HEYGİDİNİN EFESİ

EFE ANDI

BU KOCA DAĞLARIN SAHİBİ KİM
ERİMİZ!
YİĞİTİ KİM?
EFEMİZ!
YİĞİT KİME DERLER?
SÖZÜNDE DURANA.EFESİYLE ÖLENE!
KORKAK KİME DERLER?
SÖZÜNDEN DÖNÜP,AMAN DİYENE!
VARYEMEZLERE ACIMALIMI,DAYAK HAKMIDIR?
DAYAK HAKTIR.
SUSUZ DERELERDE KAVAK BİTERMİ?
BİTMEZ.
BİTKİSİZ DİYARLARDA DUMAN TÜTERMİ?
TÜTMEZ.
ADEM KUŞAĞINA BEL BAĞLANIRMI?
BAĞLANIRSA AĞLANIR.
YİĞİTLERDE NE YOKTUR?
MERHAMET YOKTUR.
SÖZÜNDE DURMAYAN KAHPE BACININ KIZANI OLSUN MU?
OLSUN.
ŞU DUALI YATAĞAN BÖĞRÜNE BATSIN MI?
BATSIN.
DOĞRU SÖYLEDİĞİNE NASUH TÖVBESİ OLSUNMU?
OLSUN..

Batı Anadoluda Aydın'dan Çanakkale'ye kadar olan bölgede;dağlarda,ovalarda yaşayan bu Türk zümresinin bir diğer özelliği,hatta en bariz özelliği giydikleri orjinal elbiselerdir.Kısa dizlik hariç diğerlerinin asli Türk kıyafeti olduğuna şüphe yoktur.Türkler kendi geliştirdikleri pantolonu Batı Anadoluda iklim icabı kısa giymiş olabilirler.Bu kısa dizlik yani Zeybek donu üzerinde cepken ve başta bir külah vardır.2.Mahmud'un reformları döneminde Aydın Valisi Çengeloğlu Tahir Paşanın Zeybeklerin geleneksel giysilerini değiştirmelerini istemesi sonucu çıkan ayaklanmada Zeybekler önemli kayıplara uğramış ve yenilerek yeni giysileri kabullenmek zorunda kalmışlardır.

Efeler kollarına gümüş kaplı pazıbent takarlar. İçinde kurşun geçirmez muska bulunur.Göğüslerinde içinde en'am bulunan gümüşten hamaylı asılıdır. Efelerin mavzerleri gümüş kakma işlemelidir.

Efelerin kullandığı giysiler şunlardır;Börk, koza, poşu, oyalı yemeni, ten gömleği, zıbın veya mintan, camadan, cepken, potur (dış donu), kuşak, dimiden don, aba, kepenek, tozluk, çizme, başlık(oyalı fes).

EFELERİN MİLLİ MÜCADELEYE KATILMALARI

Aydın havalisinin Yunanlılar tarafından olaysız bir şekilde işgal edilmesinden sonra dağlarda bölük pörçük yaşayan efelere uzun zamandır Aydın Kuva-yı Milliyesinin başında bulunan Miralay Şefik Bey tarafından Yörük Ali ve Kıllıoğlu Hüseyin Efeleri 5 Haziran 1919 tarihinde MİLLİ KAHRAMANLIĞA davet edilmesi ile birlikte bu efelerin 6 Haziran'da Milli direnişe katıldıkları gözlendi.Bu arada Aydın havalisinde Yunan birliklerine ilk baskınlar yapılmaya başlanmasından sonra Efeler-Zeybekler-Kızanlar dağlardan inmeye başladılar.Zaten Nazilli Askerlik şubesi Reis vekili olan Yüzbaşı Nuri Bey,Yunanlıların İzmir'i işgalini müteakip tellallar çıkarıp Vatan için kullanacaklarına dair bir senet karşılığı,silahları dağıtacağını ilan ettirmiş ve elinde bulunan bütün silahları ve mermileri dağıtmıştır.Kısa bir zamanda Yörük Ali Efe ve Kıllıoğlu Hüseyin efe'den başka Danişmentli İsmail Efe,Kara Mehmet Efe,Tavaslı Mehmet Efe,Tavaslı Ömer Ağa Menderes güneşi Müfrezesi,Dokuzun Mehmet Efe ve Hasan Hüseyin Efeler,Duacılı Molla İbrahim Efe,Ortacılı Mehmet Efe ve Mesutlarlı Mestan Efe müfrezeleri meydana geldi.Nazilli Askerlik şubesi reis vekili Yüzbaşı Nuri Bey,Nazilli havalisinde bulunan efeler ile irtibat sağlayıp başta sancaktarın Ali Efe olmak üzere yaptığı mülakatlarda kendilerini Milli Mücadeleye davet etmiş ve bunda başarılı olmuştur.

