişileri kendi cinsiyet seçimlerini yansıtan resmi belgelere sahip olabiliyorlar. İngiltere’de böyle bir şey olamıyor. (ILGA)

* Genetik, fiziksel ve hormonal cinsiyet karmaşıklıkların her 60 kişiden birinde olduğu tahmin ediliyor. (The Penguin Atlas of Human Sexual Behavior [Penguin İnsanın Seksüel Davranış Atlası], Judith Mackay, Penguin, 2000.)

* Her 12.000 kişiden biri erkekten-kadına transseksüel. (Penguin Atlası)

* Her 30.000 kişiden biri kadından-erkeğe transseksüel. (Penguin Atlası)

yazının alındığı sayfa