KAYNAKÇA :
Sayın Aslan BUĞDAYCI'nın yazmış olduğu
-Milli Mücadelede Nazilli
-Dünden Bugüne Nazilli kitaplarından faydalandım.

ziyaretiniz için teşekkürler

SİTEMİZ 03/10/2004 TARİHİNDE YAYINA GİRMİŞTİR

EFE VE ZEYBEKLER

Aydın denilince ilk akla gelen efeler ve zeybekler olur.Zeybek kelimesi ve Zeybeklik çeşitli kaynaklarda değişik tariflerde tanımlanmıştır.Türkoloji profesörü Faruk Timurtaş'ın tespitlerine göre Zeybeklik türkmenlerin Batı Anadoluya gelmeleriyle ortaya çıkmıştır.Bu nedenle de kökleri Türkmenlere kadar uzanmaktadır.Zeybek sözcüğünün kökeni 13.yüzyıla değin uzatabilmek mümkündür.Bu dönemlerde Bizans metinlerinde görülen Salpace sözcüğü Sahilbeği olarak kabul edilmiştir.Oysa,Bizanslı bir tarihçi bu sözcüğün anlamını kuvvetli insan olarak bildirmektedir.Bu nedenlede Salpace sözcüğünün Anadolu insanına geçmiş ve zamanla değişerek Zeybek sözcüğüne dönmüş olması mümkündür.Bir diğer görüş ise ,bu sözcüğün Arapça çevik insanlara verilen bir ad olan Zibaki'den geldiğidir.Ayrıca Şemseddin Sami"Kamus-u Türki" adlı eserinde Zeybekliği hafif silahlı ve güvenliği sağlamakla görevli eski bir sınıf Asker olarak tanımlamaktadır.

Gerçekten'de Zeybekler Anadoluda esas olarak kolluk görevi görmüşlerdir.Bunlar yolları koruyorlar ve her iki fersahta bir bulunan kervansaraylarda ve mola verilen yerlerde bekçilik yapıyorlardı.Bu hizmetleri karşılığında ise yollardan geçen yolculardan aldıkları az miktardaki paralarla geçimlerini sağlıyorlardı.Zor kullanarak para almıyorlardı.
Zeybekler tutuculuktan uzak kişiler olduklarından bazı zamanlarda adları gavurada çıkmıştı.Aynı zamanda derbentlik yaparak ve ayanların maiyetlerinde bulunarak da geçimlerini sağlıyorlardı.Zeybekler 19.yüzyıl başlarından sonra bir takım sıkıntılar içine girdiler.Bu dönemlerde ayanlığa karşı girişilen hareketler sonucu yeni gelen yöneticilerle zeybekler arasındaki ilişkiler eskisi gibi süremedi.

Zeybekler 19.yüzyılın son çeyreğine kadar geleneklerini korumuşlardır.1862'deki Karadağ Harekatı ile 1877 Osmanlı-Rus savaşında önemli görevler üstlenmişlerdir.
Ancak Osmanlı Devletinin son zamanlarında hükümet otoritesinin yok olması,adaletsizlik,Osmanlıya güvensizlik,köylülerin hor görülmesi,asayişsizlik,savaşların yarattığı ekonomik kriz,sosoyal düzenin bozulması sosoyo-kültürel alanda Zeybekliğin bir kurum olarak ön plana çıkmasına sebep oldu.Kültür düzeyi düşük olan köylüler hükümetden öç almak,Osmanlı emniyet ve asayiş güçlerini etkisiz hale getirmek ve zayıf düşürmek için tek yolun Zeybeklik olduğuna inandıklarından,bu konunun mensuplarına yataklık dahi ederlerdi.Köylü çocuğu küçük yaşlardan itibaren Zeybeklik hikayeleri ile büyür ve bu kişilere büyük bir hayranlık duyarlardı.Zeybekler 1.Dünya savaşı yenilgisinden sonra eşkiyalığı bırakarak yavaş yavaş köylerine dönmeye başladılar.Hele Yunan işgalinden sonra Vatanın müdafasız kaldığını gören bu Türk Çocukları silahları ve adamlarıyla dağlardan inerek KUVA-Yİ MİLLİYE Saflarına katıldılar.Esasen Efe ve Zeybeklere karşı büyük hayranlık duyan halkda onları tabii bir lider olarak gördüler ve bir çok vatandaş gönüllü olarak onların saflarına katıldı.Bu suretle Kuva-yı Milliye Ege Bölgesinde etkili bir şekilde Efe ve Zeybeklerin etrafında oluştu.
Yörük Ali Efe,Demirci Mehmet Efe ve daha birçokları kuva-yı Milliye harekatında pek çok yararlı faaliyetlerde bulundular.Bu efelerin yanında Nazilli cephesinde Yurdumuzun düşman çizmesi altında kalmasına isyan eden Kadın Efelerimiz başka bir deyişle "kadın mücahitler"imizin de büyük gayretleri görüldü.

AYDINIMIZI UZAYDAN GÖRMEK İÇİN LÜTFEN BU YAZIYI TIKLAYINIZ

KARTAL-BEY